Xin chào quý vị. Tôi muốn nói chuyện ngắn gọn với quý vị
hôm nay về vai trò của xã hội dân trong việc xây dựng và
củng cố nền dân chủ. Tất cả quý vị đều là các nhà lãnh
đạo xã hội dân sự, những người đang tham gia vào nỗ lực
này theo nhiều cách khác nhau, vì vậy tôi rất hài lòng để có
thể chia sẻ những ý tưởng với quý vị.
Các tổ chức xã hội dân sự, theo tôi có nghĩa là toàn bộ
các nhóm có tổ chức và các thiết chế độc lập với nhà
nước, tự nguyện, và ít nhất là đến một mức độ nào đó
tự tạo và tự chủ. Điều này tất nhiên bao gồm các tổ
chức phi chính phủ như những người trong căn phòng này, và
còn cả các phương tiện thông tin đại chúng độc lập, các
think tanks (trí khố), các trường đại học, và các nhóm xã
hội và tôn giáo.
Để trở thành một bộ phận của xã hội dân sự, các nhóm
phải đáp ứng một số điều kiện khác nữa. Trong một nền
dân chủ, các nhóm xã hội dân sự phải tôn trọng pháp luật,
tôn trọng quyền cá nhân, và quyền lợi bày tỏ quan tâm và ý
kiến của các nhóm khác. Một phần nghĩa của từ "dân
sự" có nghĩa là khoan dung và chấp nhận đa nguyên và đa dạng.
Các nhóm xã hội dân sự có thể thiết lập quan hệ với các
đảng phái chính trị và nhà nước, nhưng họ phải giữ tính
độc lập, và họ không tìm kiếm quyền lực chính trị cho
bản thân.
Thông thường trong quá trình chuyển đổi, nổi lên các nhóm
tìm cách độc chiếm cuộc sống và suy nghĩ của các thành viên
của họ. Những nhóm này không dung chứa quyền bất đồng
chính kiến của các thành viên, và không tôn trọng các nhóm
khác bất đồng với họ. Một số các nhóm này chỉ có thể
là bình phong cho các đảng phái chính trị hay những phong trào
tìm cách giành quyền kiểm soát của nhà nước. Những nhóm này
không phải là bộ phận của xã hội dân sự và họ không
đóng góp để xây dựng một nền dân chủ.
Thế thì, các tổ chức độc lập, tự nguyện, tuân thủ pháp
luật, khoan dung và đa nguyên của xã hội dân sự có thể làm
gì để xây dựng và duy trì nền dân chủ?
Vai trò đầu tiên và cơ bản nhất của xã hội dân sự là
để hạn chế và kiểm soát quyền lực của nhà nước. Tất
nhiên, bất cứ nền dân chủ nào cần có một nhà nước làm
tốt chức năng và có thẩm quyền. Tuy nhiên, khi một quốc gia
đang nổi lên từ nhiều thập kỷ của chế độ độc tài, thì
cũng cần phải tìm cách để kiểm tra, theo dõi, và kiềm chế
quyền lực của các lãnh đạo chính trị và quan chức nhà
nước.
Xã hội dân sự nên xem xét cách thức các quan chức nhà nước
sử dụng quyền hạn của mình. Họ cần phải nâng cao mối quan
tâm của công chúng về sự lạm dụng quyền lực. Họ nên vận
động hành lang cho việc truy cập thông tin, bao gồm cả quyền
tự do về pháp luật thông tin và các quy tắc và thiết chế
kiểm soát tham nhũng.
Điều này tạo thành chức năng quan trọng thứ hai của xã hội
dân sự: phơi bày các hành vi tham nhũng của các quan chức công
cộng và vận động hành lang cho các cải cách quản trị tốt.
Ngay cả khi luật pháp và các cơ quan chống tham nhũng tồn tại,
họ không thể hoạt động hiệu quả mà không có sự hỗ trợ
tích cực và sự tham gia của xã hội dân sự.
Một chức năng thứ ba của xã hội dân sự là thúc đẩy sự
tham gia chính trị. Các tổ chức phi chính phủ có thể làm
điều này bằng cách giáo dục người dân về quyền lợi và
nghĩa vụ của họ với tu cách là những công dân dân chủ, và
khuyến khích họ lắng nghe các chiến dịch vận động bầu cử
và bỏ phiếu trong các cuộc bầu cử. Các tổ chức phi chính
phủ cũng có thể giúp phát triển các kỹ năng của công dân
về làm việc cùng nhau để giải quyết vấn đề chung, để
thảo luận các vấn đề công cộng, và bày tỏ quan điểm của
họ.
Thứ tư, các tổ chức xã hội dân sự có thể giúp phát triển
các giá trị khác của cuộc sống dân chủ: khoan dung, hòa
giải, thỏa hiệp, và tôn trọng các quan điểm đối lập. Nếu
không có một văn hóa sâu sắc về hòa giải thì nền dân chủ
không thể ổn định được. Những giá trị này không thể
đơn giản chỉ được giảng dạy là xong, chúng còn phải
được trải nghiệm thông qua thực hành. Chúng tôi có các tấm
gương xuất sắc về các tổ chức phi chính phủ từ các nước
khác, đặc biệt là các nhóm phụ nữ đã gieo trồng các giá
trị này trong thanh niên và người lớn thông qua nhiều chương
trình thực hành tham gia và tranh luận khác nhau.
Thứ năm, tổ chức xã hội dân sự cũng có thể giúp phát
triển các chương trình giáo dục công dân dân chủ trong các
trường học. Sau chế độ độc tài, cải cách toàn diện là
cần thiết để sửa đổi chương trình giảng dạy, viết lại
sách giáo khoa, và đào tạo lại giáo viên để giáo dục giới
trẻ về tội ác của quá khứ và dạy cho họ các nguyên tắc
và các giá trị của nền dân chủ. Đây là một nhiệm vụ quá
quan trọng nên không thể chỉ dành cho các quan chức trong Bộ
Giáo dục. Xã hội dân sự phải được tham gia như một đối
tác xây dựng và ủng hộ việc đào tạo về dân chủ và nhân
quyền.
Thứ sáu, xã hội dân sự là một diễn đàn để thể hiện
các lợi ích đa dạng, và một vai trò của các tổ chức xã
hội dân sự là vận động nhằm phục vụ cho các nhu cầu và
mối quan tâm của các thành viên của mình, phụ nữ, sinh viên,
nông dân, người bảo vệ môi trường, công đoàn viên, luật
sư, bác sĩ, v.v. Các tổ chức phi chính phủ và các nhóm lợi
ích có thể trình bày quan điểm của họ với quốc hội và
hội đồng tỉnh, bằng cách liên lạc với các thành viên đơn
lẻ và điều trần trước các ủy ban của quốc hội. Họ cũng
có thể thiết lập một cuộc đối thoại với các Bộ của
chính phủ và các cơ quan có liên quan để vận động cho lợi
ích và mối quan tâm của họ.
Và không chỉ những nhóm tháo vát và có tổ chức tốt, thì
tiếng nói của họ mới được lắng nghe. Theo thời gian, các
nhóm có lịch sử bị áp bức và đẩy ra ngoài rìa xã hội có
thể tổ chức để khẳng định các quyền và bảo vệ lợi
ích của họ nữa.
Cách thứ bảy mà xã hội dân sự có thể củng cố dân chủ
là cung cấp các hình thức mới về mối quan tâm và tình đoàn
kết mà liên kết các hình thức cũ của các mối quan hệ về
bộ tộc, ngôn ngữ, tôn giáo, và các bản sắc khác. Dân chủ
không thể ổn định nếu người ta liên kết với những
người khác trong cùng một tôn giáo hoặc bản sắc. Khi những
người thuộc các tôn giáo và bản sắc dân tộc khác nhau đến
với nhau trên cơ sở lợi ích chung của họ với tư cách là
phụ nữ, nghệ sĩ, bác sĩ, sinh viên, công nhân, nông dân, luật
sư, nhà hoạt động nhân quyền, nhà hoạt động môi trường,
v.v., thì sinh hoạt dân sự trở nên phong phú hơn, đa tạp hơn,
và khoan dung hơn.
Thứ tám, xã hội dân sự có thể cung cấp sự đào tạo cho
các nhà lãnh đạo chính trị trong tương lai. Các tổ chức phi
chính phủ và các nhóm khác có thể giúp xác định và đào
tạo các kiểu lãnh đạo mới mà sẽ giải quyết các vấn đề
cộng đồng quan trọng và có thể được tuyển chọn để ứng
cử vào các chức vụ chính trị ở tất cả các cấp và phục
vụ trong chính quyền tỉnh hay nội các quốc gia. Kinh nghiệm
từ các nước khác cho thấy xã hội dân sự là một vũ đài
đặc biệt quan trọng để từ đó tuyển dụng và đào tạo
các nữ lãnh đạo tương lai.
Thứ chín, xã hội dân sự có thể giúp thông tin cho công chúng
về các vấn đề công cộng quan trọng. Đây không chỉ là vai
trò của các phương tiện thông tin đại chúng, mà còn là của
các tổ chức phi chính phủ mà có thể cung cấp diễn đàn để
tranh luận về chính sách công và phổ biến thông tin về các
vấn đề trước Quốc hội mà có ảnh hưởng đến lợi ích
của các nhóm khác nhau, hoặc của xã hội nói chung.
Thứ mười, các tổ chức xã hội dân sự có thể đóng một
vai trò quan trọng trong việc làm trung gian và giúp đỡ để
giải quyết xung đột. Ở các nước khác, các tổ chức phi
chính phủ đã phát triển các chương trình chính thức để
đào tạo các huấn luyện viên nhằm làm giảm xung đột chính
trị và sắc tộc và dạy cho các nhóm về giải quyết tranh
chấp thông qua thương lượng và hòa giải.
Thứ mười một, các tổ chức xã hội dân sự có một vai trò
quan trọng trong việc giám sát hoạt động bầu cử. Điều này
đòi hỏi một liên minh rộng rãi của các tổ chức, không có
liên quan đến các đảng phái chính trị hoặc ứng cử viên,
mà sẽ triển khai theo dõi, giám sát trung lập ở tất cả các
điểm bỏ phiếu khác nhau để đảm bảo rằng bỏ phiếu và
kiểm phiếu là hoàn toàn tự do, công bằng, hòa bình, và minh
bạch. Rất khó để có được các cuộc bầu cử đáng tin cậy
và công bằng trong một nền dân chủ mới, trừ khi các nhóm xã
hội dân sự đóng vai trò này.
Cuối cùng, tôi muốn nhấn mạnh rằng xã hội dân sự không
phải chỉ đơn giản gây căng thẳng với nhà nước. Bởi vì
việc xã hội dân sự độc lập với nhà nước không có nghĩa
là nó luôn luôn cần phải phê bình và phản đối nhà nước.
Trong thực tế, bằng cách làm cho nhà nước các cấp có trách
nhiệm hơn, đáp ứng hơn, bao hàm hơn, hiệu quả hơn và do đó
hợp pháp hơn, một xã hội dân sự mạnh mẽ tăng cường sự
tôn trọng của công dân đối với nhà nước và thúc đẩy sự
tham gia tích cực của họ với công việc nhà nước.
Một nhà nước dân chủ không thể ổn định, trừ khi nó có
hiệu quả và hợp pháp, và có được sự tôn trọng và hỗ
trợ của các công dân của mình. Xã hội dân sự là phương
tiện kiểm tra, theo dõi, nhưng cũng là một đối tác quan trọng
trong khi tìm kiếm hình thức quan hệ tích cực này giữa nhà
nước dân chủ và công dân của nó.
Nguồn: <a
href="http://www.stanford.edu/~ldiamond/iraq/Develop_Democracy021002.htm">Bài
trình bày trước Ban Quản Trị tổ chức phi chính phủ, 10 tháng
hai năm 2004, Trung tâm Hội nghị, Baghdad</a>
***********************************
Entry này được tự động gửi lên từ trang Dân Luận
(https://danluan.org/tin-tuc/20130217/larry-diamond-xa-hoi-dan-su-co-the-lam-gi-de-phat-trien-dan-chu),
một số đường liên kết và hình ảnh có thể sai lệch. Mời
độc giả ghé thăm Dân Luận để xem bài viết hoàn chỉnh. Dân
Luận có thể bị chặn tường lửa ở Việt Nam, xin đọc
hướng dẫn cách vượt tường lửa tại đây
(http://kom.aau.dk/~hcn/vuot_tuong_lua.htm) hoặc ở đây
(http://docs.google.com/fileview?id=0B_SKdt9lFNAxZGJhYThiZDEtNGI4NC00Njk3LTllN2EtNGI4MGZhYmRkYjIx&hl=en)
hoặc ở đây (http://danluan.org/node/244).
Dân Luận có các blog dự phòng trên WordPress
(http://danluan.wordpress.com) và Blogspot (http://danluanvn.blogspot.com),
mời độc giả truy cập trong trường hợp trang Danluan.org gặp
trục trặc... Xin liên lạc với banbientap(a-còng)danluan.org để
gửi bài viết cho Dân Luận!
Không có nhận xét nào:
Đăng nhận xét