Có một cái mốt hiện nay là các nước hay mang bản hiến pháp
ra sửa hay làm mới mỗi khi có sự thay đổi chính trị hoặc
giới cầm quyền thấy tình thế buộc phải thay đổi, không
thể như trước. Từ các nước biến động như Libi, Ai Cập,…
hoặc bình yên như Việt Nam.
Ở Việt Nam, kể từ năm 1946 bản hiến pháp đầu tiên của
Nước Việt Nam Dân Chủ Cộng Hòa ra đời, nước Việt Nam
(miền Bắc từ 1946 đến 1975, cả hai miền Nam – Bắc sau 1975),
đã công bố và đưa vào thực thi 4 bản hiến pháp. Đó là
những bản hiến pháp ra đời vào các ngày: 09/11/1946; 31/12/1959;
18/12/1980; 15/04/1992. Hiến pháp có nhiều nhưng không vì thế mà
Việt Nam thành nước dân chủ và giàu mạnh. Vì sao vậy?
<h2>1. Hiến pháp đẹp chưa chắc có dân chủ:</h2>
Có một bài học cho chúng ta suy ngẫm: sau thất bại Thế chiến
lần thứ nhất, nước Đức chuyên chế trở thành nước Đức
dân chủ, với bản hiến pháp "đẹp như mơ" - Hiến pháp
Weimar - tuy nhiên bản hiến pháp đó cũng không ngăn cản
được sự bước lên nắm quyền của trùm chuyên chế phát xít
Hitler, sau khi y khôn ngoan quốc hữu hóa, kiểm soát tất cả
nền kinh tế nước Đức. Trong khi đó một đất nước là cái
nôi của nền dân chủ - nước Anh - lại không có một bản
hiến pháp thành văn như các quốc gia ta thường thấy. Nước
Anh chuyển biến dần sang nền dân chủ với Đại hiến chương
Magna Carta được ban hành năm 1215, nội dung của bản hiến
chương này là hạn chế quyền lực của nhà vua, đồng thời
thừa nhận một số quyền tự do của con người, trong đó quan
trọng nhất là quyền tư hữu ruộng đất của chủ đất. Hàng
loạt nước có hiến pháp tốt như Nga, Venezuela, Pakistan,….
cũng không có nền dân chủ mạnh, xã hội cũng không thịnh
vượng. Nguyên nhân là kinh tế nhà nước chiếm phần lớn ở
đây. Với quyền lực chính trị được hiến định, nếu để
nhà nước nắm kinh tế thì nhà nước trở thành siêu quyền
lực và bản hiến hiến pháp trở thành vô dụng là điều dễ
hiểu.
<h2>2. Quyền lợi là cái gốc của vấn đề:</h2>
Hiến pháp được xem như luật mẹ, là bản khuế ước giữa
những người công dân với người nắm quyền để cùng nhau
xây dựng nên nhà nước. Trong cuộc sống, không chỉ có giữa
người dân với người nắm quyền có thỏa thuận, có ký kết
thành văn bản. Chúng ta thấy rất nhiều mối quan hệ cũng cần
có sự thỏa thuận và ký kết thành văn bản: giữa nhà nước
với nhà nước với các hiệp định; giữa công ty với công ty
với hợp đồng,…. Các hợp đồng, các giao kèo giúp cho các
điều khoản thỏa thuận được tôn trọng, thực thi, giúp cho
mối quan hệ giữa hai "đối tác" được tốt đẹp. Tuy
nhiên đó không phải là tất cả.
Chúng ta thấy giữa các quốc gia với nhau, sau một thời gian
đàm phán gian truân, các hiệp định, các hiệp ước vừa ký
kết long trọng nhiều khi chưa kịp ráo mực đã bị chà đạp
hoặc xóa bỏ (hiệp ước Xô-Đức; hòa đàm Nhật Mỹ trong
thế chiến 2).
<div class="boxright320"><img
src="http://giaoduc.net.vn/Uploaded/tieuphuong/2011_12_16/Vietlong_sieuthi_dienmay10(_copy.jpg"
/><div class="textholder">Bên cho thuê đã âm thầm đào hè vào ban
đêm tạo nên một rãnh sâu ngay trước cửa siêu thị điện
máy Việt Long. </div></div>
Phân tích một trường hợp gần đây: Siêu thị điện máy
Việt Long thuê mặt bằng của công ty Vinaconex, hợp đồng ký
kết tới năm 2014 nhưng bắt đầu từ tháng 8/2011, siêu thị
điện máy Việt Long (bên thuê) đã bị Vinaconex (bên cho thuê) <a
href="http://giaoduc.net.vn/NTD-thong-thai/Dieu-tra/Nua-dem-Vinaconex-dao-hao-ep-sieu-thi-Viet-Long-di-doi/85660.gd">đòi
lại mặt bằng</a>. Vì hợp đồng ký kết không thể xé bỏ
dễ dàng nên công ty Vinaconex đã dùng đến nhiều tiểu xảo
như: cúp điện, đào hào, tập kết vật liệu trước cửa hàng
điện máy… với cách đó chắc chắn Việt Long sẽ thúc thủ
vì thua lỗ, không buôn bán kinh danh được. Rõ ràng khi quyền
lợi không được thỏa mãn thì con người ta luôn có nhiều
cách để phá bỏ hay lách qua qui định mà mình đã cam kết
trước đó. Con người-trong mối quan hệ công dân hay mối quan
hệ chính quyền - chỉ thực hiện cam kết khi điều đó có
lợi cho mình, hoặc buộc phải thực hiện nếu không sẽ bị
thiệt hại.
Như vậy, chúng ta thấy rằng, chỉ có quyền lợi hai bên thỏa
mãn và thực lực hai bên bảo đảm để thực thi thì thỏa
thuận mới được tôn trọng và thực thi nghiêm túc. Nếu một
bên có sức mạnh vượt trội, một bên quá yếu thì dù giữa
họ có sự thảo thuận đẹp, bình đẳng, hợp đạo lý đến
đâu thì nguy cơ bị xé bỏ hay bóp méo, trốn tránh thực thi
thỏa thuận là luôn hiện hữu. Việc lập hợp đồng rồi phá
bỏ hợp đồng cũng là chuyện bình thường trong cuộc sống,
nếu một bên ở thế mạnh và thấy rằng việc thực hiện
hợp đồng không có lợi cho mình.
<h2>3. Đề xuất giải pháp:</h2>
Từ nhận thức trên, thay vì chúng ta chăm chú vào các điều
khoản, các lý lẽ hay chữ nghĩa của bản hiến pháp. Chúng ta
nên tập trung vào khả năng thực hiện của bản hiến pháp
trong cuộc sống. Chú ý đến việc kiến tạo vị thế, nguồn
lực của công dân để công dân có thực quyền. Khi đó dù có
tráo trở đến mấy thì những người cầm quyền cũng không
thể lắt léo, hay nuốt lời trong việc thực thi hiến pháp.
Suy cho cùng, làm ăn, kinh tế, quyền lợi là cái gốc của vấn
đề. Chỉ khi nào người dân nắm kinh tế thì mới có thực
quyền. Bất cứ ai khi đọc cuốn sách "đường về nô lệ"
của Hayek đều biết rằng, trong một đất nước mà nhà nước
nắm kinh tế thì tất yếu dân chúng sẽ trở thành nô lệ.
Nắm bầu bao, nắm dạ dày là nắm tất cả. Cái quốc nạn
hiện nay Việt Nam đang đối diện không chỉ là chuyện độc
quyền lãnh đạo của một đảng mà còn là kiểu kinh tế nhà
nước chiếm tỷ trọng quá lớn. Từ điện nước, xăng dầu,
hàng không, bến cảng, khoáng sản,…. đến giáo dục, y
tế,….. đều đo nhà nước nắm giữ.
Chúng ta hãy cùng nhau hiến định một điều dứt khoát rằng
"tự do kinh tế là quyền thiên liêng, bất khả xâm phạm, tự
do kinh tế là mạch máu của các loại tự do" và cuối cùng
tự do kinh tế có được khi nền kinh tế do tư nhân nắm giữ
hoạt động qua cơ chế thị trường, nhà nước chỉ có vai trò
duy nhất là giữ luật và thực thi luật. Kinh tế đúng thì
mọi việc còn lại sẽ đúng theo.
Với một nguồn lực ít ỏi và thời gian không nhiều, chúng ta
cần tập trung tranh đấu cho đúng mục tiêu. Bức tranh nước ta
hiện nay không khác gì Liên Xô năm 1990, thời điểm mà các
tập đoàn nhà nước sụp đổ và quá trình tái cơ cấu, bán
tháo tài sản nhà nước bắt đầu. Rồi đây không khéo bài
học đau thương của Liên Xô lại lặp lại với chúng ta là sau
một đêm tất cả các tài sản của nhà nước được chuyển
vào tay những ông chủ mới biết chớp thời cơ, biết bắt tay
quan chức mua rẻ như cho. Khi đó dù có bản hiến pháp đẹp
như tiên thì dân chủ vẫn mãi còn xa vời.
Hãy chú ý vào mục tiêu duy nhất "kinh tế là mạch máu - nắm
lấy kinh tế là nắm lấy tất cả". Hiến pháp cũng thành
đồ mã khi nền kinh tế do nhà nước hay do một nhóm nhỏ thao
túng. Muốn làm ông chủ, bạn phải có tiền; muốn có dân
chủ, dân phải nắm kinh tế.
Người ta cứ trau chuốt, tranh cãi từng câu chữ trong bản
hiến pháp, như thể một hiến pháp hoàn hảo sẽ giải quyết
được những ung nhọt của cuộc sống nói chung và chính trị
nói riêng vậy. Đó là một bệnh và một sai lầm thường thấy
của nền chính trị salon.
***********************************
Entry này được tự động gửi lên từ trang Dân Luận
(https://danluan.org/tin-tuc/20130219/nguyen-van-thanh-hien-phap-va-dan-chu),
một số đường liên kết và hình ảnh có thể sai lệch. Mời
độc giả ghé thăm Dân Luận để xem bài viết hoàn chỉnh. Dân
Luận có thể bị chặn tường lửa ở Việt Nam, xin đọc
hướng dẫn cách vượt tường lửa tại đây
(http://kom.aau.dk/~hcn/vuot_tuong_lua.htm) hoặc ở đây
(http://docs.google.com/fileview?id=0B_SKdt9lFNAxZGJhYThiZDEtNGI4NC00Njk3LTllN2EtNGI4MGZhYmRkYjIx&hl=en)
hoặc ở đây (http://danluan.org/node/244).
Dân Luận có các blog dự phòng trên WordPress
(http://danluan.wordpress.com) và Blogspot (http://danluanvn.blogspot.com),
mời độc giả truy cập trong trường hợp trang Danluan.org gặp
trục trặc... Xin liên lạc với banbientap(a-còng)danluan.org để
gửi bài viết cho Dân Luận!
Không có nhận xét nào:
Đăng nhận xét