Phan Châu Thành - Tây Nguyên đã biến mất?

Tây Nguyên là vùng đất lớn còn lại duy nhất của Việt Nam
mà tôi chưa tới cho đến Tết Quí Tỵ này, không tính những
chuyến lên Đà Lạt trước đó mà tôi không coi là lên Tây
Nguyên. Vì lý do đó, tôi luôn cảm thấy mình có lỗi với Tây
Nguyên, nhất là khi tôi nghĩ mình yêu Tây Nguyên, như yêu một
phần của đất nước mình vậy.

Cảm nhận đầu tiên của tôi là Tây Nguyên là vùng đất trù
phú, một cao nguyên bằng phẳng hơn tôi nghĩ rất nhiều, xanh
rì giữa mùa khô dù dưới màu xanh đó là đất đỏ và lớp
bụi đỏ phủ ít nhiều khắp nơi chỉ thấy được khi bạn
tới gần…

Sự trù phú đó ở thành phố Buôn Mê Thuột, thị xã Buôn Hồ
hay thị trấn huyện lỵ Krông Năng và các xã nới tôi đến,
còn được thể hiện hoành tráng qua các công trình xây dựng
công cộng của chính quyền, đường xá ở trung tâm, và nhà
ở… Tôi muốn nghĩ và viết đó là "nhà dân" nhưng còn
không chắc lắm nên đã khảo sát lại. Đó đa số là… nhà
quan, và nhà giàu các kiểu liên quan mật thiết với các quan,
còn nhà dân với nghĩa đại đa số thì khác, vẫn đói nghèo…

Trong dịp Tết này, sự trù phú còn được thể hiện qua…
trang trí. Vâng, nghe nói chính quyền duyệt chi cho mỗi huyện
lỵ, thị xã, thành phố trong cả nước từ 5-10 tỷ đến hàng
trăm tỷ đồng chỉ để… bắn pháo hoa Tàu, trang trí đường
phố cho "dân ăn Tết"! Tây Nguyên cũng không ngoại lệ. Một
thị trấn cao nguyên cũng có rất nhiều đèn sáng nhấp nháy
muôn màu (của Tàu) sáng trưng, cây cối "ăn tết" được
quấn lụa, quét sơn như ở đường Nguyễn Huệ Sài Gòn, có
thị trấn chơi đài phun nước với nhạc màu như Sentoza của
Singapore, chỉ khác là không có bóng người… Dù không phải
trả tiền điện nhưng tôi cứ xót xa… cho dân (phải trả nó).

Đúng là trù phú kiểu cộng sản, vì nhất thiết các trang trí
đón tết đó, "cho dân ăn Tết" đó phải làm nổi các
"trọng tâm" là các khẩu hiệu đỏ kiểu "Mừng Đảng,
mừng Xuân"… – vâng, trên Tây Nguyên hôm nay vẫn Đảng đang
đè Xuân... Xuân cao nguyên tươi tắn lâu nên Đảng còn đè
Xuân chán…

Nhưng bất ngờ lớn nhất của tôi là về con người "Tây
Nguyên". Ở Tây Nguyên mấy ngày, đi qua nhiều nơi, vào thăm
nhiều chỗ, tôi không thấy bóng dáng và không gặp người Tây
Nguyên đích thực nào! Ý tôi là tôi không gặp, không thấy
bóng dáng dấu vết, không nghe được giọng nói của một
người dân tộc nào - những người chủ Tây Nguyên đích thực
từ hàng nghìn năm qua, những dân tộc Việt trên đất Việt
này mấy trăm năm rồi…

Tôi chỉ thấy, nhận ra và gặp những người có gương mặt và
giọng nói từ miền Bắc, miền Trung Duyên hải và Nam bộ, còn
người dân tộc trên Tây Nguyên đã biến mất không dấu vết
trong mắt tôi – người lên Tây Nguyên lần đầu… Tôi không
tin được là mình đang ở trên Tây Nguyên! Những công trình
đồ sộ giả nhà Rông bằng bê tông ở Buôn Mê Thuột không cho
tôi cảm nhận Tây Nguyên chút nào…, dù Tây Nguyên trong ký ức
tôi chỉ là qua sách vở, bắt đầu từ "Đất nước đứng
lên" và anh hùng Núp của Nguyên Ngọc đến mọi thứ khác mà
người khắp vùng nói viết kể về Tây Nguyên… đều đã
biến mất! Phải chăng con cháu anh hùng Núp đã ra quốc lộ làm
những "anh hùng Núp" hết cả rồi?! Thật chua chát.

Mục đích chính của chuyến lên Tây Nguyên của tôi đã hoàn
thành, thậm chí có thể nói là thành công, nhưng mục đich thứ
hai: lên Tây Nguyên để cảm nhận Tây Nguyên yêu quí lần
đầu, thì không thành. Và tôi có cảm giác mình đã mất Tây
Nguyên, không bao giờ được cảm nhận Tây Nguyên như nó vốn
là nữa. Tây Nguyên có người Tây Nguyên làm chủ đã biến
mất rồi. Cái tôi thấy và cảm nhận là Buôn Mê Thuột, Buôn
Hồ, Krông Năng,… giống hệt như các địa phương khác của
Việt Nam hôm nay ở khắp Bắc Trung Nam, từ trong ra ngoài, từ
con người đến quang cảnh, đến văn hóa...

Sau chuyến đi tôi cứ nghĩ miên man mãi về điều đó. Tôi có
cảm nhận phiến diện không? Sao thế nhỉ, tại sao Tây Nguyên
lại biến mất hoàn toàn thế được nhỉ? Đã có việc diệt
chủng và đồng hóa các dân tộc Tây Nguyên thành dân tộc Kinh
chăng? Không thể, người Kinh không thể đồng hóa (hòa đồng
văn hóa) các dân tộc khác nhanh thế được, phải mất vài
trăm năm, hàng nghìn năm! Chỉ có thể làm một dân tộc biến
mất nhanh như thế qua tiêu diệt và/hoặc cướp đoạt đồng
loạt như cha ông ta đã làm trong hàng nghín năm mở cõi về
phía Nam với nhiều dân tộc văn minh lớn như Chàm, Chăm…nay
đã thành các dân tộc Việt?

Nhưng các dân tộc Tây Nguyên đã là các dân tộc Việt mấy
trăm năm nay rồi? Thế mà, thực tế sau vẻn vẹn mấy chục
năm "giải phóng", trên Tây Nguyên tôi chỉ thấy người Kinh,
và màu cờ đỏ. Vẫn biết là tôi đi chưa đủ, nhìn chưa
hết, nhưng… cảm nhận không biết đánh lừa.
Chả lẽ cuộc hành trình Nam tiến nhiều thế kỷ của dân tộc
đã kết thúc từ lâu ở mũi Cà Mau, nay Đông tiến ra Biển
Đông thì không dám vì đã ai đó/bọn nào đó dâng tặng Bắc
Kinh để được làm vua nước Nam "mãi mãi", giờ "ai đó"
đã quay sang làm Tây tiến đến… Tây Nguyên, và quét sạch…
các dân tộc Tây Nguyên?

Hơn bốn mươi, năm mươi năm trước, khi người Pháp thống kê
để lại và tôi được học, dân tộc Việt có/gồm 64
sắc/chủng tộc cùng chung sống. Hôm nay, các con tôi được
dậy dân tộc Việt chỉ gồm 53 dân tộc anh em. Tôi cứ thắc
mắc chuyện gì đã xảy ra với 11 dân tộc nhỏ bé đã biến
mất trong khi họ được chính quyền này "ưu tiên bảo vệ và
giúp phát triển"? Tôi luôn cảm thấy mình hèn kém và có lỗi
vì không trả lời được câu hỏi này cho mình và cho thế hệ
sau…

Với cái đà "bảo vệ và phát triển các dân tộc thiểu
số" vô song này của chính quyền hiện nay, các cháu tôi sẽ
chỉ còn được nghe đến bao nhiêu dân tộc Việt thiểu số
nữa trong vài năm tới? Chắc chăn không phải 53. Và tại sao?
Tôi thấy mình có tội vì không dám trả lời câu hỏi này.

Người Việt mình đâu có văn hóa đổi con để ăn thịt con
mình khi nghèo đói như người Tàu, mà nay sao lại làm biến
mất các dân tộc Tây Nguyên như thế, có khác nào học theo
người phương Bắc ăn thịt con mình – những dân tộc thiểu
số quí giá của mình? Và nhất là điều đó đã diễn ra không
phải vì lý do nghèo đói, khó khăn, chiến tranh.
Vậy lý do thực sự của thực trạng người Tây Nguyên đã
hầu như biến mất trên Tây Nguyên hôm nay là gì? Phải là một
nỗi sợ khủng khiếp mới dẫn đến việc cha mẹ ăn thịt con
mình như người Tàu đang làm với các dân tộc chống lại họ
trên cao nguyên Nội Mông, Tây Tạng hay với chính con em họ trên
quảng trường Thiên An môn…

Nhưng đây là người Việt trên Tây Nguyên và các dân tộc Tây
Nguyên, các dân tộc Việt...

Với tôi, hình ảnh Tây Nguyên đã không còn. Tây Nguyên của
tôi đã biến mất rồi! Tôi đã lên Tây Nguyên muộn quá mất
rồi!

Nhưng ngay cả bác Nguyên Ngọc hôm nay lên Tây Nguyên liệu có
tìm thấy Tây Nguyên?

Từ tây Nguyên về, tôi xin và mang theo một loại hoa lạ đẹp,
hỏi người cho cũng không biết hoa gì. Tôi nâng niu ươm nó
để trồng trong vườn nhà. Không biết nó có chịu được khí
hậu nóng của Sài Gòn và ra hoa Tây Nguyên cho tôi không? Bất
kể thế nào tôi cũng đã rất yêu quí nó rồi, kể cả nó sẽ
"nỡ lòng" không ra hoa được, vì nó là cây lá Tây Nguyên.

Với tôi nó là Tây Nguyên thật, nó là hiện thân của trời
đất Cao Nguyên, cái phần không thể bị mất đi, hay đánh
tráo.

<em><strong>Phan Châu Thành</strong></em>


***********************************

Entry này được tự động gửi lên từ trang Dân Luận
(https://danluan.org/tin-tuc/20130221/phan-chau-thanh-tay-nguyen-da-bien-mat),
một số đường liên kết và hình ảnh có thể sai lệch. Mời
độc giả ghé thăm Dân Luận để xem bài viết hoàn chỉnh. Dân
Luận có thể bị chặn tường lửa ở Việt Nam, xin đọc
hướng dẫn cách vượt tường lửa tại đây
(http://kom.aau.dk/~hcn/vuot_tuong_lua.htm) hoặc ở đây
(http://docs.google.com/fileview?id=0B_SKdt9lFNAxZGJhYThiZDEtNGI4NC00Njk3LTllN2EtNGI4MGZhYmRkYjIx&hl=en)
hoặc ở đây (http://danluan.org/node/244).

Dân Luận có các blog dự phòng trên WordPress
(http://danluan.wordpress.com) và Blogspot (http://danluanvn.blogspot.com),
mời độc giả truy cập trong trường hợp trang Danluan.org gặp
trục trặc... Xin liên lạc với banbientap(a-còng)danluan.org để
gửi bài viết cho Dân Luận!