Hai ngày sau khi gửi cho Quốc hội văn bản «<a
href="http://danluan.org/tin-tuc/20130203/nguyen-thi-tu-huy-gop-y-cho-du-thao-sua-doi-hien-phap-1992">Góp
ý cho dự thảo sửa đổi Hiến pháp 1992</a>» (đã được công
bố trên trang Bauxite), tôi đã ký <a
href="https://danluan.org/tin-tuc/20130121/bauxite-viet-nam-kien-nghi-ve-sua-doi-hien-phap-1992">Kiến
nghị sửa đổi Hiến pháp 1992</a> do 72 trí thức Việt Nam khởi
xướng,
Trong văn bản góp ý của mình, tôi phân tích một số điểm
để chứng minh rằng Quốc hội và Ban dự thảo sửa đổi
Hiến pháp đang trên đường đi tới việc hợp hiến hóa một
văn bản không phải là Hiến pháp đúng nghĩa, một văn bản,
thay vì thực hiện mục đích bảo vệ quyền con người thì
lại trở thành một công cụ hỗ trợ cho những người nắm
giữ quyền lực vi phạm quyền con người. Do đó bản Dự Thảo
của Quốc hội tạo cơ sở để đẩy cả cộng đồng vào tình
trạng không có Hiến pháp, đẩy cả xã hội vào tình trạng
hỗn loạn, bất công, vô nhân đạo, đẩy an ninh quốc gia vào
tình trạng nguy hiểm…
Các phân tích của tôi dựa trên các căn cứ xác thực, đã
được gửi đến Văn phòng Quốc hội, theo yêu cầu, đề nghị
của Quốc hội.
Cũng như bao người khác, tôi phải đối diện với một thực
tế mà không ai phủ nhận được, kể cả Quốc hội và Nhà
nước, đó là: ở Việt Nam, các kiến nghị, các ý kiến của
người dân xưa nay hầu như không có giá trị đối với bộ
phận lãnh đạo có quyền quyết định các chính sách quốc gia,
hầu như không được tham khảo và không được ghi nhận. Thực
tế là tôi đã trình bày các phân tích của mình trong buổi
hội thảo lấy ý kiến do Hội liên hiệp Phụ nữ Việt Nam tổ
chức tại thành phố HCM ngày 1/2/2013. Trước khi hội thảo bắt
đầu thì những người được mời đến để góp ý đã
được chỉ đạo và được quán triệt rằng chủ nghĩa xã
hội và quyền lãnh đạo của đảng là những hiện thực bất
khả xâm phạm. Tuy có chỉ đạo như thế, tôi vẫn nói lên ý
kiến của mình, nói lên những phân tích của một người làm
khoa học, dựa trên các chứng cứ khoa học và thực tiễn,
không cảm tính và không thiên vị cá nhân. Và tôi thấy trong
hội trường hôm đó không ít người đã bộc lộ sự đồng
tình với tôi, bằng những cái gật đầu kín đáo, hoặc bằng
những phát biểu rõ ràng rằng Quốc hội phải xem xét tất cả
các ý kiến, kể cả ý kiến của những người có các quan
điểm rất đa dạng. Những người điều hành hội thảo, với
thái độ tôn trọng, đã đề nghị tôi viết thành văn bản và
gửi cho Văn phòng Quốc hội. Dĩ nhiên, khi kết luận, ban tổ
chức buổi hội thảo đã nói rõ rằng, trong tình hình hiện
nay, ý kiến của tôi rất khó được chấp nhận.
Vậy, tại sao tôi vẫn soạn các ý kiến thành văn bản, gửi
đến Quốc hội và công bố rộng rãi? Một số người, bằng
kinh nghiệm của họ, có lý khi cho rằng việc lấy ý kiến chỉ
là một «màn kịch lừa bịp», một trò «dụ trẻ con ra
đường». Bản thân tôi cũng có thể cung cấp một bằng cớ
để chứng minh rằng họ có lý: kể cả khi tôi đã công khai
trình bày ý kiến trong hội thảo do Chính phủ tổ chức thì
các ý kiến của tôi cũng không thể (hay chưa thể) được công
khai đăng tải trên báo chí của Nhà nước. Bản thân tôi, và
nhiều người khác, có đầy đủ bằng chứng để nói rằng
quyền tự do ngôn luận được ghi trong Hiến pháp 1992 đã không
được thực thi trên thực tế, và những cáo buộc của quốc
tế về sự vi phạm nhân quyền ở Việt Nam là hoàn toàn có cơ
sở.
Dù thế thì tôi cho rằng những người tham gia góp ý, tham gia
soạn bản Kiến nghị hay ký Kiến nghị, không phải là trẻ
con. Và nếu họ ra đường thì không phải vì họ bị dụ ra
đường, mà là họ chủ động ra đường. Họ chủ động với
tất cả những gì họ có: sự hiểu biết, trách nhiệm, lương
tâm và ý thức công dân. Dĩ nhiên, những thứ đó có thể
không đủ để tạo thành khiên giáp bảo vệ họ khỏi sự
tấn công của thứ bạo lực không cần đến lý lẽ và công
lý (thứ bạo lực mà bản Dự thảo của Quốc hội đang góp
phần làm cho trở nên hợp hiến). Họ cũng hiểu điều đó và
chấp nhận điều đó nếu nó xảy ra. Chính tôi cũng phải
hiểu rằng, một bài viết như bài viết này, dù với tất cả
những thành ý được trình bày rõ ràng, thì một ngày nào đó
rất có thể sẽ trở thành bằng chứng để người ta buộc cho
tác giả của nó cái tội tuyên truyền chống phá Nhà nước.
Với một bản Hiến pháp như Dự thảo của Quốc hội đang
hướng tới, thì Nhà nước có thể buộc cho người dân tội
gì cũng được.
Trở lại câu hỏi: <em><strong>tại sao tôi góp ý và ký kiến
nghị sửa đổi Hiến pháp?</strong></em> Nói một cách cụ thể,
tôi góp ý và ký kiến nghị vì giả định rằng những ý kiến
này sẽ đến được với những người có trách nhiệm, và
giả định rằng những người có trách nhiệm sẽ đảm nhận
trách nhiệm của mình. Và hành động này xuất phát từ quan
niệm rằng: cho dù động cơ của Quốc hội trong việc lấy ý
kiến là gì đi nữa, thì với tư cách là công dân, khi được
hỏi, cần phải nói rõ các suy nghĩ của mình. Emmanuel Kant,
triết gia vĩ đại của thời Khai minh, vào thế kỷ XVIII đã
nói như vậy về cách ứng xử cần thiết của công dân :
Một công dân phải hành động trong khuôn khổ quy định của
luật pháp. Tuy nhiên công dân phải quan sát thực tế để phát
hiện ra các sai lầm, và dùng khả năng phân tích của mình,
dùng kiến thức của mình, với tư cách một nhà nghiên cứu,
một học giả (theo Kant tất cả mọi công dân đều có tư cách
này chứ không chỉ những người chuyên làm nghiên cứu), công
khai trình bày ý kiến của mình, phân tích đúng sai, đưa vấn
đề ra cho công chúng phán xét. Đó là hành động mà Kant cho là
thuộc vào phạm vi công cộng của lý trí cá nhân. Và Kant đòi
hỏi rằng khía cạnh công cộng này của lý trí phải luôn luôn
được tự do (Xem bài Khai sáng là gì? của Kant). Trong số các
ví dụ mà Kant đưa ra để bàn luận về cách hành động của
công dân, có ví dụ này: «<em>Một công dân không được trốn
thuế đã được bổ, một người đi đóng thuế mà có hành vi
chỉ trích thái quá mức thuế cũng có thể bị phạt vì sự
xúc phạm như vậy có thể gây ra làn sóng bất tuân rộng
khắp. Nhưng người đó không hề vi phạm nghĩa vụ công dân
nếu anh ta, với tư cách một học giả, đưa ra công khai suy
nghĩ của mình về những sai sót, thậm chí bất công của mức
thuế này</em>». Và một ví dụ khác liên quan tới giáo hội:
«<em>Tương tự như vậy, một thầy tu phải có trách nhiệm
hướng dẫn cho giáo sinh và giáo đoàn theo đúng tinh thần giáo
lý của Nhà thờ mà ông ta phục vụ vì ông ta được thuê để
làm việc đó. Nhưng như một học giả, ông ta hoàn toàn tự do
cũng như có trách nhiệm phải phổ biến cho công chúng biết
những suy nghĩ chân thành và sâu sắc của mình về những sai
lầm của giáo lý và đề đạt các biện pháp ngõ hầu cải
thiện giáo lý và giáo hội</em>». Nhờ việc trình bày công khai
các ý kiến, nhờ việc mỗi người tự do sử dụng lý trí cá
nhân của mình (bất chấp có được phép hay không, có được
ghi nhận hay không) mà xã hội mới có thể thay đổi và được
tổ chức hợp lý hơn, mà phương Tây mới xây dựng được xã
hội dân chủ.
Trở lại thực tế lúc này ở Việt Nam, khi Quốc hội đang kêu
gọi các công dân tự do góp ý, vậy có nên dùng hết lý lẽ
này đến lý lẽ khác để từ chối nêu ý kiến cho Quốc hội?
Một khi công dân không nói lên ý kiến của mình thì làm sao có
quyền trách cứ Quốc hội đã không lắng nghe?
Nếu bản Kiến nghị Hiến pháp do 72 trí thức khởi xướng
chỉ có khoảng dăm ngàn chữ ký thì Quốc hội có lý do để
nói rằng đó là chỉ một thiểu số không đáng phải chú ý
(dĩ nhiên nếu là một Quốc hội sáng suốt thì sẽ coi trọng
mọi ý kiến hợp lý, dù đôi khi đó chỉ là ý kiến của một
cá nhân thôi và dù nó khác biệt với ý kiến của tất cả
mọi người). Nhưng nếu bản Kiến nghị Hiến pháp đó có vài
triệu chữ ký, lúc đó, giả sử Quốc hội bỏ qua bản Kiến
nghị này thì Quốc hội đã công khai với nhân dân rằng Quốc
hội không đếm xỉa đến nhân dân, Quốc hội coi thường nhân
dân..
Nếu công dân không ký vào bản Kiến nghị Hiến pháp, hoặc
không tự mình nêu ý kiến và gửi về cho Quốc hội theo con
đường chính thức (và đồng thời lưu lại văn bản để sau
này đối chứng), thì sẽ không có cơ sở nào để lên án
Quốc hội. Bởi vì lúc đó công dân đã mặc nhiên trao cho
Quốc hội cái quyền muốn làm gì thì làm, và mặc nhiên từ
bỏ quyền công dân của mình. Mọi phát biểu chê trách, mọi
quy kết đối với Quốc hội sẽ không có giá trị đối với
Quốc hội.
Để cho Quốc hội muốn làm gì làm, muốn gây ra hậu quả gì
cũng được, suy cho cùng, chúng ta, trong tư cách công dân, phải
chịu trách nhiệm một phần quan trọng. Bởi Quốc hội chỉ là
một nhóm người rất nhỏ so với đại đa số công dân của
quốc gia này. Hơn nữa những gì mà Quốc hội bộc lộ cho
đến lúc này chưa chứng tỏ được rằng Quốc hội là nơi
tập trung những đầu óc ưu tú nhất của dân tộc. Chỉ cần
xem những lỗi diễn đạt trong bản Dự thảo sửa đổi Hiến
pháp lần này cũng đủ để thấy rằng nhận xét của tôi
không phải là vô căn cứ. Nếu những người tham gia biên soạn
bản Dự thảo sửa đổi Hiến pháp thực sự là những đầu
óc xuất sắc, hãy bộc lộ sự xuất sắc của mình, đừng
để một văn bản tồi che mất phẩm chất trí tuệ và sự
hiểu biết của quý vị. Nếu quý vị là những người có
trách nhiệm với cộng đồng, hãy bộc lộ trách nhiệm của
quý vị cho cộng đồng thấy. Nếu quý vị là những người có
khả năng nhìn xa trông rộng, hãy bộc lộ tầm nhìn của quý
vị cho cử tri thấy.
Hy vọng Quốc hội cũng hiểu, như nhân dân chúng tôi, là một
bản Hiến pháp kém chất lượng không làm nên danh giá cho Quốc
hội, trái lại, nó sẽ hạ thấp uy tín của Quốc hội trước
nhân dân, trước cộng đồng quốc tế, và quan trọng hơn, nó
sẽ để lại những di hại khôn lường cho chính quý vị, cho
toàn thể nhân dân, và cho các thế hệ Việt Nam mai sau.
Hy vọng Quốc hội hiểu rằng nhân dân không chỉ là những
người tình nguyện làm theo chỉ đạo của Quốc hội, mà còn
là số đông đang im lặng hoặc không có điều kiện để lên
tiếng, và còn là một số ít bất chấp nguy hiểm nói lên
những ý kiến mà có thể Quốc hội không muốn nghe và không
muốn sử dụng.
Hy vọng Quốc hội hiểu rằng vấn đề không phải ở chỗ quý
vị có thắng nhân dân bằng cách áp đặt cho họ một bản
Hiến pháp bảo vệ quan điểm và quyền lợi của quý vị hay
không, mà vấn đề là ở chỗ hành động của quý vị sẽ tác
động hay tác hại tới toàn bộ cộng đồng như thế nào.
Cũng hy vọng Quốc hội hiểu rằng vận mệnh dân tộc này đang
nằm trong tay quý vị, và quý vị phải chịu trách nhiệm
trước sự hưng thịnh hay suy vong của đất nước. Trách nhiệm
đó càng nặng nề hơn một khi quý vị muốn (hoặc buộc) nhân
dân phải trao toàn quyền quyết định cho quý vị, một khi quý
vị điều khiển nhân dân để họ chấp thuận các quyết
định đã được hình thành từ trước của quý vị.
Nếu đại đa số nhân dân nói rằng: «chúng tôi không đồng ý
thông qua văn bản do Quốc hội soạn» thì dĩ nhiên Quốc hội
sẽ không dễ dàng tự tiện làm theo ý mình. Nhưng vì đại đa
số im lặng, và một số tương đối đông được quyền bày
tỏ công khai, trong các diễn đàn do Nhà nước tổ chức và
trên báo chí của Nhà nước, thì lại hành động theo CHỈ
ĐẠO (tôi nhấn mạnh) của Quốc hội, cùng với cách thức
lấy ý kiến của Quốc hội, tuy hình thức là công khai nhưng
thực chất lại không công khai (trường hợp các góp ý của GS
Đàm Thanh Sơn là một ví dụ), và thực chất việc triển khai
lấy ý kiến là để khẳng định những ý tưởng, những chủ
trương đã được đề xuất từ bên trên, chứ không phải là
để tham khảo và điều chỉnh theo các góp ý từ bộ phận dân
chúng, hay thậm chí ý kiến của các chuyên gia cũng bị bỏ qua,
thế nên kết quả ai cũng có thể hình dung trước rằng Quốc
hội sẽ dễ dàng áp đặt ý chí của mình cho nhân dân.
Nếu đa số quý vị không im lặng thì Quốc hội có áp đặt
cũng không dễ dàng như vậy. Quý vị hoàn toàn có thể gửi ý
kiến qua bưu điện và qua hộp thư điện tử cho Quốc hội, và
hoàn toàn có thể công khai ý kiến của quý vị trên báo chí
của nhân dân, trong trường hợp không thể công bố trên báo
chí của Nhà nước, như nhiều người đã làm. Cá nhân tôi
luôn dành ưu tiên công bố các văn bản của mình trên các
phương tiện truyền thông của Nhà nước, cho đến khi nào bị
từ chối mới thôi. Quý vị muốn đánh giá thế nào cũng
được.
Tôi đồng ý với quý vị rằng chúng ta có thể cảm thấy đau
khổ khi phải làm công dân của một Nhà nước thiếu dân chủ
và chà đạp lên quyền con người. Nhưng quý vị cũng hiểu
rằng Nhà nước không đồng nhất với dân tộc, không đồng
nhất với Tổ quốc. Cứ cho rằng có thể hiểu được vì sao
quý vị từ bỏ vai trò công dân của mình. Nhưng vẫn còn lại
câu hỏi này: chúng ta có nên hành động trong vai trò là một
thành viên của dân tộc này, của đất nước này hay không ?
Chúng ta có nên im lặng tuyệt đối giao phó quyền quyết định
tương lai của chúng ta và tương lai của con em chúng ta cho Quốc
hội hay không ?
Góp ý cho Quốc hội và ký Kiến nghị sửa đổi Hiến pháp 1992
có thể sẽ vô ích xét từ phía Quốc hội, trong trường hợp
Quốc hội tổ chức lấy ý kiến chỉ là hình thức. Nhưng tôi
cho rằng việc đó sẽ không vô ích, nếu xét từ góc độ
hoạt động công dân. Một xã hội dân sự thực sự chỉ có
thể hình thành cùng với việc người dân chủ động thực
hiện quyền công dân của mình, chủ động xây dựng các điều
kiện để cho quyền công dân được đảm bảo.
Chữ ký của quý vị, khi đứng một mình, chỉ là một chữ ký
đơn độc, khi đứng bên cạnh chữ ký của những người khác
sẽ bớt đơn độc hơn. Tiếng nói đơn lẻ của một người
sẽ khác tiếng nói của triệu người, dù rằng cả triệu
người nhiều khi cũng vẫn còn là đơn lẻ. Quý vị hiểu rằng
ở đây tôi đang nói đến việc ký vào bản Phác thảo hiến
pháp do 72 trí thức khởi xướng, một công trình tập thể
được thực hiện với tâm huyết, bản lĩnh khoa học và trách
nhiệm công dân đầy đủ (nó không phải là một bản nháp hay
là một sản phẩm được thực hiện vội vàng trong mục đích
tiêu khiển hay thử nghiệm). Công trình tập thể đó đã
được trang trọng trao cho Quốc hội trước sự chứng kiến
của giới truyền thông. Và hiện nay những người soạn thảo
đang kêu gọi sự tham gia của quý vị trên trang Bauxite.
Nếu cả một dân tộc chín mươi triệu người mà đa số răm
rắp thực hiện chỉ thị từ trên xuống, bất chấp những
chỉ thị đó đúng hay sai và có thể gây ra tác hại hay hậu
quả trầm trọng, nếu một dân tộc chín mươi triệu người
mà không có nổi một triệu công dân chịu bộc lộ suy nghĩ
độc lập để chứng tỏ trách nhiệm đối với cộng đồng,
thì có gì đáng ngạc nhiên khi dân tộc đó phải lụn bại, sa
sút, yếu kém và lệ thuộc vào nước ngoài ? Có gì đáng ngạc
nhiên khi dân tộc đó có thể lại một lần nữa mất nước,
hoặc trên thực tế đã mất nước ?
Cá nhân tôi vẫn tin, mặc cho sự chê cười của quý vị, rằng
trong Quốc hội (và trong đảng) cũng có những người muốn
đứng về phía nhân dân, muốn có một bản Hiến pháp thực
sự của dân, vì dân và do dân. Chắc chắn những người đó
cũng rất đơn độc, như quý vị. Tại sao chúng ta không ủng
hộ họ, không hậu thuẫn cho họ? Chỉ bằng một chữ ký thôi?
Vinh, ngày mồng một tết Quý Tỵ
N.T.T.H.
Tác giả gửi trực tiếp gửi cho BVN
***********************************
Entry này được tự động gửi lên từ trang Dân Luận
(https://danluan.org/tin-tuc/20130217/nguyen-thi-tu-huy-gop-y-va-ky-kien-nghi-sua-doi-hien-phap-1992-co-vo-ich-khong),
một số đường liên kết và hình ảnh có thể sai lệch. Mời
độc giả ghé thăm Dân Luận để xem bài viết hoàn chỉnh. Dân
Luận có thể bị chặn tường lửa ở Việt Nam, xin đọc
hướng dẫn cách vượt tường lửa tại đây
(http://kom.aau.dk/~hcn/vuot_tuong_lua.htm) hoặc ở đây
(http://docs.google.com/fileview?id=0B_SKdt9lFNAxZGJhYThiZDEtNGI4NC00Njk3LTllN2EtNGI4MGZhYmRkYjIx&hl=en)
hoặc ở đây (http://danluan.org/node/244).
Dân Luận có các blog dự phòng trên WordPress
(http://danluan.wordpress.com) và Blogspot (http://danluanvn.blogspot.com),
mời độc giả truy cập trong trường hợp trang Danluan.org gặp
trục trặc... Xin liên lạc với banbientap(a-còng)danluan.org để
gửi bài viết cho Dân Luận!
Không có nhận xét nào:
Đăng nhận xét