Nguyễn Tường Tâm - Sửa hiến pháp: Bất khả thi!

Đảng và chính quyền đang tung chiến dịch kêu gọi toàn dân
góp ý Dự thảo sửa đổi Hiến Pháp 1992. Nhưng qua nội dung
bản dự thảo và những ý kiến được phát biểu trên cả báo
lề phải cũng như lề trái cho tới nay, người ta thấy việc
sửa hiến pháp sắp tới sẽ khó thỏa mãn nguyện vọng của
nhân dân. Có ba lý do để các chuyên gia pháp lý nghĩ như vậy:

1- Thời hạn ba tháng góp ý quá ngắn.

2- Đảng và chính quyền chưa tỏ thực tâm sửa đổi (incentive
problem).

3- Cán bộ pháp lý cao cấp của Đảng và chính quyền chưa cho
thấy đầy đủ kiến thức pháp lý để thực hiện cải tổ
(knowledge problem).

<center>* * *</center>

<h2>I/ Thời gian góp ý được Đảng qui định đã được một
số trí thức hàng đầu cho biết là không đủ.</h2>

Lý do dễ hiểu là trong việc góp ý sửa đổi Hiến Pháp có
hai thành phần dân chúng: Thành phần ngoài giới pháp luật và
thành phần luật gia. Nếu ba tháng có thể tạm đủ cho thành
phần dân chúng ngoài giới luật pháp nêu lên ý kiến của mình
thì những ý kiến đó chỉ bộc lộ những mong muốn, ước
vọng, và ý thích. Những mong muốn của quần chúng thật quan
trọng để chính quyền quan tâm khi hình thành bản hiến pháp
hợp lòng dân. Nhưng những mong muốn của người dân thì đa
dạng, người muốn thế này, người muốn thế khác. Làm thế
nào để đạt sự đồng thuận, dù luôn luôn chỉ là tương
đối? Đây là vấn đề của những luật gia, những người
được học hỏi những lý thuyết triết học, xã hội, kinh tế
và pháp luật đã có trong suốt quá trình phát triển của xã
hội loài người. Chính những luật gia sẽ thu thập tất cả
nguyện vọng của người dân, những nguyện vọng có thể đối
chọi nhau, để tìm kiếm trong kho tàng kiến thức luật pháp
của nhân loại những lý thuyết pháp lý, học thuyết, mẫu
mực tổ chức công quyền đáp ứng nhiều nhất ước vọng
của người dân. Chính các luật gia mới là những người có
thể giúp người dân hiểu rõ lý thuyết nào, hình thức chính
quyền nào bảo vệ quyền lợi của họ hữu hiệu nhất, nhiều
nhất; những lý thuyết nào, mẫu mực chính quyền nào làm
thiệt hại quyền lợi của họ nhất, để người dân có
được những quyết định xác đáng nhất (informed decisions) [1].
Về mặt kỹ thuật, bài nghiên cứu sau khi hoàn thành phải
đăng trên mọi hình thức truyền thông, chờ các luật gia khác
nghiên cứu góp ý phản hồi. Thêm nữa, để giúp quần chúng
thông hiểu vấn đề, các luật gia không thể viết một bài
nghiên cứu toàn bộ Dự thảo sửa đổi Hiến Pháp, vì sẽ quá
dài và phức tạp, mà phải nghiên cứu từng vấn đề mà bản
Dự thảo sửa đổi Hiến Pháp nêu lên. Như thế sẽ mất rất
nhiều thời gian. Thời gian để các luật gia nghiên cứu, phổ
biến ý kiến, thảo luận phải nhiều tháng, có khi một năm,
như nhóm trí thức do cựu bộ trưởng tư pháp Nguyễn Đình
Lộc trưởng đoàn vừa đề nghị. Tóm lại, quá trình trao
đổi góp ý cho bản Dự thảo sửa đổi hiến pháp phải dài
nhiều hơn là ba tháng. Đây là trở ngại thứ nhất khiến cho
công cuộc sửa đổi hiến pháp sắp tới có tính cách "bất
khả thi", trong ý nghĩa khó đạt hiệu quả đa số nhân dân mong
muốn.

<h2>II/ Đảng và chính quyền chưa tỏ thực tâm sửa đổi
(incentive problem). </h2>

Theo lý thuyết chính trị & kinh tế dĩ công vi tư (Public choice
theory, chữ dịch của tác giả) [2], chính quyền, gồm những con
người, tự bản chất, luôn luôn giống như mọi con người
bình thường khác (rational people), luôn muốn có những đạo
luật, những chính sách, những quyết định có lợi cho mình,
đi ngược lại quyền lợi của người dân. Kẻ cầm quyền sẽ
không phục vụ lợi ích của nhân dân nếu không có lý do thúc
đẩy họ làm như thế. Tại những quốc gia dân chủ, các chính
trị gia không thể tham nhũng, cho nên lợi ích của họ là lấy
lòng cử tri để được tái cử trong nhiệm kỳ kế tiếp. Trong
một chế độ mà các người lãnh đạo công quyền không phải
do người dân bầu ra, việc tái đắc cử hay được tiếp tục
giữ chức vụ hoàn toàn do đảng quyết định, người dân
không có tiếng nói quyết định vận mạng chính trị của họ,
thì họ không quan tâm tới nguyện vọng của người dân. Vì
thế không có lý do gì để tin tưởng rằng Đảng và chính
quyền hiện nay có thực tâm sửa đổi hiến pháp. Điều này
được chứng minh qua cuộc vấn đáp của nhà báo với Đại
biểu Quốc hội Ngô Văn Minh trong bài Ngồi trên trời mà làm
chính sách"
(http://www.tinnongtrongngay.net/2013/01/ngoi-tren-troi-ma-lam-chinh-sach.html)
Khi được hỏi: "<em>* Ông Vũ Đức Đam, bộ trưởng - chủ
nhiệm Văn phòng Chính phủ, thừa nhận có tình trạng thông tư
của bộ, ngành thường được soạn thảo theo hướng thuận
lợi cho sự quản lý của mình,... ông nghĩ sao?</em>" Đại
biểu Minh trả lời: "<em>Tôi đồng tình với quan điểm của
ông Đam.</em>"

Sự thiếu tin tưởng rằng Đảng và chính quyền có thực tâm
sửa đổi hiến pháp cũng dựa trên mấy hành động thực tế
của Đảng như thủ tục thu thập ý kiến của người dân
dưới đây:

Đảng để thời gian thu thập ý kiến của người dân quá
ngắn khiến người dân nghĩ rằng việc thu thập ý kiến của
nhân dân chỉ có tính cách hình thức.

Thủ tục góp ý có tính cách hành chánh quan liêu: chỉ ghi nhận
những ý kiến người dân mang tới văn phòng của Ủy Ban, hay
gửi vào trang mạng của Ủy Ban Soạn thảo Dự án hoặc được
đăng trên các báo nhà nước. Các ý kiến phát biểu trên các
trang mạng hay các blog của người dân không được Đảng chấp
nhận. Nếu thực tâm muốn thu thập toàn bộ ý kiến của
người dân thì bất cứ ý kiến được phát biểu dưới hình
thức nào cũng cần được thu thập để đánh giá.

Việc thu thập ý kiến có tính cách đe dọa người dân có ý
kiến không hợp ý Đảng. Trong lịch sử cầm quyền của
Đảng, đây là lần đầu tiên Đảng kêu gọi người dân đóng
góp ý kiến vào việc sửa đổi Hiến Pháp. Cho tới mới đây
những ý kiến kêu gọi Đảng sửa đổi Hiến pháp chẳng
những không được đáp ứng mà những người nêu ý kiến còn
bị Đảng bỏ tù như Tiến sĩ Nguyễn Mạnh Tường (thập niên
1950), Tiến Sĩ Cù Huy Hà Vũ mới đây, và không ít người bất
đồng chính kiến khác nữa, khiến người dân sợ không dám
đụng chạm tới đề tài cấm kỵ này. Với tâm trạng lo sợ
đó mà nay Đảng kêu gọi người dân đóng góp ý kiến phải
viết tên, địa chỉ và số điện thoại thì chỉ có những
người đóng góp những ý kiến vụn vặt hay thuận theo bản
dự thảo của Ủy Ban soạn ra mới dám lên tiếng, chứ những
người có những ý kiến liên quan tới những điều quan trọng
trái ngược với bản Dự thảo của Ủy ban Soạn Thảo thì
chắc chắn không dám. Đây là trở ngại khá lớn để lần
sửa đổi này có khả năng đáp ứng nguyện vọng của đa số
nhân dân.

Một sự kiện nữa khiến người dân chưa tin đảng thực tâm
muốn sửa đổi Hiến pháp lần này là phát biểu mới đây
nhất của ông Nguyễn Văn Phúc - Phó Chủ nhiệm Ủy ban Kinh tế
của Quốc hội, Phó Trưởng Ban Biên Tập dự thảo sửa đổi
Hiến Pháp năm 1992 cho biết Đảng sẽ soạn Luật Đất đai
trước rồi sau đó mới soạn Hiến Pháp sao cho Hiến pháp phù
hợp với Luật Đất đai. Điều này là trái với nguyên tắc
thông thường soạn thảo và sửa đổi Hiến Pháp. Trên thế
giới ngoài khối Xã Hội Chủ Nghĩa và Cộng Sản, không nước
nào soạn thảo hay sửa đổi Hiến Pháp một cách thiếu hiến
tính như vậy. (<a
href="http://danluan.org/tin-tuc/20130203/sua-hien-phap-bip-co-bang-chung-0">Nguyễn
Tường Tâm - Sửa Hiến Pháp - Bịp có bằng chứng</a>)

Và quan trọng hơn hết, chính Ô. Nguyễn Minh Triết, Chủ tịch
nước đã mạnh dạn tuyên bố "Bỏ điều 4 Hiến Pháp là tự
sát." Quan điểm của Đảng đã định trước như thế thì
việc sửa đổi hiến pháp trong tương lai nếu có cũng chỉ là
bề mặt như nhiều người đã nhận định.

<h2>III/ Cán bộ pháp lý của Đảng và chính quyền chưa cho
thấy đầy đủ kiến thức pháp lý để thực hiện cải tổ
(knowledge problem).</h2>

Sự thiếu trình độ, không có kinh nghiệm nghiên cứu của cán
bộ lãnh đạo tư pháp của Đảng và Nhà nước trước tiên
thể hiện ở việc qui định thời gian góp ý quá ngắn. Như
đã trình bày ở mục I (thời gian góp ý quá ngắn). Nếu có
kinh nghiệm nghiên cứu một đề án lớn, người ta sẽ không
qui định thời gian góp ý ngắn như vậy.

Nhiều báo cáo chính thức của cán bộ đầu ngành tư pháp
Việt Nam xác nhận trên 50% thẩm phán, Kiểm sát viên viện
kiểm sát thiếu trình độ chuyên môn (báo cáo chính thức quá
nhiều nên xét thấy không cần trích dẫn ra đây.) Ngay cả
Chánh án tòa án Tối cao và Viện trưởng Viện Kiểm sát tối
cao cũng bị cán bộ tư pháp trong ngành tố cáo là bằng "rỏm",
tức là bằng thật nhưng không thật vì không biết hai vị đó
học lúc nào, tại trường đại học nào (việc tố cáo đã
gây rầm rộ một thời nên xét thấy cũng không cần trích
dẫn).

Sự thiếu khả năng pháp lý ở cấp cán bộ cao nhất nước
đã đưa tới việc soạn thảo những đạo luật phải cần từ
200 tới 400 thông tư, nghị định hướng dẫn như lời Chủ
tịch QH Nguyễn Sinh Hùng phát biểu trong buổi phát biểu của
Bộ trưởng Bộ Tài nguyên và Môi trường Nguyễn Minh Quang
trước Ủy ban Thường Vụ Quốc Hội được đăng trên báo Lao
Động ngày 17-122-2012
(http://laodong.com.vn/Chinh-tri/UB-Thuong-vu-QH-thao-luan-ve-luat-dat-dai-sua-doi-Phai-tiep-tuc-tiep-thu-hoan-thien/95771.bld)
Nếu cán bộ lãnh đạo tư pháp có trình độ đúng mức thì
không thể có những đạo luật như vậy.

Mới đây nhất, theo báo Pháp Luật, Bộ Công Thương vừa công
bố một nghị định hướng dẫn Luật Điện Lực (sửa đổi)
theo đó bên mua điện sử dụng lượng điện thấp hơn 50% công
suất được đăng ký trong hợp đồng mua bán điện cũng bị
xem là vi phạm và sẽ bị phạt. Chỉ có ở Việt Nam mới có
những cán bộ tư pháp cấp cao mà thiếu trình độ đề ra
luật "điên" như vậy.
(http://phapluattp.vn/20130204124358340p1014c1068/d249ng-dien-237t-cung-bi-phat.htm)

Những dẫn chứng về sự thiếu trình độ tư pháp của cán
bộ tư pháp mọi cấp của Việt Nam thì tràn lan hàng ngày trên
báo chí của chính quyền.

Chưa nói tới trình độ tư pháp, riêng về trình độ văn hóa
phổ thông, cán bộ lãnh đạo ngành tư pháp Việt Nam cho thấy
chỉ ở trình độ học hết cấp 1 theo tiêu chuẩn giáo dục
của mọi quốc gia trên thế giới. Sau khi học hết cấp 1 thì
người học sinh không thể viết một bản văn có những từ vô
nghĩa, hay tác giả không hiểu nghĩa. Vậy mà trong bản Dự
thảo sửa đổi Hiến Pháp 1992 hiện nay có những từ vô nghĩa,
không ai biết nghĩa là gì, ngay cả giới lãnh đạo khi được
hỏi cũng không giải thích được, đó là mấy từ "Kinh tế
thị trường theo định hướng xã hội chủ nghĩa"; "dân chủ
tập trung"; "Pháp quyền xã hội chủ nghĩa".

Thêm nữa, khi học hết cấp 2, học sinh đã biết viết một
bài văn luận đề trong đó không được có những ý tưởng
mâu thuẫn nhau (thiếu logic). Vậy mà trong bản Dự thảo Sửa
đổi Hiến Pháp hiện nay có những điều khoản mâu thuẫn với
điều 4 của Dự thảo (đã được nhiều người nêu lên).

Ngoài ra, trong bản Dự thảo Sửa đổi Hiến Pháp hiện nay cũng
còn nhiều điều cho thấy cán bộ lãnh đạo cũng như các
chuyên viên soạn thảo thiếu trình độ pháp lý cần thiết,
sẽ được trình bày trong các bài chuyên đề tiếp theo sau này.

Trình độ yếu kém của cán bộ cao cấp ngành tư pháp cũng
được thể hiện qua cuộc vấn đáp của nhà báo với Đại
biểu Quốc hội Ngô Văn Minh trong bài "Ngồi trên trời mà làm
chính sách" nêu trên. Khi được hỏi: "<em>Nguyên nhân của
những văn bản bị dư luận phản ứng, thậm chí có văn bản
chưa thực hiện đã phải sửa, theo ông là từ đâu, do quan
liêu hay do trình độ của những người soạn thảo văn bản
đó?</em>" Đại biểu Quốc Hội Ngô Văn Minh đã trả lời:
"<em>Tôi nghĩ là do cả hai, cả trình độ năng lực và sự quan
liêu, kể cả người thẩm định các văn bản đó cũng quan
liêu.</em>"

Tóm lại, trong ba yếu tố khiến cho công cuộc sửa đổi hiến
pháp sắp tới khó đáp ứng được nguyện vọng của người
dân thì hai yếu tố quan trọng nhất là Đảng và Chính quyền
thiếu thực tâm và thiếu kiến thức luật pháp.

_______________

<h2>Ghi chú: </h2>

- Tác giả sẽ có nhiều bài tiếp theo dựa trên lập luận pháp
lý để phân tích những điều khoản thiếu hiến tính trong
Bản Dự thảo Sửa đổi Hiến Pháp 1992 đang được nhiều
người quan tâm mà chưa được luật gia nào phân tích.

[1] Một quyết định xác đáng (an informed decision) là một
quyết định sau khi người quyết định được biết tất cả
những thông tin quan trọng liên quan tới trọng tâm của quyết
định (An informed decision is a decision made after learning relevant
facts (informing oneself) about the focus of the decision.)

http://wiki.answers.com/Q/What_is_an_informed_decision

[2] Lý thuyết "dĩ công vi tư" (Public choice theory) cho rằng mọi
người chủ yếu bị hướng dẫn bởi quyền lợi của họ, và
quan trọng hơn nữa, lý thuyết này cho rằng động cơ của con
người trong tiến trình chính trị (chính trị gia hay người dân
bầu cử-chú thích của tác giả) không khác với động cơ của
con người khi vào nhà hàng ăn hay mua xe hơi. Sau cùng, tất cả
họ cũng là con người như nhau. Như thế, cử tri "bỏ phiếu cho
túi tiền của họ", ủng hộ những ứng cử viên nào và các
dự án luật nào mà họ nghĩ sẽ khiến quyền lợi của họ
được nhiều hơn; các viên chức nhà nước thì cố gắng để
thăng tiến trong nghề nghiệp.

(But public choice, like the economic model of rational behavior on which it
rests, assumes that people are guided chiefly by their own self-interests
and, more important, that the motivations of people in the political process
are no different from those of people in the steak, HOUSING, or car market.
They are the same human beings, after all. As such, voters "vote their
pocketbooks," supporting candidates and ballot propositions they think will
make them personally better off; bureaucrats strive to advance their own
careers.)

http://www.econlib.org/library/Enc/PublicChoice.html



***********************************

Entry này được tự động gửi lên từ trang Dân Luận
(https://danluan.org/tin-tuc/20130209/nguyen-tuong-tam-sua-hien-phap-bat-kha-thi),
một số đường liên kết và hình ảnh có thể sai lệch. Mời
độc giả ghé thăm Dân Luận để xem bài viết hoàn chỉnh. Dân
Luận có thể bị chặn tường lửa ở Việt Nam, xin đọc
hướng dẫn cách vượt tường lửa tại đây
(http://kom.aau.dk/~hcn/vuot_tuong_lua.htm) hoặc ở đây
(http://docs.google.com/fileview?id=0B_SKdt9lFNAxZGJhYThiZDEtNGI4NC00Njk3LTllN2EtNGI4MGZhYmRkYjIx&hl=en)
hoặc ở đây (http://danluan.org/node/244).

Dân Luận có các blog dự phòng trên WordPress
(http://danluan.wordpress.com) và Blogspot (http://danluanvn.blogspot.com),
mời độc giả truy cập trong trường hợp trang Danluan.org gặp
trục trặc... Xin liên lạc với banbientap(a-còng)danluan.org để
gửi bài viết cho Dân Luận!