Nguyễn Văn Thạnh - Quyền của người đóng thuế

Con người - sống - trước hết phải làm ăn. Ngày nay với nền
kinh tế chuyên môn hóa cao thì làm ăn chính là kiếm tiền. Có
người kiếm tiền rất dễ dàng, nhàn hạ, nhưng phần nhiều
người kiếm tiền rất vất vả, phải nói rằng chảy mồ hôi,
sôi nước mắt mời làm ra đồng tiền chứ không dễ dàng gì.
Chúng ta hãy nhìn những người bán vé số, họ đi luôn chân
hàng ngày vài chục km bất kẻ nắng mưa mới kiến được vài
chục ngàn. Chúng ta hãy nhìn những người nông dân, họ lao
động quanh năm gần như không có chủ nhật, ngày nghỉ nhưng
cũng chỉ kiếm đủ ăn. Theo thống kê một sào ruộng (360m2),
một mùa vụ (hơn 3 tháng) cũng chỉ kiếm được đồng lãi
400.000 VNĐ, các anh chị em công nhân lao động nặng nhọc trong
các nhà máy nóng nực, bụi bặm, độc hại cũng chỉ thu nhập
trên dưới 3 triệu/tháng. Vài ví dụ để ta thấy kiếm tiền
trong cuộc sống không phải là dễ, để có đồng tiền chúng
ta phải phục vụ, lao động xứng đáng cho khách hàng. Bất cứ
ai kiếm tiền chân chính đều quí đồng tiền, cân nhắc rất
kỹ rồi mới tiêu dùng. Ngay cả việc ơn nghĩa, việc hiếu hỷ
thật sự cần chúng ta mới đem cho đồng tiền mình làm ra.
(Ngay cả anh em ruột thì cũng không dễ gì đem tiền cho nhau).

Tuy nhiên, mọi công dân ở nước Việt Nam này phải có nghĩa
vụ đóng thuế. Nhiều người nghĩ rằng chỉ có người giàu,
chỉ có những người kinh doanh mới đóng thuế, suy nghĩ vậy
không đúng. Sáng bạn đi làm, <a
href="http://vnexpress.net/gl/kinh-doanh/2012/08/moi-lit-xang-cong-6-500-dong-thue-phi/">đến
cây xăng đổ xăng</a> là bạn đã đóng thuế, giá một lít
xăng đã có VAT và hàng trăm thứ thuế khác nữa, bạn ghé quán
uống ly café là bạn đã đóng thuế, trưa đi ăn cũng đóng
thuế, bạn đi vệ sinh dùng giấy cũng đã có thuế. Tất cả
giá thành sản phẩm đã có thuế, người chủ doanh nghiệp hàng
tháng đi nộp thuế là thay bạn nộp thuế. Nếu chỉ lấy riêng
thuế V.A.T thì mỗi một trăm ngàn bạn chi tiêu bạn đã phải
đóng thuế ít nhất 5.000đ. Đất nước nào mà thuế ít thì
giá hàng hóa rẻ, lương người lao động nhận được cao hơn,
dân có nhiều tiền để mua hàng hóa, để đi du lịch hơn. Theo
thống kê, ở Việt Nam <a
href="http://vnexpress.net/gl/kinh-doanh/2012/09/nguoi-viet-nang-ganh-thue-phi/">bạn
đóng thuế ít nhất 36 đồng cho mỗi một 100 đồng bạn kiếm
được</a> (tiền lời). Nếu cộng hết các loại phí có danh và
vô danh thì còn cao hơn nữa.

Lẽ tự nhiên trong cuộc sống, chúng ta làm ra tiền cực khổ
thì chúng ta có quyền trong chi tiền. Chúng ta chỉ mở ví cho
những ai phục vụ ta tốt nhất, ta có quyền yêu cầu, đòi
hỏi; người nào muốn lấy tiền thì phải lịch sử, phục vụ
tốt, làm hài lòng người chi tiền. Đó là điều đã trở
thành bình thường trong xã hội hiện đại. Và không gì bất
công bằng người đã đóng tiền thuê mình lại bị hành lên
hành xuống.

Trong quan hệ nhà nước-công dân cũng vậy. Công dân là người
đóng thuế để nuôi nhà nước. Chúng ta hoàn toàn có quyền
đòi được phục vụ tốt, chuẩn mực từ những người ăn
tiền của chúng ta. Cái lý này có lẽ ai cũng biết nhưng tại
sao không được thực hiện trong cuộc sống?

Một trong những nguyên nhân dễ thấy là cách thu thuế, người
dân đóng thuế thông qua giá cả trên sản phẩm, người nộp
thuế là người kinh doanh sản xuất, vận chuyển, buôn bán sản
phẩm nên nhiều người cứ nghĩ "nhà nước này thật tốt,
không thu mình đồng thuế nào, chỉ thu người giàu thôi". Ở
nhiều nước đánh thuế đánh trên thu nhập hộ gia đình nên
họ thấy ngay là tiền họ bị lấy đi như thế nào. Có trả
tiền mới thấy xót, mới thấy mình có quyền và có động
lực để đòi quyền. Nền dân chủ chỉ được bảo đảm và
củng cố vững chắc khi người dân thấy quyền của mình. Ai
làm cho họ thấy? Người cầm quyền? Người hưởng lợi? Không
bao giờ. Không ai khác, chúng ta-những người có chút hiểu
biết-mong muốn cho đất nước thật sự dân chủ, thật sự
tốt đẹp, mong muốn từng người dân nhỏ bé được tôn
trọng, được đối xử xứng đáng như là người chi tiền,
người chủ nhân của đất nước. Chúng ta hãy viết bài, hãy
phổ biến, hãy chia sẻ sự hiểu biết đến càng nhiều người
càng tốt.

Một điều nữa là nhà nước đã khai thác được rất nhiều
tài nguyên của đất nước: dầu mỏ, khoáng sản, rừng,… tài
sản đó cũng là của nhân dân, chính hàng triệu người qua
nhiều thế hệ đã chiến đấu, đã sống gian khổ, đã chết
thảm thương để gìn giữ, bảo vệ tài sản đó, suy cho cùng
nó là thuế máu của nhân dân. Chúng ta là con cháu họ chứ
không ai khác. Ngày nay việc khai thác tài nguyên này là độc
quyền của nhà nước, trong khi nhà nước này lại do một
đảng lãnh đạo, lãnh đạo các tập đoàn khai khoáng (dầu
mỏ, than, kháng sản,….) lại là người của đảng, truyền
thông đảng nắm, luật lệ, quyền hành đảng giữ,… trên
dưới một giuộc thì không khó để hiểu tài sản này bị
thất thoát, bị ăn chia đến mức nào. Tôi rất đau lòng khi
nghe những tin như "tập đoàn dầu khí để ngoài sổ sách <a
href="http://www.tinmoi.vn/buoc-tap-doan-dau-khi-nop-lai-gan-11000-ti-dong-011098368.html">cả
ngàn tỷ</a>", "biếu không cho nước ngoài <a
href="http://www.thanhnien.com.vn/pages/20120521/bieu-khong-nuoc-ngoai-mo-than-tot-nhat.aspx">mỏ
than tốt nhất Việt Nam</a>",…. Đó cũng chỉ là cái đuôi
của con khủng long Giraffatitan brancai (con lớn nhất) mà thôi.
Chúng ta-hậu duệ của những người đổ cả núi xương sông
máu để giữ gìn, là chủ nhân của đất nước - chúng ta hoàn
toàn có quyền trong tài sản này. Tất nhiên chúng ta không thể
đến, khai thác và đem về nhà. Chúng ta phải yêu cầu những
người "đầy tớ", "người làm thuê" phải có trách
nhiệm công khai là đã khai thác những gì, bán cho ai, thu về
tiền bao nhiêu. Tất nhiên là họ không đời nào tự nguyện
làm cái việc "lấy búa ghè vào chân" được, họ chỉ làm
chỉ khi nào chúng ta - hàng triệu người - thể hiện quyền
hành của mình, đồng loạt lên tiếng cho cái quyền của mình.
Lên tiếng không chưa đủ, chúng phải đồng tâm nhất trí vận
động đến Quốc Hội ra luật. Chúng ta phải vận động đến
các tổ chức lớn trên thế giới như Liên Hợp Quốc, Ngân
Hàng thế giới, quốc hội Hoa Kỳ, tổ chức minh bạch thế
giới,…. ủng hộ một điều khoản rằng "tất cả những
đối tác, những công ty, những tổ chức đến làm ăn với các
công ty khai khoáng phải công khai là đã mua được bao nhiêu,
đã trả bao nhiêu tiền,…" (Đây là sáng kiến của tôi, tôi
thấy rằng việc cấu kết, tham nhũng bán rẻ tài nguyên không
chỉ có ở VN mà còn có khắp ở các nước nghèo. Điều này
gây ra rất nhiều bất công, các công ty trong sạch của quốc
tế (Âu, Mỹ) không làm ăn được, chỉ có công ty các nước
độc tài, dung dưỡng tham nhũng là hưởng lợi. Cái họa lại
giáng lên đầu dân nghèo, cản trở dân chủ ghê gớm trên tầm
toàn cầu. Bạn nào đồng ý với sáng kiến này, xin liên hệ
để lập nhóm vận động).

Còn một nguồn thuế vô cùng quan trọng nữa mà chúng ta ít
để ý. Thuế đóng trong tương lai. Tất cả các khoản vay nợ,
các khoản viện trợ ODA,… không sớm thì muộn chúng ta cũng
phải trả. Tôi xin xác quyết một lần nữa là chúng ta chứ
không ai khác, không thánh thần nào trả thay chúng ta. Chúng ta
trả bằng cách nào? Xin thưa, trả qua đóng thuế. Sẽ có
người chép miệng "ối dào, ai đóng thuế chứ không phải
tôi" hay "chuyện tương lai lo làm gì" hay 'mặc kệ, mình
mà giàu thì ổn rồi, lo gì",… Đó là suy nghĩ phổ biến.
Người dân có suy nghĩ vậy cũng không thể trách họ, trách là
trách chúng ta không giúp họ hiểu. Thuế cao thì công việc kinh
doanh khó khăn, rất dễ bị phá sản, sạt nghiệp (ai bị nợ
nần, phá sản thì biết nó kinh khủng thế nào), thuế cao thì
lương phải thấp, không chỉ công ty tư nhân phải trả thấp
mà lương các ngành nghề nhà nước cũng phải thấp, lương
thấp thì sống bần cùng, thuế cao thì các sản phẩm do nhà
nước độc quyền phải tăng giá (điện, nước, xăng dầu,…).
Hàng triệu ông bố bà mẹ ngày đêm làm quần quật, ăn không
dám ăn, đau cũng không dám nghỉ là để mong cho con có tương
lai tốt hơn nhưng sẽ trở thành công cốc khi đất nước nặng
gánh nợ nần. Nếu họ có may mắn dành dụm khoản tiền nhiều
hơn người khác để cho con thì chúng cũng sống bất an trong
đất nước tiêu điều đầy rẫy trộm cắp, giết người
cướp của. Chưa nói là đất nước nợ nần thì tiền phá giá
rất nhanh, tài sản bốc hơi nhanh chóng. (Tôi thấy rằng việc
cấu kết, tham nhũng trong cho vay hay viện trợ ODA không chỉ có
ở VN mà còn có khắp ở các nước nghèo. Cái họa lại giáng
lên đầu dân nghèo, cản trở dân chủ ghê gớm trên tầm toàn
cầu vì những người cầm quyền hưởng lợi thì không bao giờ
muốn dứt ra khỏi bầu sữa. Chúng sẽ tìm mọi cách bưng bít,
bao che nhau. Đó là lý do vì sao các nước độc tài càng nhận
viện trợ thì càng độc tài, càng khó cải cách trong khi dân
các nước nghèo ôm nợ, dân nước giàu đóng thuế để viện
trợ lại bị hàm oan là âm mưu diễn biến hòa bình, tạo ra
nợ nần cho nước nghèo (đọc cuốn sách "lời thú tội của
một sát thủ kinh tế" để biết cái giọng điệu này). Tôi
có sáng kiến: chúng ta phải vận động đến các tổ chức
lớn trên thế giới như Liên Hợp Quốc, Ngân Hàng thế giới,
quốc hội Hoa Kỳ, tổ chức minh bạch thế giới,… ủng hộ
một điều khoản rằng "tất cả những đối tác, những công
ty, những tổ chức cho chúng ta vay, viện trợ cho chúng ta bao
nhiêu tiền thì phải có nghĩa vụ lập cổng thông tin để toàn
dân biết, người dân sau này chỉ có trách nhiệm trả những
khoản nợ minh bạch, các khoản đi đêm thì bị mất,…" Bạn
nào đồng ý với sáng kiến này, xin liên hệ để lập nhóm
vận động).

Vẫn chưa hết, thưa các bạn. Vẫn còn một thứ thuế nữa.
"Thuế" tín dụng, "thuế" phát hành tiền, in tiền. Về
thực chất đồng tiền không có giá trị gì cả. Nó chỉ tốn
một ít giấy hay polymer và một chút mực, nhà nước có thể in
bao nhiêu cũng được. Ví dụ để in ra một khoản tín dụng
trị giá 100.000 tỷ bằng tờ 500.000 đồng thì tốn không bao
nhiêu. Vậy đồng tiền có giá là do đâu? Đồng tiền có giá
khi nó phản ánh một lượng của cải tương ứng đã được
lao động sản xuất trong xã hội. Đồng tiền có giá khi có ai
đó chịu đến ngân hàng mượn nợ rồi đi sản xuất ra
lượng vật chất tương ứng. Ví dụ tôi đến ngân hàng vay
nợ 100 triệu về chăn nuôi gà, tôi phải lao động vất vả
tạo nên đàn gà có giá trị 100 triệu thì đồng tiền giữ
giá. Nếu tôi phá nát 100 triệu mà không có con gà nào, tôi
không trả được nợ (nợ xấu), ngân hàng không phá sản mà
được nhà nước in cho 100 triệu để cứu thì tiền cứu đó
không có lượng vật chất nào trong xã hội tương ứng và
tiền mất giá. Đó là nguyên lý giá của đồng tiền. Sống
trong đất nước Việt Nam, chúng ta chỉ có một lựa chọn gần
như duy nhất là dùng tiền đồng để lưu thông, trao đổi,
cất giữ (trước còn có vàng, Đôla nhưng nay nhà nước cấm
tiệt). Nhà nước độc quyền phát hành tiền. Trong trường
hợp nhà nước thu thuế đủ để chi tiêu thì vòng tiền và
vật chất bảo đảm nên giá đồng tiền không mất. Tiếp theo
ví dụ trên, nếu tôi nuôi gà có lãi, tôi đóng thuế 10 triệu
cho nhà nước. 10 triệu này nó phản ánh số gà trong xã hội.
Nhà nước lấy 10 triệu này chi tiêu, chẳng hạn chi cho lễ
mừng thành lập đảng, nhân viên lấy tiền đó đi mua gà để
ăn mừng thì đã có con gà phản ánh tương ứng số tiền. Trong
trường hợp nhà nước chi tiêu hoang phí thu thuế không đủ chi
thì nhà nước đi mượn nợ (thuế tương lai) hay in tiền. Khi
tiền được in ra mà không có lượng vật chất tương ứng thì
nó phải mất giá. Ví dụ tôi nuôi gà lỗ quá không đóng
được thuế nhưng chính phủ vẫn chi cho lễ lạt, lễ lạt thì
phải ăn mừng, phải mua gà, không có tiền thì in ra. Các bạn
để ý, mỗi khi nhà nước có lễ hội lớn (đại lễ 1.000 năm
Thăng Long-Hà Nội) hay trả những món nợ lớn (cứu bồ-doanh
nghiệp nhà nước) thì vài tháng sau là lạm phát phi mã. Lạm
phát bào mòn, làm bốc hơi tài sản của công dân, công dân lao
động nặng nhọc hơn (tăng ca, làm thêm) nhưng sống kém đi
(tiền lương có vẻ tăng nhưng mua được ít hàng hóa hơn).
Cái thứ thuế này vô cùng nghiệp ngã, nó như thứ thuốc độc
tiêm dần vào cơ thể con người, làm người ta khô héo, chết
dần mà không thấy đau đớn để phản ứng. Làm sao để
chống cái thứ độc dược này? Nhà nước phải chi tiêu hiệu
quả. Để được thứ này thì hàng tỷ thứ bà rằng phải
được giải quyết. Một nguyên lý lớn để chống tiêu hoang
là tiền ai người đó tiêu, đồng tiền đi liền khúc ruột.
Dẹp tối đa kiểu tiêu tiền OPM (tiền của người khác). Ở
đây tôi xin đề xuất một ý kiến đó là tranh đấu để ngân
hàng độc lập với chính phủ, chỉ có như vậy thì mới tránh
được chuyện chính phủ dùng ngân hàng tạo thành tích (in
tiền, bơm tín dụng vào nền kinh tế, tạo ra chỉ số tăng
trưởng đẹp nhiệm kỳ mình cầm quyền, sau đó ai chết mặc
xác), dùng ngân hàng để giải quyết sự hoang phí của mình (in
tiền chi tiêu khi không thu được thuế). Toàn dân, toàn thể
trí tức cần dứt khoát vấn đề này, không thể nghe theo kiểu
"chính phủ cần nắm ngân hàng để phối hợp điều hành
nền kinh tế, tập trung sức mạnh để phát triển đất
nước",… đó chỉ là ngụy biện và không thể kiểm soát
được-tin tưởng là tốt nhưng kiểm soát còn tốt hơn. (Bạn
nào đồng ý với ý tưởng này, xin liên lạc để thành lập
nhóm vận động).

Để đất nước này thịnh vượng, tươi đẹp, người dân ấm
no, hạnh phúc, chúng ta phải đấu tranh để quyền của người
đóng thuế được tôn trọng và thực thi. Đấu tranh cho quyền
người đóng thuế cũng là đấu tranh cho quyền con người, cho
dân chủ. Để cho toàn dân biết rằng một khi đã đóng thuế,
tức là góp phần xây dựng quốc gia, thì người ta có quyền
tham gia việc xây dựng nền tảng pháp chế của đất nước.

Có một điều vô cùng quan trọng mà chúng ta hay suy nghĩ:
"chúng ta chỉ là một cá nhân, một con người nhỏ bé, một
hạt cát. Chúng ta cảm thấy nhỏ bé, không là gì khi đối
diện với nhân viên nhà nước luôn nhân danh nhà nước, chúng
ta thấy khiếp sợ trước sự nhân danh to lớn này" . Thật ra
suy nghĩ này không đúng.

Để chúng ta có thể tự tin, tự hào khi nói câu "tôi không
chỉ là tôi, tôi là công dân, là hàng triệu người trên nước
VN này" thì bạn phải suy nghĩ, phải tư duy trách nhiệm như
một công dân. Cái gì ảnh hưởng đến công dân là ảnh
hưởng đến ta, cái gì công dân có quyền thì ta có quyền.

Xuân Quý Tỵ
Nguyễn Văn Thạnh

***********************************

Entry này được tự động gửi lên từ trang Dân Luận
(https://danluan.org/tin-tuc/20130208/nguyen-van-thanh-quyen-cua-nguoi-dong-thue),
một số đường liên kết và hình ảnh có thể sai lệch. Mời
độc giả ghé thăm Dân Luận để xem bài viết hoàn chỉnh. Dân
Luận có thể bị chặn tường lửa ở Việt Nam, xin đọc
hướng dẫn cách vượt tường lửa tại đây
(http://kom.aau.dk/~hcn/vuot_tuong_lua.htm) hoặc ở đây
(http://docs.google.com/fileview?id=0B_SKdt9lFNAxZGJhYThiZDEtNGI4NC00Njk3LTllN2EtNGI4MGZhYmRkYjIx&hl=en)
hoặc ở đây (http://danluan.org/node/244).

Dân Luận có các blog dự phòng trên WordPress
(http://danluan.wordpress.com) và Blogspot (http://danluanvn.blogspot.com),
mời độc giả truy cập trong trường hợp trang Danluan.org gặp
trục trặc... Xin liên lạc với banbientap(a-còng)danluan.org để
gửi bài viết cho Dân Luận!