<blockquote> <strong>Lời dẫn</strong>
Tôi vừa nhận được e-mail từ báo Pháp Luật Tp HCM: "Bài
phỏng vấn GS đã đăng trên số chủ nhật. GS trả lời thật
thấm thía!
http://phapluattp.vn/2012120912453690p0c1015/chong-toi-pham-tu-goc-giao-duc.htm"
Đây là bài phỏng vấn đột xuất và chớp nhoáng do nhà báo
Yên Trang, Báo Pháp Luật thực hiện tại sân bay Tân Sơn Nhất
trung tuần tháng 11 vừa qua, ngày tôi lấy máy bay trở sang Bỉ.
Bài đã được biên tập lại. Có lẽ vì sự hạn hẹp của
báo giấy, nhiều đoạn đã không thấy xuất hiện. Nay trên sổ
tay cá nhân này, xin xuất bản nguyên văn.</blockquote>
<h2> Khi thiện và ác đổi ngôi</h2>
<strong>Phóng Viên:</strong> <em>Thưa ông, điều gì khiến ông cho
rằng xã hội hiện nay biến loạn đến mức trầm trọng?</em>
<strong>GS.TSKH Nguyễn Đăng Hưng:</strong> Hằng ngày trên các
trang thông tin đại chúng, đâu đâu cũng có những chuyện
cướp của, giết người, vô nhân tính. Cái ác hoành hành khắp
nơi, khắp chốn một cách ngang nhiên. Điều đó cho thấy kháng
thể của xã hội trong cuộc chiến chống cái xấu cái ác đang
bị xuống cấp trầm trọng. Chính bản thân tôi cũng có kinh
nghiệm chẳng lành. Một lần khi đi rút tiền từ ngân hàng,
trên đường về bằng xe gắn máy có người cố tình ép sát
tôi làm tôi té ngả. Họ là một đám chuyên trấn lột người
đi đường gồm 4 thành viên. Người thứ tư thừa lúc tôi đôi
co với kẻ gây tai nạn lặng lẽ làm động tác móc ví. Những
kẻ côn đồ này đã hành động nhanh chóng trên một đoạn
đường đông đúc người đi qua lại. Đó là đoạn đường
giữa ngã tư Nguyễn Đình Chiểu và Cách mạng tháng 8 vào lúc
hơn 2 giờ chiều chứ không phải đêm hôm khuya khoắt. Rất
nhiều bạn bè tôi cũng từng bị như vậy. Một vị giáo sư
Bỉ qua đây dạy, ngày nghỉ ông tranh thủ đi chụp hình kỷ
niệm tại sân Tao Đàn. Khi chiếc để camera vừa đặt xuống
để mở túi, ông bị giật luôn. Kẻ cướp hành xử ngay chốn
đông người, còn vị giáo sự nọ cũng không kịp than vãn và
phỉ bác. Ông tự an ủi với tôi rằng "thôi thì cái máy của
tôi cũ quá rồi, đây là dịp để mua cái mới". Một người
bạn khác, ra chợ Bến Thành bị móc ví. Ông ấy hới ha hớt
hải vì mất hộ chiếu và giấy tờ tùy thân. Được một lúc
sau có người vỗ vai nói nhỏ bằng tiếng Anh hẳn hoi, rằng ví
của ông đang ở góc bên kia đường. Ông đi đến và thấy ví
của mình đó, tiền mất nhưng may mắn là còn giấy tờ. Ông
ấy hài hước: "đám ăn cướp Việt Nam văn minh đấy".
<em>Nhưng ở đất nước nào cũng có những chuyện tương tự
như vậy thưa ông?</em>
Ở Châu Âu những năm 1960, 1970 dường như rất ít tệ nạn. Cho
tới khi bức tường Berlin sụp đổ, dân Đông Ấu có thể tràn
qua các nước Châu Âu và từ đó tệ nạn xuất hiện nhiều
hơn. Bởi tệ nạn xã hội thường xuất phát nhiều ở các
nước Đông Âu. Các quốc gia ở Đông Âu kinh tế kém phát
triển, nền giáo dục cũng chưa cao. Khi sang Tây Âu họ thấy ở
đây giàu quá, dân hiền quá, xe đạp để ngoài đường không
cần khóa nên họ lấy. Nhưng vấn đề của chúng ta lại khác,
tình trạng đến mức trầm trọng khi người ta sẵn sàng giết
cha mẹ vì vài trăm ngàn. Hay những hành động côn đồ xảy ra
giữa chợ mà không ai phản đối… đó là sự băng hoại về
đạo đức.
<em>Vậy thưa ông, cái ác bắt đầu đến từ đâu?</em>
Trộm, cướp… đến từ cuộc sống khó khăn nhưng sự chiếm
đoạt của các ác lại nằm ở giáo dục và khi giá trị đạo
đức bị hủy hoại, tha hóa rõ ràng. Bởi kinh tế khó khăn thì
sau thời gian suy thoái sẽ vực dậy. Địa ốc đóng băng thì
có ngày phục hồi. Đồng tiền mất giá và từ giá mới sẽ
vươn lên. Nhưng nền giáo dục của ViệtNam đang lầm đường
lạc lối. Nền giáo dục không tạo được con người có nhân
cách, có niềm tin đạo đức, biết sống lương thiện, biết
sống thương yêu… Thay vào đó là từ ngay tấm bé trẻ con đã
thấy một xã hội vị kỷ, thực dụng, chỉ thấy tiền là
chính. Một chuyện nhỏ thế này, cô bạn tôi kể rằng, con
gái mình về nhà bảo mẹ sao không mua quà bánh trung thu đến
tặng cô giáo. Nếu cô giáo không tìm cách để hối thúc học
sinh phụ huynh phải cung phụng mình thì tại sao đứa trẻ lại
lại hỏi mẹ như vậy. Thay vì chúng ta đem ánh trăng vàng, là
câu chuyện về chị Hằng nga, chú Cuội để con nít biết mơ
mộng sáng tạo thì lại dạy cho chúng về lòng tham muốn vật
chất. Đứa trẻ sẽ nghĩ gì về cô của nó và trong tương lai
chắc chắn nếu có điều kiện đứa trẻ đó sẽ móc tiền,
của bằng địa vị và chỗ đứng của mình. Đây là những
chuyện mà khi chúng tôi còn học phổ thông không hề có. Và
chính cô giáo kia vì hoàn cảnh xã hội, vì điều kiện kinh tế
đã vô tình tiếp tay phá hoại nền giáo dục quốc dân. Đây
là không còn là câu chuyện nhỏ mà là một vấn đề trầm
trọng. Các em lớn lên trong một môi trường giáo dục như
thế, xã hội biến chất, đảo điên như thế. Bởi vậy nên
mới có chuyện con giết cha mẹ để có tiền chơi game. Đây là
đỉnh điểm của sự bấn loạn rất khó tưởng tượng là có
thể đi đến điểm nào tệ hơn nữa.
<h2>Khi con người không được bảo vệ</h2>
<em>Vậy ông có nhận xét gì khi gần đây trên nhiều tờ báo
có viết về những hành động "tự xử" của người dân
thay vì báo công an?</em>
Đó là hậu quả phải chờ đợi. Tội phạm không sợ bị
trừng trị, không sợ bị lên án, Họ đánh mất lòng tự
trọng nên thay vì xấu hổ và lo sợ chúng lại quay ra thách
thức xã hội, hành hung những người dám ngăn cản mình. Từ
năm 2007 khi ấy tôi tham gia giảng dạy cho lớp cao học khoa
quốc tế của Trường đại học Bách Khoa. Trong số đó có
một sinh viên luận văn yếu quá nên không đạt điểm. Bởi
vậy tôi đề nghị ra các em làm lại để chấm lại. Tuy nhiên
trong số đó có một học sinh không chịu làm mà muốn qua môn.
Phụ huynh đã đến gặp nhưng tôi từ chối. Tôi bảo tôi chỉ
có thể tiếp khi đã thi xong. Nhưng cũng từ đó ngày nào tôi
cũng bị mấy cuộc điện thoại dọa giết, dọa đâm xe… Sau
một thời gian không chịu nổi tôi báo công an, kèm với các
đoạn băng ghi âm cuộc nói chuyện dọa nạt để công an làm
rõ. Nhưng kết cục công an có làm hay không tôi không biết
nhưng mặc tôi cứ giải trình vụ việc vẫn không dừng lại
và ngày càng nhiều cuộc điện thoại hơn. Sau mấy tháng như
vậy tôi cảm thấy rất mệt mỏi và đành tự giải quyết.
Hôm ấy có vị giáo sư bạn từ Hà Nội vào tôi đã kể về
chuyện này. Sau đó tôi nhờ ông nếu có cuộc điện thoại
dọa nạt đến, ông hãy nghe dùm tôi. Ông hãy nói mình là công
an từ Hà Nội vào giúp tôi giải quyết sự việc.Và xác định
với đầu giây bên kia rằng ông đã ghi lại tất cả các cuộc
điện thoại dọa nạt và biết tác giả là ai, địa chỉ ở
đâu. Cho nên sắp tới sẽ có những cuộc thăm hỏi từ phía
công an. Sau đó bên kia cúp máy và từ đó không bao giờ tôi
còn bị làm phiền và dọa giết nữa. Tuy nhiên, cũng mất ròng
rã 4 tháng trời. Câu chuyện của tôi tương tự như sự việc
vừa qua, người dân Nghệ An đã đốt xe tên trộm chó. Qua
những điều này cho thấy công an dần dần xa rời nhiệm vụ
chính của mình là bảo vệ người dân lương thiện. Hiện
trạng này ngày càng nguy ngập…
<em>Nghĩa là lòng tin từ dân bị mất mát thưa ông?</em>
Đúng vậy, chưa bao giờ lòng tin của người dân mất mát ghê
gớm đến thế. Từ anh lái taxi, đến anh đi xe ôm hay người
thợ xắt tóc… đều mang tâm trạng lo âu về cuộc sống.
Người ta lo không biết mình sẽ sống thế nào đây, thu nhập
thế này có đủ sống không. Họ cũng theo dõi báo đài, họ
cũng đặt niềm tin vào việc chống tham nhũng của Chính Phủ.
Nhưng mọi chuyện dường như lại đâu vào đó. Điều đó cho
thấy họ chờ đợi sự thay đổi mà sự thay đổi ở đây
không phải thay đổi căn cơ chế độ mà ít ra thay đổi nhân
sự. Những người không kiềm chế được tham nhũng không làm
được gì với tham nhũng phải được thay thế, nhường chỗ
cho những người giỏi hơn với quyết tâm cao hơn, với tinh
thần vì dân tỏ rõ nét hơn…
<em>Nhưng không phải tất cả mọi câu chuyện đều giống nhau
thưa ông?</em>
Thời điểm Pháp thuộc, đất nước ta bị bóc lột, dân Việt
bị bần cùng hóa. Đây là lý do chính nghĩa của cuộc đấu
tranh giành độc lập, giải phóng dân tộc. Hiện thực xã hội
lúc đó cũng có thể là thời điểm đen tối nhưng cũng có nhà
văn phản tỉnh, trí thức tả chân. Cụ thể như Nam Cao, Vũ
Trọng Phụng, Ngô Tất Tố trong tác phẩm của họ tố cáo
trước dư luận những tội ác của thực dân và sự cùng cực
của dân tộc bị trị. Nhưng những cuốn sách ấy được xuất
bản, và truyền lại cho hậu thế. Còn bây giờ tôi không thấy
những cuốn sách như vậy. Không phải không có những người
tài mà những cuốn sách đó khó được in ấn xuất bản một
cách chính diện. Người tốt giờ đây phải co cụm lại, im
lặng…
<em>Nghĩa giá trị và quy luật thiện thắng ác đang bị đảo
ngược thưa ông? </em>
Đúng, nhưng cái ác hành hoành, người tốt, người có đạo
đức, vốn là rường cột của xã hội họ lại phải lui về
thúc thủ, bàn quan. Bởi vì nếu can thiệp họ sẽ gặp tai
họa, gặp rắc rối. Chúng ta vẫn biết những câu chuyện về
những nhà báo viết về chống tiêu cực phải vào tù, chúng ta
biết những người viết ca khúc chống Trung Quốc bị bắt. Còn
những người làm thất thoát hàng trăm tỷ đồng chẳng bị sao
cả, có chăng cũng chỉ đi tù sơ sơ. Điều đó làm xã hội
đang đi xuống chứ không phải đi lên...
<em>Nhưng tại sao nhiều người nước ngoài tới Việt Nam lại
bảo an ninh ở đây tốt thưa ông?</em>
Ở một số nước như Philippin, Indonesia, Pakistan, Thái Lan…
thường hay có các phe quá khích hồi giáo, chống phương Tây.
Người có đạo Hồi giáo theo phe quá khích oán hận các nước
phương Tây vì nhiều lý do lịch sử. Họ tổ chức khủng bố
trên bình diện quốc tế, nhất là trong thế giới Hồi giáo.
Còn ở ViệtNam chính trị ổn định, Phật giáo hiền hòa, Công
giáo cũng vậy nên người nước ngoài tới đây yên tâm là
không bị khủng bố. Nhưng chuyện cướp, giật đường phố,
bạo lực học đường thì ngày càng trầm trọng.
<h2>Nền giáo dục tự hoại</h2>
<em>Nhưng chúng ta không thể đổ hoàn toàn cho giáo dục. Bởi
trong ca dao vẫn dạy "anh em như thể chân tay, thương người
như thể thương thân…" Và vẫn còn nhiều tấm gương tốt
trong xã hội?</em>
Hồi cách mạng năm 1789 ở bên Pháp, giáo dục nằm trong tay nhà
thờ. Cách mạng thành công, trường học được giải phóng,
việc giáo dục trở thành lĩnh vực của thế nhân, chính quyền
dân sự. Tuy nhiên, người Công giáo vẫn có có quyền mở lớp
riêng cho họ… Những người theo đạo có quyền đi học ở
mọi trường lớp và đức tin của những con chiên được nhà
nước đảm bảo và tôn trọng. Xin kể một kinh nghiệm cá nhân
mà tôi đã thâu thập tại Bỉ. Tôi là người theo đạo Phật,
vợ tôi là người Công Giáo. Các con tôi theo đạo bố nhưng vì
trường công giáo rất nghiêm, tôi ghi tên các con theo học tiểu
và trung học tại đây. Nhưng không vì thế mà chúng bị phân
biệt. Ở trường con tôi đứng đầu lớp về môn học giáo lý
công giáo, tuy chúng nó thưa với thầy cô là chúng nó theo đạo
Phật. Những nhưng thầy cô ở đây nói rằng: Con tin vào điều
gì hãy giữ vừng niềm tin đó. Đằng này chúng ta đưa chính
trị vào trường học, nhồi nhét quan điểm một chiều trong
trường học. Thay vì khuyến khích yêu thương nâng đỡ nhau
để giải quyết các vấn đề thì có một thời ta lại khuyến
khích đấu tranh để sống còn. Mà đấu tranh giai cấp là tiêu
diệt kẻ thù, tiêu diệt thế lực thù địch… Thói ghen ghét,
đố kỵ ở đâu cũng có, nhưng tôi có cảm nhận tại
ViệtNamngày nay, những tật xấu này có phần gay gắt một cách
không bình thường.
<em>Nghĩa là dù thế nào con người cũng phải sống với một
niềm tin thưa ông?</em>
Vâng tôi có cảm tưởng niềm tin ở con người, ở tổ chức
xã hội bị đánh mất. Khoảng trống không có gì bồi đắp
nhất là khi lòng tin ở tâm linh bị phá vỡ hay không được vun
xén nữa. Hậu quả nhãn tiền là người ta ngày càng coi trọng
vật chất hơn là những giá trị tinh thần. Đã có một thời,
không xa lắm, những giá trị tâm linh, tôn giáo bất cứ từ xu
hướng nào bị bài bác. Thái độ vị kỹ, thực dụng trở
thành bao trùm. Phạm trù thần linh phai mờ trong tâm thức con
người và dần dần lòng tham lam của thân xác, của dục vọng
sẽ không có gì ngăn cản nữa. Lương tâm con người chìm
xuống, cái ác lên ngôi. Chẳng những kỷ cương xã hội bị
phá vỡ mà luân thường đạo lý gia đình tan biến. Đây chính
là hậu quả phải chờ đợi của việc đánh mất niềm tin,
xoá bỏ đức tin…
<em>Nghĩa vấn đề nằm từ gốc chứ không phải ngọn thưa
ông?</em>
Đúng thế. Một một lớp học tiểu học, sự giàu nghèo thể
hiện ngay trong ăn mặc, trong những tiệc sinh nhật của từng
đứa trẻ. Những đứa trẻ con nhà giàu có nếu không được
dạy phải thương bạn, tôn trọng bạn, chúng sẽ ra sao khi
trưởng thành. Những đứa trẻ nghèo khó luôn tự hỏi tại
mẹ sao không mua cho con áo đẹp, tại sao mẹ không mua cho con
cặp đẹp. Tất cả những cái đó nếu không được giải tỏa
bằng các bài học thường trực hàng ngày thì lâu dần sẽ
ảnh hưởng đến sự hình thành nhân cách của một đời
người. Giáo dục thường thức, giáo dục công dân đang có
vấn đề. Tuổi trẻ xao nhãn học văn, ngán gẫm học sử vì
bài học, vì sách giaó khoa quá ư cứng nhắc, một chiều, không
hấp dẫn, không sinh động. Giới trẻ ngày nay không biết sử
ta, nhưng khi mở ti vi lên, khắp mọi kênh chiếu toàn phim Trung
Quốc. Tình trạng này đang dẫn đến tai hoạ trước mắt là
tuổi trẻ ta hiểu biết lịch sử Trung Quốc hơn là lịch sử
ViệtNam. Đó là điều không thể chấp nhận được.
<em>Bởi vậy ông cho rằng xã hội hiện nay giống một câu
chuyện cổ tích mà kết thúc là thảm họa?</em>
Tôi nói có ngoa đâu. Ba tôi, những người cùng thời với ông
cả đời đi theo cách mạng. Trên đôi vai của họ là những vì
sao, là khát vọng về một xã hội công bằng, là dân tộc
độc lập, tự do và hạnh phúc. Lý tưởng sống ngày đó là
tổ quốc trên hết, mình vì mọi người mọi người vì mình.
Còn bây giờ mọi thứ lại dường như đi ngược lại hết. Ai
có nhiều quyền người ấy có nhiều lợi ích nhất. Chứ
người dân chân lấm tay bùn thì chẳng có gì để tham nhũng.
<em>Vậy theo ông, bài học trường trực trong nhà trường phải
nói về yêu thương?</em>
Đúng vậy, ở trường hiện nay tôi thấy ít có chủ trương
dạy con thương yêu cha mẹ. Chỉ thấy dạy yêu tổ quốc nhưng
người ViệtNamcũng như các dân tộc khác, căn bản là gia
đình. Trẻ con phải được dạy yêu thương cái nôi là yêu cha
mẹ, yêu anh em, yêu ông bà rồi mới yêu cái cây đa, yêu cái
đình làng, cánh đồng lúa chin, con sông nho nhỏ uốn quanh làng
quê, con đường phố rợp bóng mát cây xanh, rồi mới đến yêu
tổ quốc với tất cả những yếu tố văn hoá, lịch sử đi
theo: Tuyên ngôn độc lập của Lý Thường Kiệt trên sông Như
Nguyệt, Bình ngô Đại cáo của Nguyễn Trãi, Truyện Kiều của
Nguyễn Du…. Vì với trẻ con tổ quốc là điều gì rất mông
lung. 5, 6 tuổi biết thế nào là tình yêu tổ quốc. Tuổi này
nó cần bàn tay ấm áp của mẹ, sự vuốt ve của cha, sự nâng
đỡ của anh và bài học giáo dục mỗi ngày ở nhà, ở
trường cũng phải thường xuyên như vậy. Nhưng dường như bài
học thương yêu, đề cao những tâm hồn cao thượng, tình
tương thân tương ái, nhiễu điều phủ lấy giá gương, thương
người như thể thương thân, đã bị làm cho mờ nhạt từ lâu.
Một môi trường như vậy mà bạo lực không xuất hiện mới
là điều lạ.
<em>Tân Sơn Nhất, ngày 13/11/2012</em>
***********************************
Entry này được tự động gửi lên từ trang Dân Luận
(https://danluan.org/tin-tuc/20130211/doi-thoai-voi-gs-nguyen-dang-hung-khi-cai-ac-len-ngoi),
một số đường liên kết và hình ảnh có thể sai lệch. Mời
độc giả ghé thăm Dân Luận để xem bài viết hoàn chỉnh. Dân
Luận có thể bị chặn tường lửa ở Việt Nam, xin đọc
hướng dẫn cách vượt tường lửa tại đây
(http://kom.aau.dk/~hcn/vuot_tuong_lua.htm) hoặc ở đây
(http://docs.google.com/fileview?id=0B_SKdt9lFNAxZGJhYThiZDEtNGI4NC00Njk3LTllN2EtNGI4MGZhYmRkYjIx&hl=en)
hoặc ở đây (http://danluan.org/node/244).
Dân Luận có các blog dự phòng trên WordPress
(http://danluan.wordpress.com) và Blogspot (http://danluanvn.blogspot.com),
mời độc giả truy cập trong trường hợp trang Danluan.org gặp
trục trặc... Xin liên lạc với banbientap(a-còng)danluan.org để
gửi bài viết cho Dân Luận!
Không có nhận xét nào:
Đăng nhận xét