Sự tồn tại của xã hội dân sự và những hoạt động đầy
mầu sắc của nó đã góp phần vào quá trình phát triển và
dân chủ hoá ở quốc gia này.
<center><img
src="http://www.eastasiaforum.org/wp-content/uploads/2013/02/vietnam-protest.jpg"
/></center>
Liệu có tồn tại một nền xã hội dân sự ở Việt Nam? Liệu
Việt Nam có phải đang dân chủ hoá? Câu hỏi này cần được
trả lời trong bối cảnh người ta đang nghi ngờ, thậm chí
chối bỏ sự tồn tại của một nền xã hội dân sự đang
hoạt động và một tiến trình dân chủ hoá ở Việt Nam.
Xã hội dân sự được định nghĩa một cách rộng rãi như là
một mạng lưới các tổ chức phi chính phủ, không tính tới
các tổ chức dạng câu lạc bộ thể thao tự phát, các viện
nghiên cứu và nhóm chuyên gia (think tank). Các tổ chức phi chính
phủ trong tình huống này thường được gọi là các hiệp hội
hay tổ chức xã hội. Nguyên lý cơ bản của xã hội là nó
độc lập với nhà nước về mọi mặt - nó không chịu sự
kiểm soát và ảnh hưởng của nhà nước theo bất kỳ hình
thức nào. Chỉ khi nào nguyên lý này được đảm bảo thì xã
hội dân sự mới có thể đóng vai trò phản biện đối với
các chính sách công một cách hiệu quả và không bị giới
hạn.
Sự kiểm soát của nhà nước, và sự hạn chế đối với các
tổ chức xã hội ở Việt Nam khiến nhiều người nghĩ rằng
xã hội dân sự không tồn tại ở đây. Ở Việt Nam, câu
chuyện phức tạp hơn nhiều. Các tổ chức xã hội ở Việt Nam
có thể được chia thành hai nhóm: Nhóm thuộc chính phủ và
nhóm phi chính phủ (NGO) giả hiệu.
Nhóm tổ chức xã hội thuộc chính phủ bao gồm những tổ
chức được tài trợ hay điều hành bởi Đảng CSVN, hoặc
không được tài trợ nhưng được điều hành bởi Đảng CSVN.
Có 6 tổ chức xã hội thuộc chính phủ hoạt động chặt chẽ
với Đảng CS: Mặt trận Tổ Quốc, Hội Nông Dân, Hội Phụ
Nữ, Liên Đoàn Lao Động, Đoàn Thanh Niên Hồ Chí Minh, và Hội
Cựu Chiến Binh. Ngoài ra còn có thêm hai hiệp hội quốc gia:
Hội Liên Hiệp Văn Học Nghệ Thuật và Liên Hiệp các Hội Khoa
Học và Kỹ Thuật (VUSTA), nơi có hàng ngàn thành viên ở khắp
mọi miền đất nước. Và trong số các tổ chức xã hội
thuộc chính phủ này còn có các hiệp hội chuyên môn như Hội
Nhà Báo hay Hội Khoa học Kinh Tế Việt Nam (Vietnam Economic
Association).
Nhóm thứ hai, nhóm phi chính phủ giả hiệu, đại diện bởi
các tổ chức buộc phải đăng ký với chính phủ dưới sự
bảo trợ của VUSTA. Những tổ chức này tự phong mình danh
hiệu "phi chính phủ", hoạt động theo những sáng kiến và
nguồn tài trợ riêng mà không có sự can thiệp hay ảnh hưởng
của nhà nước.
Tuy nhiên, hoạt động của các tổ chức phi chính phủ kiểu
này nằm dưới sự kiểm soát chặt chẽ của các cơ quan an ninh
chính phủ. Do đó họ rất thận trọng khi đưa ra các chỉ
trích, nếu có, chống lại chính phủ. Một dự án lập pháp
để phát triển luật cho phép các tổ chức xã hội được
tồn tại mà không chịu sự kiểm soát của chính quyền ở
Việt Nam đang bị đình hoãn, bởi chính phủ lo ngại luật này
sẽ trói chân trói tay họ khi họ không cho các tổ chức độc
lập hoạt động.
Trong những năm gần đây, với sự hỗ trợ của các mạng xã
hội như Twitter, Facebook và blogs, các công dân Việt Nam đã
được cập nhật thông tin và tham gia vào các công việc chung
nhiều hơn, và họ sẵn sàng thách thức tính chính danh của
chính quyền, và hơn hết là sự độc tài quyền lực của
Đảng CSVN. Các công dân mạng đã ngày càng tích cực tham gia
vào các hoạt động như kêu gọi biểu tình hay tố cáo tham
nhũng, khiến nhiều người tin rằng xã hội dân sự đã tồn
tại và dân chủ hoá đang xảy ra ở đất nước này. Tuy nhiên,
các lý thuyết gia dân chủ tự do sẽ không lạc quan như thế.
Có một số các điều kiện là cần thiết, mặc dầu có thể
chưa đủ, để xã hội dân sự hoạt động và tiến trình dân
chủ hoá xảy ra, như tự do lập hội, tự do ngôn luận, và báo
chí độc lập. Thật không may, đa phần các lý thuyết gia về
xã hội dân sự và dân chú hoá đều đồng ý rằng những
điều kiện này còn thiếu ở Việt Nam. Trên thực tế, sự
tồn tại của mạng lưới các tổ chức xã hội và sự hoạt
động tích cực của các công dân mạng có thể được coi như
là vốn xã hội, điều thực sự cần thiết cho dân chủ hoá
khi các điều kiện nói trên tồn tại.
Người ta không thể quá lạc quan về sự tồn tại của xã
hội dân sự và tiến trình dân chủ hoá đang diễn ra ở Việt
Nam. Nhưng rõ ràng có một nền tảng để thay đổi. Tất cả
chỉ là vấn đề thời gian.
<em>Nguyễn Hồng Hải đang nghiên cứu lấy bằng tiến sĩ tại
Trường Nghiên Cứu Khoa Học Xã Hội và Quốc Tế, Đại học
Queensland.</em>
***********************************
Entry này được tự động gửi lên từ trang Dân Luận
(https://danluan.org/tin-tuc/20130204/nguyen-hong-hai-xa-hoi-dan-su-va-qua-trinh-dan-chu-hoa-o-viet-nam),
một số đường liên kết và hình ảnh có thể sai lệch. Mời
độc giả ghé thăm Dân Luận để xem bài viết hoàn chỉnh. Dân
Luận có thể bị chặn tường lửa ở Việt Nam, xin đọc
hướng dẫn cách vượt tường lửa tại đây
(http://kom.aau.dk/~hcn/vuot_tuong_lua.htm) hoặc ở đây
(http://docs.google.com/fileview?id=0B_SKdt9lFNAxZGJhYThiZDEtNGI4NC00Njk3LTllN2EtNGI4MGZhYmRkYjIx&hl=en)
hoặc ở đây (http://danluan.org/node/244).
Dân Luận có các blog dự phòng trên WordPress
(http://danluan.wordpress.com) và Blogspot (http://danluanvn.blogspot.com),
mời độc giả truy cập trong trường hợp trang Danluan.org gặp
trục trặc... Xin liên lạc với banbientap(a-còng)danluan.org để
gửi bài viết cho Dân Luận!
Không có nhận xét nào:
Đăng nhận xét