Nguyễn Hưng Quốc - Viết và viết lại lịch sử

<center><img
src="http://gdb.voanews.com/3DECCDC7-E3EA-4F89-9C44-4CC50D114596_w640_r1_s.jpg"
/></center>

Cho đến nay, nói đến biến cố 30/4/1975, phần lớn chỉ đề
cập đến chuyện miền Bắc cưỡng chiếm miền Nam, sau đó,
tước đoạt tài sản không những của chính quyền cũ mà còn
cả nhà cửa và tài sản của dân chúng, đặc biệt của những
người đã bỏ nước ra đi và những người bị liệt vào danh
sách "tư sản". Còn một khía cạnh khác, quan trọng không
kém, nhưng rất hiếm khi được đề cập: <em><strong>họ còn
tước đoạt cả lịch sử nữa.</strong></em>

Suốt bao nhiêu năm, từ năm 1975 đến giữa thập niên 1980, lúc
chính sách đổi mới ra đời, đảng Cộng sản độc quyền
trên mọi phương diện, từ kinh tế đến chính trị, tư tưởng
và thông tin. Sau phong trào đổi mới, họ nới lỏng việc độc
quyền trong lãnh vực kinh tế, nhưng vẫn duy trì sự độc
quyền trong các lãnh vực khác của đời sống, trong đó, hôm
nay chúng ta chỉ tập trung vào một lãnh vực: lịch sử.

Toàn bộ lịch sử, cũng như toàn bộ những bài viết liên quan
đến lịch sử hiện đại Việt Nam được xuất bản trong
nước từ năm 1975 đến nay đều được viết bởi những
người, nói theo Huy Đức, "thắng cuộc". Nhưng không phải
người thắng cuộc nào cũng được quyền tham gia vào việc
viết lịch sử. Bộ hồi ký Kết thúc cuộc chiến tranh 30 năm
của Thượng tướng Trần Văn Trà, nguyên Trưởng đoàn đại
biểu quân sự Chính phủ Cách mạng Lâm thời Cộng hòa Miền
Nam Việt Nam, Chủ tịch Ủy ban Quân quản Sài Gòn - Gia Định,
Tư lệnh kiêm Chính ủy Quân khu 7, Thứ trưởng Bộ Quốc phòng
và Ủy viên Trung ương Đảng, cũng bị thu hồi với lý do: Nó
không hoàn toàn đúng theo cách nhìn "chính thống" của
đảng. Tháng 9 năm 2012, Quốc hội Việt Nam thảo luận để
sửa lại Bộ luật xuất bản, trong đó, có một thay đổi rất
đáng chú ý: Các nhà xuất bản được quyền liên kết với tư
nhân, hay "đầu nậu" để xuất bản nhiều thứ sách, trừ
các cuốn sách có "nội dung về lý luận chính trị, lịch
sử, tôn giáo, chủ quyền quốc gia, hồi ký".

Quản lý gắt gao những cuốn sách về lý luận chính trị hay
về chủ quyền quốc gia là điều có thể hiểu được. Thêm
vào danh sách ấy những cuốn sách về tôn giáo cũng có thể
hiểu được: đảng Cộng sản vốn chủ trương vô thần và
thường nghi kỵ các tôn giáo. Nhưng còn lịch sử? Nói đến
lịch sử, người ta thường nghĩ ngay đến những chuyện đã
qua. Trong quá khứ. Chúng có liên quan gì đến chuyện chính
trị? Có. Chủ trương của đảng Cộng sản rất nhất quán:
Đó là lãnh vực họ muốn giành độc quyền. Đến cả các
cuốn "hồi ký" của cán bộ và đảng viên của họ, họ
cũng không tin: Chúng cần phải được kiểm duyệt kỹ lưỡng.
Từng câu. Từng chữ.

Có thể nói, nhà cầm quyền không phải chỉ muốn giữ độc
quyền trong việc quản lý hiện tại mà còn cả trong việc
quản lý quá khứ. Họ muốn thực dân hóa cả ký ức của dân
tộc. Chửi nhà Nguyễn, rồi sau đó, công nhận một số đóng
góp của nhà Nguyễn là quyết định của họ. Phủ nhận Tự
Lực văn đoàn, rồi sau đó, ca ngợi Tự Lực văn đoàn cũng là
quyết định của họ. Cả việc viết và viết lại lịch sử
đều nằm trong tay họ.

Hoàn toàn.

Với lịch sử xa, còn thế; với lịch sử gần, lại càng hơn
thế nữa. Tất cả những gì liên quan đến chiến tranh Việt
Nam và sau đó, đều do họ viết. Theo quan điểm của họ.
Tuyệt đối không thể có một tiếng nói nào khác. Họ giành
sự độc quyền ấy một cách dứt khoát, kiên quyết, không hề
nhân nhượng. Và, cho đến nay, không hề mất cảnh giác.

Không thể nói là họ không thành công. Họ thành công ít nhất
ở ba khía cạnh: Một, họ khống chế toàn bộ nội dung lịch
sử được giảng dạy trong hệ thống giáo dục từ tiểu học
đến trung học và đại học. Không có một tiếng nói khác nào
lọt vào được để làm nhiễu những tiếng nói của họ. Hai,
họ cũng kiểm soát được toàn bộ các xuất bản phẩm chính
thức ở trong nước. Một vài cách nhìn khác với quan điểm
chính thống của họ đều hoặc bị cấm đoán hoặc bị thu
hồi hầu như ngay tức khắc. Ba, cái lịch sử được họ viết
hoặc viết lại ấy có khá nhiều ảnh hưởng đến giới học
giả Tây phương, những người, một phần, có khuynh hướng
chỉ tin cậy vào các văn bản viết; phần khác, do cả tin hay do
tính toán, thường sử dụng các văn bản viết được xuất
bản trong nước để làm tài liệu tham khảo, có khi là nguồn
tài liệu duy nhất. Khi ảnh hưởng lên được giới học giả
Tây phương, họ cũng có thể gây ảnh hưởng đến nhiều
người thuộc nhiều thành phần khác nhau trên thế giới.

Có điều, sự thành công của họ không trọn vẹn và càng lúc
càng không trọn vẹn. Càng ngày càng có nhiều tiếng nói phi
chính thống xuất hiện và để lại những dấu ấn lớn và
sâu trong quần chúng, đặc biệt, giới trí thức. Lý do đầu
tiên là nhiều người, ngay trong nội bộ đảng, không chấp
nhận tham vọng độc quyền viết hoặc viết lại lịch sử
của nhà cầm quyền. Họ muốn nói lên những sự thật mà họ
từng nghe, thấy hoặc tham gia vào việc thực hiện. Ngày
trước, có khi muốn nhưng người ta không dám bắt tay vào việc
viết. Vì sợ. Sau ngày chủ nghĩa Cộng sản ở Nga và Đông Âu
bị sụp đổ, người ta biết chắc những tiếng nói chính
trực của mình, một lúc nào đó, sẽ được lắng nghe, bởi
vậy, đâm ra tự tin và hứng khởi để làm việc hơn. Lý do
thứ hai là nhờ internet. Ở Việt Nam, nhà nước có thể kiểm
soát dễ dàng hệ thống báo chí và xuất bản. Bất cứ cuốn
sách hay bài báo nào đi ngược lại quan điểm của họ, họ
đều có thể tịch thu. Nhưng việc kiểm soát trên internet không
phải dễ. Càng không dễ khi có thêm lý do thứ ba này nữa: sự
liên thông giữa trong và ngoài nước. Trước, trong là trong và
ngoài là ngoài. Năm 1979, để chuyển được tập thơ của mình
ra với thế giới, Nguyễn Chí Thiện đã phải chấp nhận 12
năm tù (1979-1991). Năm 1982, chỉ vì cầm tập thơ chép tay Về
Kinh Bắc từ Hà Nội vào Sài Gòn, nhà thơ Hoàng Hưng đã bị
bắt và ở tù 39 tháng, còn Hoàng Cầm, tác giả, thì bị 16
tháng tù.

Bây giờ thì khác. Bất cứ bài viết hay cuốn sách nào bị
ngăn chận ở trong nước cũng đều được tung lên mạng và
truyền bá rộng rãi khắp nơi, trước hết, bởi cộng đồng
Việt Nam ở hải ngoại, sau đó, bởi chính những người hiện
đang sống trong nước.

Chính nhờ ba lý do kể trên, trong những năm vừa qua, chúng ta
được đọc khá nhiều cuốn sách hay về lịch sử đương
đại Việt Nam được nhìn từ nhiều góc độ và qua kinh
nghiệm của nhiều người khác nhau. Trong số đó, nổi bật
nhất là các cuốn Hồi ký 1940-1945 của Trần Văn Giàu, Hồi ký
của một thằng hèn của nhạc sĩ Tô Hải, Hồi ký của giáo
sư Nguyễn Đăng Mạnh, Hồi ký không tên của Lý Quý Chung, Ký
ức và suy nghĩ của cựu Thứ trưởng Bộ Ngoại giao Trần Quang
Cơ, hồi ký Tôi bị bắt của nhà thơ Trần Vàng Sao, và gần
đây nhất, cuốn Bên thắng cuộc, gồm hai tập, của nhà báo
Huy Đức.

Người ta thường nói: Lịch sử luôn luôn được viết bởi
những người chiến thắng. Điều đó nhất định là đúng.
Nhưng có lẽ chỉ đúng với hai điều kiện: Một, những kẻ
chiến thắng ấy nắm quyền cai trị một quãng thời gian dài,
thật dài, đủ để rửa sạch mọi ký ức của cả cộng
đồng (như các triều đại phong kiến ngày xưa); và hai, dân
chúng hoàn toàn cam chịu im lặng, hoặc nếu không, cũng không
có bất cứ phương tiện hay cơ hội nào để lên tiếng. Với
cả hai điều kiện ấy, nhà cầm quyền Việt Nam đều không
có. Họ có thể đốt sạch sách vở ở miền Nam nhưng lại
không thể đốt chúng ở ngoại quốc, trong cộng đồng người
Việt ở hải ngoại cũng như trong các thư viện lớn của thế
giới. Họ có thể kiểm soát hệ thống báo chí và xuất bản
trong nước nhưng lại hoàn toàn bất lực trước sinh hoạt báo
chí và xuất bản ở hải ngoại, đặc biệt các sinh hoạt
truyền thông trên mạng.

Từ năm 1975, thậm chí, từ năm 1945 đến nay, đảng Cộng sản
Việt Nam luôn luôn giành quyền viết lịch sử. Có những thời
kỳ, họ là người duy nhất viết lịch sử. Bây giờ dường
như đang bắt đầu xuất hiện một phong trào viết lại cái
lịch sử ấy. Phong trào ấy càng phát triển bao nhiêu, sự
xuyên tạc và dối trá càng sớm bị lột trần bấy nhiêu. Khi
sự xuyên tạc và dối trá bị lột trần, các huyền thoại
chung quanh đảng cũng như các lãnh tụ càng rơi rụng nhanh chóng
bấy nhiêu. Khi các huyền thoại vốn là một trong những nền
tảng xây dựng chế độ bị rơi rụng, không chừng chính chế
độ cũng sẽ lung lay theo.

***********************************

Entry này được tự động gửi lên từ trang Dân Luận
(https://danluan.org/tin-tuc/20130218/nguyen-hung-quoc-viet-va-viet-lai-lich-su),
một số đường liên kết và hình ảnh có thể sai lệch. Mời
độc giả ghé thăm Dân Luận để xem bài viết hoàn chỉnh. Dân
Luận có thể bị chặn tường lửa ở Việt Nam, xin đọc
hướng dẫn cách vượt tường lửa tại đây
(http://kom.aau.dk/~hcn/vuot_tuong_lua.htm) hoặc ở đây
(http://docs.google.com/fileview?id=0B_SKdt9lFNAxZGJhYThiZDEtNGI4NC00Njk3LTllN2EtNGI4MGZhYmRkYjIx&hl=en)
hoặc ở đây (http://danluan.org/node/244).

Dân Luận có các blog dự phòng trên WordPress
(http://danluan.wordpress.com) và Blogspot (http://danluanvn.blogspot.com),
mời độc giả truy cập trong trường hợp trang Danluan.org gặp
trục trặc... Xin liên lạc với banbientap(a-còng)danluan.org để
gửi bài viết cho Dân Luận!