Bất chấp nền kinh tế kết thúc năm 2012 với những kết quả
được ca ngợi là thành công, Việt Nam vẫn phải đang đối
mặt với thâm hụt ngân sách đáng kể, nợ nước ngoài tiếp
tục tăng, đầu tư giảm sút, và VND thậm chí còn lên giá so
với USD (kể cả danh nghĩa) trong khi lạm phát vẫn ở mức cao,
mặc dù đã giảm mạnh so với năm 2011. Ở cấp độ vi mô, các
doanh nghiệp Việt Nam được/tự báo cáo những khó khăn chồng
chất như lãi suất đi vay vẫn ở mức cao quá sức chịu đựng
của doanh nghiệp, trong khi tồn kho tiếp tục ở mức cao và nhu
cầu nước ngoài không mấy khả quan trong cơn suy thoái toàn
cầu, đã đẩy nhiều doanh nghiệp đến bước đường cùng.
Trong bối cảnh vĩ mô và vi mô như trên, Việt Nam vẫn tham
vọng đặt ra mục tiêu tăng trưởng lớn hơn trong năm 2013 với
lạm phát thấp hơn. Tiếc là, căn cứ vào những phát biểu
của các quan chức liên đới, dường như những mục tiêu này
mang tính duy ý chí, mang ý đồ chính trị nhiều hơn là có cơ
sở thực tế. Thay vì nhìn nhận và xác định rõ đầu tư từ
khu vực kinh tế tư nhân là động cơ tăng trưởng bền vững,
và cần tập trung vào kích thích tăng trưởng đầu tư tư nhân
thông qua cải thiện thị trường và môi trường kinh doanh thì
Chính phủ lại tiếp tục lệ thuộc vào chính sách tiền tệ
và tài khóa nới lỏng để đạt được mục đích tham vọng
và mâu thuẫn này.
Tăng trưởng tương đối nhanh của Việt Nam trong nhiều năm qua
vốn đạt được nhờ vào sự can thiệp sâu rộng của nhà
nước, nhờ vào sự nới lỏng quá mức của chính sách tiền
tệ và chi tiêu công. Nhưng sự tăng trưởng này đi kèm với
cái giá phải trả là các vấn đề mang tính cơ cấu ngày càng
trầm trọng hơn, bao gồm tính bất hiệu quả của nền kinh tế
(thể hiện ở tỷ trọng đầu tư trên GDP lớn), nợ công của
chính quyền trung ương và địa phương tăng nhanh, tỷ lệ nợ
xấu cao trong hệ thống ngân hàng, sự chèn lấn đầu tư tư
nhân bởi đầu tư công, tín hiệu thị trường trong việc phân
bổ các nguồn lực khan hiếm của nền kinh tế bị bóp méo
nhờ các biện pháp ưu đãi, trợ giá, trợ cấp, và bàn tay can
thiệp ngày càng thô bạo và quyết liệt của nhà nước vào
nhiều mặt của nền kinh tế.
Mặc dù cuối cùng nhà nước cũng đã xác định được "tái
cấu trúc" nền kinh tế là điều sống còn cho sự tăng
trưởng bền vững của nền kinh tế Việt Nam trong những năm
tới, nhưng những biện pháp cải cách thể chế có ảnh hưởng
đến sự phát triển của khu vực kinh tế tư nhân để biến
khu vực này thành động lực tăng trưởng xem ra vẫn còn hời
hợt, hình thức. Trọng tâm tái cấu trúc nền kinh tế được
tập trung vào 3 trụ cột, doanh nghiệp nhà nước (DNNN), đầu
tư công, và hệ thống ngân hàng. Nhưng nhìn chung, thực chất
"tái cấu trúc" ở đây chủ yếu được hiểu khá đơn
giản và ấu trĩ là sự sắp xếp lại mang tính cơ học, bỏ
cái này, sát nhập cái kia. DNNN vẫn đã và đang được lăm le
tiếp tục coi là xương sống của, giữ vai trò chủ đạo trong
nền kinh tế, và mọi biện pháp "tái cấu trúc", nếu có,
chỉ cốt nhằm củng cố được vai trò này, và tất nhiên là
gây tổn hại cho khu vực kinh tế tư nhân.
Công bằng mà nói, "tái cấu trúc" DNNN trước đây và (lặp
lại) gần đây cũng bao gồm một yếu tố tích cực cho sự
phát triển của doanh nghiệp tư nhân. Đó là việc cổ phần
hóa DNNN, biến chúng thành doanh nghiệp mà nhà nước chỉ sở
hữu một phần. Nhưng vì nhiều lý do nên quá trình cổ phần
hóa đã và đang diễn ra rất chậm chạp với, và góp phần
dẫn đến, nhiều nhiệm vụ dang dở, trong đó có việc giải
quyết mối liên hệ nhằng nhịt và quyền lợi đan xen giữa
nhà nước và DNNN, sự độc quyền, sự lũng đoạn của các
nhóm lợi ích, tính phi cạnh tranh của DNNN, nâng cao chất
lượng quản trị doanh nghiệp, cải cách tài chính và luật lệ
doanh nghiệp, cải cách hệ thống luật pháp và thực thi luật
pháp vốn là điều thiết yếu cho một nền kinh tế thị
trường hoạt động trơn tru.
Các nhóm lợi ích, phi đối xứng thông tin, lạm quyền, coi
thường pháp luật vẫn còn tràn lan trong nền kinh tế Việt Nam,
ảnh hưởng tiêu cực thêm nữa đến sự hoạt động của nền
kinh tế thị trường và các quyết định của Chính phủ cũng
như chi tiêu công.
Để tiếp tục con đường tăng trưởng một cách bền vững,
Việt Nam cần phải thiết lập một khuôn khổ thể chế mang
tính thị trường, mang lại cơ hội bình đẳng trong tiếp cận
các nguồn lực tài chính và kỹ thuật cho các doanh nghiệp tư
nhân như đối với các DNNN, tạo dựng một nền văn hóa
khuyến khích và tôn trọng kinh thương. Song song đó, DNNN cần
phải được rút khỏi càng nhiều càng tốt từ các lĩnh vực
lẽ ra mang tính cạnh tranh nhưng lại thuộc độc quyền của
chúng (kể cả các lĩnh vực dịch vụ). Mặc dù bước đầu
đã có chủ trương giảm sự lũng đoạn của DNNN trong các lĩnh
vực của nền kinh tế nhưng trên thực tế vẫn còn tồn tại
rất nhiều rào cản hạn chế đầu tư tư nhân thâm nhập vào
các lĩnh vực độc quyền của DNNN. Do đó, một trong những
chính sách cần cho thời gian này và sắp tới là thúc đẩy
vốn tư nhân tham gia sâu hơn, rộng hơn vào quá trình tái cấu
trúc DNNN, đồng nghĩa với việc chấp nhận đánh mất vai trò
"chủ đạo" của DNNN trong nền kinh tế – một cải cách
quan trọng về mặt nhận thức và tư tưởng mà chính quyền
dường như đang cố gắng né tránh. Chính sách này cần thực
hiện cả trong lĩnh vực ngân hàng, nơi cũng bị chi phối bởi
các ngân hàng quốc doanh, và là nơi mà, rất tiếc, công cuộc
"tái cơ cấu" lại đang đi ngược lại, với việc hình
thành các ngân hàng quốc doanh lớn hơn nhiều, mang tầm vóc khu
vực và thế giới về quy mô.
***********************************
Entry này được tự động gửi lên từ trang Dân Luận
(https://danluan.org/tin-tuc/20130206/phan-minh-ngoc-can-nhin-nhan-lai-chinh-sach-tang-truong-hien-nay),
một số đường liên kết và hình ảnh có thể sai lệch. Mời
độc giả ghé thăm Dân Luận để xem bài viết hoàn chỉnh. Dân
Luận có thể bị chặn tường lửa ở Việt Nam, xin đọc
hướng dẫn cách vượt tường lửa tại đây
(http://kom.aau.dk/~hcn/vuot_tuong_lua.htm) hoặc ở đây
(http://docs.google.com/fileview?id=0B_SKdt9lFNAxZGJhYThiZDEtNGI4NC00Njk3LTllN2EtNGI4MGZhYmRkYjIx&hl=en)
hoặc ở đây (http://danluan.org/node/244).
Dân Luận có các blog dự phòng trên WordPress
(http://danluan.wordpress.com) và Blogspot (http://danluanvn.blogspot.com),
mời độc giả truy cập trong trường hợp trang Danluan.org gặp
trục trặc... Xin liên lạc với banbientap(a-còng)danluan.org để
gửi bài viết cho Dân Luận!
Không có nhận xét nào:
Đăng nhận xét