<div class="rightalign">Ngày 20 tháng 2, năm 2013</div>
Thưa anh Trung:
Tôi đã đọc thư ngỏ của anh gửi các nhà lãnh đạo Việt
Nam, và tôi thấy thấm thía từng câu từng chữ trong thư đó.
Hôm trước tôi có dịp đi Bangkok vài tuần. Tôi đã đi bộ
trên 30 cây số và đi xe điện, taxi, đi thuyền trên vài trăm
cây số khắp thành phố Bangkok từ đông sang tây, từ bắc
xuống nam, từ bến thuyền số 1 tới bến thuyền số 31. Tôi
cũng có đi trên đường Wireless và nhìn thấy Đại sứ quán
Việt Nam nằm gần các đại sứ quán Thụy Sĩ, Hà Lan, Nhật,
Mỹ... Tôi nhớ anh đã từng đại diện nước Việt Nam làm
việc tại đó, nhớ tới lần gặp anh tại Hà Nội và đọc
những bài viết rất tâm huyết của anh. Xin có vài nhận xét:
Về vật chất, các thành phố Sài gòn, Hà nội, Đà nẵng, Hải
Phòng... có thể thua Bangkok khoảng hơn 50 năm, nhưng về dân trí
tôi e rằng nước ta thua Thái Lan cả trăm năm. Khó có thể
mường tượng được tới khi nào lãnh đạo ta mở rộng tầm
mắt giao thiệp với mọi nước trên thế giới một cách khiêm
nhường như các vua Thái từ giữa thế kỷ 19. Khó có thể
mường tượng được tới khi nào người dân ta đối xử với
nhau hiền hòa như người Thái, bởi vì tại Thái Lan người
người đều có Phật trong tâm và kính trọng đức vua như
thánh sống. Khó có thể mường tượng được khi nào người
Việt Nam lái xe không bóp còi, chờ đợi không tranh giành, đi
đường không xả rác như tôi thấy tại Bangkok; và suốt hai
tuần đi khắp các hang cùng ngõ hẻm tôi không thấy một vụ
cãi nhau hoặc một nhóm thanh niên ăn chơi ầm ĩ (chắc vì tôi
đi ban ngày!). Bangkok có nhiều xe hơn Saigon, đâu đâu cũng thấy
có chợ và nhà thương, nhưng chợ của họ thì sạch sẽ vệ
sinh, và nhà thương của họ thì nhân viên làm việc rất quy
củ, nghề nghiệp, lặng lẽ, kính trọng bệnh nhân (chính tôi
thăm viếng hai nhà thương). Bangkok có xe điện ngầm và xe
điện trên không, xây cất theo kỹ thuật tân tiến nhất,
chuyên chở hằng ngày cả nửa triệu người (do tôi quan sát và
tính nhẩm); bến xe rộng rãi, có máy lạnh và không một cọng
rác. Đặc biệt là người đi xe tuy ào ạt nhưng rất lịch
sự, không chen lấn nhau, và đã hơn một lần có người đã
đứng dậy nhường chỗ ngồi cho tôi mặc dầu tôi vẫn tự cho
rằng mình "không già lắm". Tuy Thái Lan cũng còn nhiều bất
cập, như vỉa hè cũng hẹp và lồi lõm như vỉa hè Hà nội,
Sài gòn; và báo chí cũng đưa tin về tệ nạn xã hội, tôi
thấy có nhiều dấu hiệu rất tích cực của một xã hội càng
ngày càng dân chủ văn minh. Một vài dấu hiệu này là: công an
tại các trạm xe rất nghề nghiệp và lễ độ với người đi
xe; rất ít nghe còi hú vì tai nạn xe cộ hoặc chuyên chở cấp
cứu; đọc tin trên báo (tiếng Anh) thấy rất nhiều vấn đề
các bộ trưởng, vụ trưởng làm việc thúc đẩy kết quả
nhanh nhẹn cho người dân; và có cả chuyện ông thủ tướng
bị kết án vì hối lạm, các giao kèo bị dò xét vì có dấu
hiệu tham nhũng.
Tôi nhớ tới lời anh thuật chuyện ta tự hào đã đánh được
Tàu, Pháp, Mỹ, thì một chính khách Thái nói họ cũng rất tự
hào là suốt 200 năm không phải đánh ai. <strong>Vậy thì đâu
là sự thật về dân trí của một quốc gia?</strong> Dân trí có
phải là mọi người đều hăng say "phanh thây uống máu quân
thù" để đánh ngoại xâm, sau đó lại bị thống trị bởi
vua quan mới, không có cơ hội làm việc và nuôi con cái cho ăn
học đầy đủ, rồi cái nghèo hèn lại biến các người dân
anh hùng của ta thành nô lệ cho những người có quyền, có
tiền trong nước và khắp thế giới? Hay dân trí là sự hiểu
biết và cách làm cách sống của người dân trong một xã hội
pháp trị hài hòa được chèo lái bởi lãnh đạo biết mình
biết người, không nói một đằng làm một nẻo? Tôi e rằng
dân trí của Việt Nam bị kìm hãm trong cá tính bộ lạc, hung
hãn, tự kỷ của người Việt Nam, lãnh đạo cũng thế và
người dân cũng thế. Thái Lan thì khác. Người Thái hầu hết
đều có đạo trong tâm và luôn luôn kính trọng vua của họ là
người đã có viễn kiến biết nhường quyền cai trị cho chính
phủ. Dân trí của Thái Lan giúp Thái dễ dàng hơn trong việc
xây dựng một xã hội tự do, dân chủ, văn minh.
Làm sao đây để cải tiến cái tư duy bạo tàn và bộ lạc
nằm trong huyết quản ta qua môi trường man rợ mà ông bà cha
mẹ ta đã từng trải và vô hình chung kéo dài để nó thành gen
trong con người Việt Nam? Chính vì muốn tẩy uế cái gen đó
nên tôi vẫn kiên trì tìm cách thâu góp kinh nghiệm của Việt
Nam và của nhân loại (như anh cũng đã nhấn mạnh) để viết
Hạnh Phúc Giáo Khoa Thư, cố gắng hình dung ra Việt Nam 100 năm
sau này dựa trên 7 yếu tố của hạnh phúc mà Liên Hiệp Quốc
đã đúc kết. Đó là, người ta chỉ thấy hạnh phúc khi có (1)
an ninh cái ăn, (2) an ninh sức khỏe, (3) an ninh kinh tế (giáo
dục, việc làm), (4) an ninh cá nhân (không bị "làm việc" vô
cớ hoặc bị cướp bóc có tổ chức hoặc vô tổ chức), (5) an
ninh cộng đồng (xã hội công dân), (6) an ninh môi trường –
vệ sinh công cộng, và (7) an ninh cơ chế. Trong 7 yếu tố đó,
an ninh cơ chế bao trùm mọi yếu tố khác, và vấn đề này
chính là chủ đề của lá thư của anh và các kiến nghị của
các trí thức.
Rồi đây anh và tôi, cũng như mọi người tốt xấu trong lịch
sử sẽ trở về với cát bụi. Nhưng việc chúng ta làm ngày nay
may ra cứu giúp con cháu Việt Nam tránh được nhiều đau khổ
vì nô lệ dưới mọi hình thức. Người dân các nước dân
chủ văn minh được tương đối hạnh phúc là nhờ công trình
của nhiều vĩ nhân tiếp tay với nhau, từ thế hệ này qua thế
hệ khác, xây dựng 7 yếu tố trên một cách bền vững, trong
một môi trường văn minh, biết mình biết người. Các lãnh
đạo "tự tạo" của ta cần theo gương các lãnh đạo của Thái
mà ngộ ra cái bất cập của cá nhân mình trong văn minh nhân
loại và sự quan trọng của việc tạo hạnh phúc cho người
dân trong thời gian rất ngắn mình tại chức. Và người dân
Việt Nam cần được học thế nào là hạnh phúc ngay từ khi
tập nói, để nếu trở thành lãnh đạo thì làm việc tốt hơn
cho người dân, nếu chỉ là người dân thông thường thì làm
việc và sống một cách hài hòa với mọi người. Kiên trì
giáo dục và thực hành như vậy qua nhiều thế hệ thì may ra ta
mới tẩy uế được cái gen cá nhân, chủ quan, bộ lạc, bạo
tàn, nô lệ, trong huyết quản ta. 100 năm có đủ không? Nếu
tích cực thì may ra có thể đủ, nhưng nếu tiêu cực thì ta
cũng vẫn là Việt Nam sau chiến thắng ngoại xâm Nguyên, Minh,
Thanh, Pháp... mà thôi. Vì thế, tôi nghĩ ta cần giáo dục về
Hạnh Phúc suốt từ mẫu giáo tới đại học, dưới mọi hình
thức từ thực tế tới trừu tượng.
Xin cảm ơn anh về các đóng góp hết sức quan trọng. Hi vọng
các vị tại quyền ngày nay và sau này hãy lắng tai nghe anh,
chăm chú đọc anh.
Kính thư,
Phùng Liên Đoàn
<em>Tác giả gửi trực tiếp cho BVN</em>
***********************************
Entry này được tự động gửi lên từ trang Dân Luận
(https://danluan.org/tin-tuc/20130222/thu-ong-phung-lien-doan-gui-ong-nguyen-trung),
một số đường liên kết và hình ảnh có thể sai lệch. Mời
độc giả ghé thăm Dân Luận để xem bài viết hoàn chỉnh. Dân
Luận có thể bị chặn tường lửa ở Việt Nam, xin đọc
hướng dẫn cách vượt tường lửa tại đây
(http://kom.aau.dk/~hcn/vuot_tuong_lua.htm) hoặc ở đây
(http://docs.google.com/fileview?id=0B_SKdt9lFNAxZGJhYThiZDEtNGI4NC00Njk3LTllN2EtNGI4MGZhYmRkYjIx&hl=en)
hoặc ở đây (http://danluan.org/node/244).
Dân Luận có các blog dự phòng trên WordPress
(http://danluan.wordpress.com) và Blogspot (http://danluanvn.blogspot.com),
mời độc giả truy cập trong trường hợp trang Danluan.org gặp
trục trặc... Xin liên lạc với banbientap(a-còng)danluan.org để
gửi bài viết cho Dân Luận!
Không có nhận xét nào:
Đăng nhận xét