<blockquote>Mô hình tăng trưởng hiện nay bị vướng vào những
khái niệm bất di bất dịch mang tính giáo điều trong khi
người nghèo vẫn ngày càng nghèo hơn, bất công trong xã hội
ngày càng lan tràn. Những lối nói tưởng đâu là đúng theo
định hướng hóa ra lại là rào cản thực hiện chính sách
phát triển trong công bằng.</blockquote>
Người ta thường phân tích nền kinh tế Việt Nam theo các tiêu
chí như lạm phát, tăng trưởng GDP, tỷ giá, cán cân thương
mại… nhưng lại bỏ quên một yếu tố then chốt: phát triển
kinh tế để làm gì? Hay nói cách khác, định hướng cho các
chiến lược phát triển kinh tế nhắm đến đối tượng nào,
có đạt được như mong muốn không?
Nếu mục đích của mọi chính sách là nhằm tạo một môi
trường phát triển sao cho giới lao động như công nhân, nông
dân, người nghèo được hưởng lợi nhiều nhất để xây
dựng một xã hội công bằng thì rõ ràng chính sách chưa thành
công.
Một công cụ quan trọng nhất để Nhà nước điều tiết thu
nhập quốc dân hướng đến các chương trình xã hội là các
doanh nghiệp nhà nước. Nhưng các doanh nghiệp nhà nước hiện
đang bị chìm đắm trong đống nợ nần lớn, lo bản thân còn
chưa xong, nói gì đến phục vụ các chính sách điều tiết
của Nhà nước. Doanh nghiệp nhà nước hiện là khu vực ít
tạo ra việc làm nhất, so với khu vực tư nhân hay đầu tư
nước ngoài, chỗ làm nếu có cũng dành cho con cái các quan
chức hay cán bộ trong ngành. Hiếm thấy các lời rao tuyển
dụng nhân sự vào các tập đoàn, tổng công ty nhà nước.
Nông dân, lẽ ra là đối tượng các chính sách phát triển bền
vững phải hướng tới, lại không sở hữu phương tiện sản
xuất quan trọng nhất của họ là đất đai, lại luôn luôn
đối diện nguy cơ bị thu hồi đất. Một khi không nắm được
đất đai, số phận người nông dân dễ bị đẩy vào chỗ bế
tắc khi đất bị thu hồi cho các dự án phát triển khác mà
họ không được dự phần. Nông dân cũng là giới chịu thiệt
thòi nhất khi sản phẩm làm ra bị các doanh nghiệp "thu mua"
ép giá; tiếng nói của họ trong các hiệp hội nghề nghiệp
hầu như vắng bóng.
Ngược lại, hai cột trụ để giúp đánh giá mức độ phát
triển bình đẳng của một xã hội là giáo dục và y tế thì
đối với người nghèo hiện đang là gánh nặng không dễ mang.
Chi phí cho giáo dục và y tế chiếm một tỷ trọng lớn trong
chi tiêu của người nghèo đã đành; mức độ hưởng thụ từ
các chính sách an sinh xã hội hay bảo hiểm y tế của người
có thu nhập cao cũng cao hơn so với người nghèo. Những thành
tích xóa đói giảm nghèo từng được báo cáo rầm rộ những
năm trước nay đã bị triệt tiêu khi hố ngăn cách giàu nghèo
ngày càng lớn, nguy cơ tái nghèo hiển hiện rõ với hàng triệu
người dân ở những vùng khó khăn.
Những biểu hiện dễ thấy nhất minh chứng cho nhận định
rằng tình hình kinh tế đang bất lợi cho người nghèo là khá
nhiều, ví dụ mức tăng chỉ số giá tiêu dùng. Trong khi chỉ
số giá tiêu dùng tháng 1-2013 của cả nước tăng 1,25% so với
tháng trước thì chỉ số này ở TPHCM chỉ tăng 0,44% và ở Hà
Nội tăng 0,95%. Nói cách khác, giá cả ở các tỉnh thành trên
cả nước tăng cao hơn nhiều so với hai thành phố lớn nhất.
Giá cả liên quan đến dịch vụ y tế, giáo dục cũng tăng
mạnh nhất, lại đè nặng lên khả năng chi tiêu của người
nghèo.
Trong khi đó, lãi suất cao đang gây khó khăn cho toàn nền kinh
tế nhưng nhìn từ góc độ người gởi tiền thì nó vẫn có
lợi hơn nhiều cho người có tiền so với người không có
tiền, phải trông chờ vào đồng lương còm cỏi. Bởi thế
mới có chuyện người nghèo thất nghiệp sẽ đối diện với
cú sốc lớn, gia đình bị xáo trộn còn người có tiền, kinh
doanh khó khăn thì lại bỏ tiền vào ngân hàng, lãnh lãi để
đi du lịch, nghỉ ngơi…
Trả lời phỏng vấn báo Tuổi Trẻ, bà Victoria Kwakwa, Giám
đốc Ngân hàng Thế giới (WB) tại Việt Nam cho rằng "<em>cần
thừa nhận mô hình tăng trưởng hiện nay là mô hình không hữu
hiệu, là mô hình dẫn đất nước tới sự bất ổn vĩ
mô</em>". Ý của bà là những bất cập của nền kinh tế
hiện nay là do chúng ta đang dựa vào mô hình tăng trưởng sai,
như bơm tín dụng ồ ạt. Nhưng nhận định này cũng có thể
áp dụng để lý giải vì sao người nghèo đang ngày càng nghèo
đi, khoảng cách giàu nghèo ngày càng lớn hơn và lớp người
dễ bị tổn thương khi có các cú sốc kinh tế ngày càng đông
thêm.
Mô hình tăng trưởng hiện nay bị vướng vào những khái niệm
bất di bất dịch như nói đến doanh nghiệp nhà nước là nói
đến vai trò chủ đạo, nói đến đất đai là nói đến
chuyện sở hữu toàn dân, hết rót tín dụng giá rẻ cho doanh
nghiệp đến tìm cách giải cứu… một thời là giải cứu
chứng khoán nay giải cứu địa ốc, là ưu tiên tìm cách xóa
nợ xấu cho doanh nghiệp nhà nước và giới chủ ngân hàng.
Cách nói tưởng đâu là đúng theo định hướng hóa ra lại là
rào cản thực hiện chính sách phát triển trong công bằng.
Tái cấu trúc nền kinh tế có nghĩa là tìm mô hình tăng
trưởng mới, phải bắt đầu bằng câu hỏi, liệu các chính
sách đang xây dựng đó có phục vụ cho việc tạo lập một
"xã hội công bằng, dân chủ, văn minh" hay không? Các con số
tăng trưởng GDP chẳng có ý nghĩa gì nhiều một khi sinh viên ra
trường tìm được việc làm không phải do năng lực bản thân
mà do "tiềm lực kinh tế" của gia đình chạy chọt chỗ
làm; người nghèo gánh chịu hậu quả ô nhiễm môi trường
nhiều hơn người có của; người cô thế thua thiệt kẻ kết
nhóm thành các nhóm lợi ích rất lợi hại.
***********************************
Entry này được tự động gửi lên từ trang Dân Luận
(https://danluan.org/tin-tuc/20130221/nguyen-van-phu-the-nao-la-dung-dinh-huong),
một số đường liên kết và hình ảnh có thể sai lệch. Mời
độc giả ghé thăm Dân Luận để xem bài viết hoàn chỉnh. Dân
Luận có thể bị chặn tường lửa ở Việt Nam, xin đọc
hướng dẫn cách vượt tường lửa tại đây
(http://kom.aau.dk/~hcn/vuot_tuong_lua.htm) hoặc ở đây
(http://docs.google.com/fileview?id=0B_SKdt9lFNAxZGJhYThiZDEtNGI4NC00Njk3LTllN2EtNGI4MGZhYmRkYjIx&hl=en)
hoặc ở đây (http://danluan.org/node/244).
Dân Luận có các blog dự phòng trên WordPress
(http://danluan.wordpress.com) và Blogspot (http://danluanvn.blogspot.com),
mời độc giả truy cập trong trường hợp trang Danluan.org gặp
trục trặc... Xin liên lạc với banbientap(a-còng)danluan.org để
gửi bài viết cho Dân Luận!
Không có nhận xét nào:
Đăng nhận xét