Ngoài tính chất Đảng trị được chỉ ra phía trên, hiến pháp
Việt Nam 1992 và dự thảo 01/2013 có một tính chất rất nổi
bật nữa so với các hiến pháp khác, đó là sự ôm đồm
quyền lực: Đảng không những nắm chính quyền, mà còn muốn
kiểm soát chặt chẽ tất tật mọi thứ trong xã hội: kinh tế,
chính trị, thông tin, văn hóa, tư tưởng, giáo dục, v.v.
Về mặt chính trị, Đảng lập ra Mặt trận Tổ quốc, trên
danh nghĩa là độc lập với Đảng, nhưng trên thực tế là
một cánh tay của Đảng để kiểm soát các hoạt động chính
trị – xã hội ở Việt Nam. Điều 9.1 của dự thảo hiến
pháp có viết "<em>Mặt trận Tổ quốc Việt Nam là tổ chức
liên minh chính trị, liên hiệp tự nguyện của các tổ chức
chính trị, các tố chức chính trị xã hội, …</em>" Tuy về
mặt hình thức, việc tham gia Mặt trận Tổ quốc là "tự
nguyện", nhưng vì nó là liên minh duy nhất tồn tại theo hiến
pháp, nên không có tổ chức nào có lựa chọn nào khác là
phải tham gia nó, và có nghĩa là chấp nhận sự chỉ đạo hay
kiểm soát của ĐCS, thậm chí làm "chi nhánh" cho ĐCS. Trước
đây, Việt Nam có thêm các Đảng Xã hội và Đảng Dân chủ
tồn tại song song với ĐCS, về mặt hình thức là các đảng
độc lập tham gia MTTQ, trên thực tế là các chi nhánh của ĐCS,
rồi ĐCS cũng đóng cửa các đảng đó khi thấy chúng không còn
cần thiết.
Câu "<em>Mặt trận Tổ quốc là cơ sở chính trị của chính
quyền nhân dân</em>" trong Điều 9.2 là một câu hoàn toàn tối
nghĩa. "Chính quyền nhân dân" ở đây là cái gì?! Cơ chế
nào cho phép nhân dân nắm cái "chính quyền nhân dân đó" qua
MTTQ? Những điều này không hề được giải thích trong hiến
pháp, và cũng không có trong thực tế. Lựa chọn duy nhất đối
với nhân dân mà ĐCS cho phép là đi theo "chính quyền nhân
dân" mà ĐCS lập ra, với những người nắm quyền ở đó do
ĐCS lựa chọn. Nhân dân, khi không đồng ý với các chính sách
và hành động của ĐCS, cũng không có quyền lựa chọn những
người đại diện cho mình mà nằm ở tổ chức chính trị nào
đó có đường lối khác với ĐCS, đơn giản là vì không có
tổ chức nào như vậy được phép tồn tại. Nếu ĐCS thực
sự muốn cho nhân dân có lựa chọn trong việc tìm đại diện
chính trị cho họ, thì phải cho phép các tổ chức xã hội tồn
tại độc lập không chịu sự kiểm soát của ĐCS về mặt
chính trị. Hay theo cách nói của nhiều người khác, cần cho
phép một xã hội dân sự có cơ hội phát triển.
Về mặt tư tưởng, dự thảo hiến pháp không có điều khoản
cụ thể về tự do tư tưởng (freedom of thought). Có những hiến
pháp, vi dụ như của Canada, có ghi rõ tự do tư tưởng là một
trong các quyền con người cơ bản. Cũng có những hiến pháp
không ghi rõ điều đó, nhưng ghi những tự do cơ bản khác,
đặc biệt là về tự do quan điểm và ngôn luận (freedom of
opinion and expression), về bản chất cũng đảm bảo tự do tư
tưởng. Tuy dự thảo hiến pháp 01/2013 cũng có nhắc đến tự
do ngôn luận, nhưng không coi nó là quyền tự do cơ bản vô
điều kiện, mà coi nó là một thứ "tự do trong khuôn khổ",
kèm những điều kiện lớn đằng sau. Một người ở Việt Nam,
nếu bày tỏ quan điểm không đồng ý với hành động nào đó
của quan chức chính quyền, hoàn toàn có thể bị kết những
tội như "truyền bá tư tưởng phản động, nói xấu chế
độ" và bị tống vào tù, như đã xảy ra với luật sư Cù
Huy Hà Vũ. Dự thảo hiến pháp 01/2013 có điều khoản sau về
tội đó:
Điều 64.4 Nghiêm cấm hành vi lợi dụng hoạt động văn hóa,
thông tin làm tổn hại lợi ích quốc gia, phá hoại nhân cách,
đạo đức và lối sống tốt đẹp của người Việt Nam,
truyền bá tư tưởng , xuất bản phẩm và các hình thức khác
có nội dung phản động, đồi trụy; mê tín, dị đoan.
"Tư tưởng phản động" là một khái niệm rất đáng sợ,
vì nó rất mơ hồ, không rõ ràng, ai có ý kiến phản đối
chính quyền cũng có thể bị qui kết thành "phản động".
Nhưng nếu nhân dân chỉ được phép hoan hô chứ không được
phép la ó, thì làm sao có thể kiểm soát được chính quyền,
ngăn chặn được các hành động đi ngược lại lợi ích của
nhân dân, của đất nước của các quan chức chính quyền? Ở
các hiến pháp tiến bộ, không có khái niệm "tư tưởng phản
động", vì khái niệm đó mâu thuẫn về mặt logic với quyền
"tự do tư tưởng" là quyền cơ bản của con người. Kể
cả các nhân vật bị cả chính quyền và phần lớn nhân dân
ghét (ví dụ như ông Jean-Marie Le Pen, cựu đảng trưởng của
đảng cực hữu ở Pháp) cũng được luật pháp bảo vệ, phát
biểu bất cứ quan điểm nào ông ấy muốn, dù nghe có "chối
tai" đến mấy, dù ông ta cứ mở miệng ra là chửi chính
quyền đến mấy. Bởi vì trong một xã hội dân chủ thực sự,
người ta có quyền được nói chống lại chính phủ, có quyền
"nói sai". Khi người ta nói sai thì đa phần nhân dân có lý
trí sẽ không đi theo, chính quyền đàng hoàng thì việc gì
phải sợ. Còn nếu đa phần nhân dân đi theo, thì theo nguyên
tắc dân chủ, cái "sai" đó mới đúng thực là ý nguyện
của dân. Khi bịt miệng mọi người nói trái ý mình, thì vấn
đề không còn là ai sai ai đúng nữa, mà là "Đảng làm gì
cũng đúng", nằm ngoài vòng kiểm soát của nhân dân.
Ngoài cơ chế để đàn áp những người trái chính kiến, và
bộ máy tuyên truyền và kiểm duyệt thông tin hùng hậu (riêng
Thành Ủy Hà Nội đã nuôi hàng trăm "bình luận viên"
internet, theo lời của một quan chức), ĐCS còn có bộ máy kiểm
soát tư tưởng nhân dân ngay từ lúc còn nhỏ cho đến lúc
lớn, qua các tổ chức Đoàn, Đội do Đảng chỉ đạo, và các
bài học chính trị bắt buộc trong nhà trường. Học sinh sinh
viên được học rất nhiều về vai trò của Đảng, của chủ
nghĩa xã hội. Tuy nhiên, ngoài việc hiểu "Đảng làm gì cũng
đúng, theo thì lên quan, không theo thì ăn cám", khó ai hiểu
được CNXH thực sự là gì, có giống trong sách không? Em bé
osin 14 tuổi có phải là XHCN không? Biếu quà cô giáo để
được điểm tốt có phải là XHCN không? Chú công an "làm
luật" ngoài đường có phải là XHCN không? Bí thư huyện gia
tài hàng triệu đô la có phải là XHCN không? Vân vân và vân
vân.
Từ "lợi dụng" trong Điều 64.4 cũng là một từ đáng sợ,
vì bản thân khái niệm "lợi dụng" đó có thể bị … lợi
dụng để kết tội những người dám sử dụng quyền tự do
của mình trái ý chính quyền. Một số điều khác trong dự
thảo 01/2013 cũng có từ "lợi dụng" đáng sợ tương tự
như điều 64.4:
<em><strong>Điều 16.2.</strong> Không được lợi dụng quyền con
người, quyền công dân để xâm phạm lợi ích quốc gia …</em>
<em><strong>Điều 25.3.</strong> Không ai được … lợi dụng tín
ngưỡng, tôn giáo để vi phạm pháp luật.</em>
Tất nhiên, "lợi dụng tôn giáo để vi phạm pháp luật" thì
cũng là vi phạm pháp luật như là "lợi dụng" bất cứ cái
gì khác để vi phạm pháp luật: lợi dụng vị trí, lợi dụng
chân tay, lợi dụng gia đình, lợi dụng cái đầu, lợi dụng
tiền bạc, lợi dụng sắc đẹp, v.v. Làm sao có thể kể hết
được các "lợi dụng" đó, mà hiến pháp chỉ có thể nói
là "vi phạm pháp luật thì bị trị tội". Điều khoản
"lợi dụng tín ngưỡng" bản thân nó rất dễ bị lợi
dụng làm công cụ để hạn chế tự do tín ngưỡng. Và chiểu
theo Đều 16.2, thì việc chỉ trích chính phủ cũng hoàn toàn có
thể bị buộc vào tội "lợi dụng quyền con người để xâm
phạm lợi ích quốc gia".
Việc kiểm soát tư tưởng của nhân dân còn được thực hiện
bởi bộ máy an minh ngầm hùng hậu có mặt ở khắp mọi nơi
theo mô hình KGB của Liên Xô cũ. Tuy hiến pháp không nhắc tới
lực lượng "KGB Việt Nam" này, nhưng những điều khoản như
64.4 hay 16.2 tạo điều kiện cho sự phát triển mạnh mẽ của
nó, mà mục đích chính không phải là bảo vệ, mà là kiểm
soát chặt chẽ hành vi của nhân dân, gò ép nhân dân làm theo ý
mình. Một chính quyền soi mói gò ép nhân dân như vậy được
gọi là một chính quyền cảnh sát (police state), và tất nhiên
sự soi mói đó gò ép đó trái với các nguyên lý tự do của
một hiến pháp tiến bộ. Theo nghĩa nào đó, sự kiểm soát tư
tưởng này rất hiệu quả, bởi nó tạo trong nhân dân thói quen
tự kiểm duyệt, không dám phát biểu những điều "nhạy
cảm". Nhiều câu chuyện tiếu lâm thời Liên Xô vẫn còn
đúng với Việt Nam ngày nay: "Một người Mỹ và một người
Việt cãi nhau. Người Mỹ nói: nước tao có tự do ngôn luận.
Người Việt: nước tao có tự do ngôn luận còn hơn chúng mày.
Người Mỹ: một người Mỹ có thể đứng trước Nhà Trắng
mà nói tổng thống Mỹ là ngu xuẩn hại dân mà không sao cả.
Người Việt: một người Việt cũng có thể đứng ở Quảng
trường Ba Đình mà nói một tổng thống Mỹ là ngu xuẩn hại
dân mà không sao cả. Người Mỹ: ở nước tao còn có tự do sau
khi ngôn luận …".
Những cụm từ như "lối sống tốt đẹp", "mê tín",
"dị đoan" , v.v. trong Điều 64.4 của dự thảo hiến pháp
cũng đều là những cụm từ không rõ nghĩa. "Nghiêm cấm"
một điều mơ hồ, không có nghĩa rõ ràng, thì hoặc là bất
khả thi, hoặc là luật trở nên nguy hiểm vì có thể bị áp
dụng một cách hoàn toàn tùy tiện. Một ví dụ điển hình về
sự tùy tiện đó là "chiến dịch cắt quần loe" ở Việt
Nam cách đây đã khá lâu: các lãnh đạo tự cho mình trách
nhiệm cấm nhân dân không được mặc quần loe (là một thứ
mốt thời đó) vì như thế theo họ là "không hợp đạo đức
XHCN", "quần loe thì óc cũng loe".
Bản thân người viết bài này cũng không thích các trò "mê
tín", ví dụ như là đút tiền vào kẽ ngón tay của các
tượng trong chùa để "hối lộ thần thánh". Tuy nhiên, nếu
nhà chùa không thích chuyện mê tín đó thì là việc nhà chùa
tự giải quyết, không phải việc của hiến pháp. Luật cấm
mê tín mâu thuẫn về mặt logic với luật tự do tín ngưỡng.
(Nếu vì mê tín, mà người ta đi làm các hành động như phá
hoại giết chóc, thì đấy là chuyện khác: khi đó người ta có
tội, nhưng không phải là "tội mê tín", mà là tội phá
hoại giết chóc. Còn nếu mê tín mà không làm ảnh hưởng
đến ai, thì đấy là quyền tự do của người ta). Có một
điều thú vị là, tuy hiến pháp có ghi cấm mê tín, nhưng có
những phát biểu và hành động của những ủy viên bộ chính
trị ĐCS theo xu hướng rất mê tín (nào là Hà Nội có thế
thiêng rồng bay hổ nằm gì đó, nào là lấy ấn cho được
vận may, v.v.) mà chẳng ai thấy làm sao. Đây là một ví dụ
về sự thiếu logic và tính pháp trị của hiến pháp.
***********************************
Entry này được tự động gửi lên từ trang Dân Luận
(https://danluan.org/tin-tuc/20130206/nguyen-tien-dung-hien-phap-viet-nam-mot-nha-nuoc-canh-sat),
một số đường liên kết và hình ảnh có thể sai lệch. Mời
độc giả ghé thăm Dân Luận để xem bài viết hoàn chỉnh. Dân
Luận có thể bị chặn tường lửa ở Việt Nam, xin đọc
hướng dẫn cách vượt tường lửa tại đây
(http://kom.aau.dk/~hcn/vuot_tuong_lua.htm) hoặc ở đây
(http://docs.google.com/fileview?id=0B_SKdt9lFNAxZGJhYThiZDEtNGI4NC00Njk3LTllN2EtNGI4MGZhYmRkYjIx&hl=en)
hoặc ở đây (http://danluan.org/node/244).
Dân Luận có các blog dự phòng trên WordPress
(http://danluan.wordpress.com) và Blogspot (http://danluanvn.blogspot.com),
mời độc giả truy cập trong trường hợp trang Danluan.org gặp
trục trặc... Xin liên lạc với banbientap(a-còng)danluan.org để
gửi bài viết cho Dân Luận!
Không có nhận xét nào:
Đăng nhận xét