Khế ước xã hội là gì?

Khế ước xã hội là một thỏa thuận ngụ ý giữa người
được cai trị và người cai trị (chính phủ). Khái niệm này
được dựa trên ý tưởng lý thuyết rằng các chính phủ hoặc
nhà cầm quyền là hợp pháp nếu họ có sự đồng ý của
người được cai trị. Do đó, một khế ước xã hội là sự
thỏa thuận, theo đó một chính phủ được người dân cấp
thẩm quyền để cai trị họ. Lý thuyết khế ước xã hội là
một lý thuyết chính trị chiếm ưu thế trong lịch sử hiện
đại của phương Tây, lần đầu tiên được giải thích kỹ
bởi Thomas Hobbes và được giải thích thêm và sửa đổi bởi
John Locke và Jean-Jacques Rousseau.

Lý thuyết khế ước xã hội xuất hiện trong tác phẩm Leviathan
của Thomas Hobbes, dựa trên hai giả định. Thứ nhất là, tất
cả mọi người đều có tính tư lợi và chỉ hành động theo
động cơ để cải thiện tình cảnh của chính họ, mà sẽ
dẫn đến một tình trạng đấu tranh triền miên. Thứ hai, con
người là nhân vật có lý trí, có khả năng nhận định các
quyết định nào sẽ phục vụ tốt nhất cho lợi ích của họ
Những giả thiết này dẫn đến nhận thức rằng con người
hành động hợp lý vì lợi ích của họ sẽ muốn phục tùng
một chính quyền để đạt được hòa bình và sống trong một
xã hội dân sự.

Hobbes đưa ra hai thành tố rõ ràng của một khế ước xã hội.
Thứ nhất, con người phải đồng ý tập thể để hình thành
một xã hội có tổ chức, trong đó họ từ bỏ tình trạng vô
chính phủ, hoặc thiếu trật tự, mà vốn hiện diện ở trạng
thái tự nhiên. Thứ hai, họ phải đồng ý để tồn tại
dưới pháp luật chung và tạo ra một chính phủ hoạt động
như một cơ chế để thực thi hợp đồng và pháp luật của
mình.

Biện minh của John Locke về một khế ước xã hội trong Hai
Luận văn về Chính phủ khác rất nhiều bởi vì ông không
không xem con người ở trong một tình trạng đấu tranh triền
miên. Thay vào đó, Locke xem con người có đạo đức. Con người
ở trong tình trạng vô tổ chức và tự do làm những gì họ
thích. Nhưng đạo đức ngăn họ khỏi tình trạng đấu tranh
triền miên mà Hobbes nêu ra. Chiến tranh xảy ra bởi vì con
người tìm cách ăn cắp hoặc nô lệ nhau. Bởi vì không có
chính quyền dân sự hoạt động, con người phải bảo vệ
cuộc sống của mình, từ đó khởi đầu chiến tranh mà rất
có khả năng sẽ tiếp diễn.

Để tránh sự tan rã không thể tránh khỏi này, con người
phải thỏa thuận để hình thành một xã hội và thỏa thuận
được cai quản. Locke cũng truyền đạt rằng người được cai
quản có quyền nổi loạn chống lại người cai trị khi họ
trở thành chuyên chế. Kẻ cai trị chuyên chế tạo ra một
tình trạng chiến tranh với người dân của họ, buộc người
dân phải phòng vệ bản thân và bắt đầu tạo ra một chính
quyền mới. Ý tưởng của Locke đã được sử dụng để biện
minh cho cuộc cách mạng Pháp và Mỹ. Tương tự như vậy, ý
tưởng của ông cũng đã hỗ trợ trong việc định hình các
hiến pháp của nhiều quốc gia.

Trong tác phẩm của mình Khế ước xã hội, Jean-Jacques Rousseau
phác thảo một hợp đồng dựa trên chủ quyền của nhan dân.
Giải thích của Rousseau về khế ước xã hội đối kháng với
các khái niệm cá nhân mà Hobbes và Locke truyền bá. Theo Rousseau,
nếu một người quyết định lựa chọn lợi ích của trên
lợi ích tập thể, họ phải bị ép buộc để lựa chọn cái
tốt nhất cho toàn xã hội.

Xem thêm: <a
href="http://gocsan.blogspot.com/2011/08/social-contract-1-du-contrat-social-by.html">KHẾ
ƯỚC XÃ HỘI của J.ROUSSEAU</a>

Nguồn: <a
href="http://www.wisegeek.com/what-is-a-social-contract.htm">Wisegeek</a>

***********************************

Entry này được tự động gửi lên từ trang Dân Luận
(https://danluan.org/tin-tuc/20130225/khe-uoc-xa-hoi-la-gi), một số
đường liên kết và hình ảnh có thể sai lệch. Mời độc
giả ghé thăm Dân Luận để xem bài viết hoàn chỉnh. Dân Luận
có thể bị chặn tường lửa ở Việt Nam, xin đọc hướng
dẫn cách vượt tường lửa tại đây
(http://kom.aau.dk/~hcn/vuot_tuong_lua.htm) hoặc ở đây
(http://docs.google.com/fileview?id=0B_SKdt9lFNAxZGJhYThiZDEtNGI4NC00Njk3LTllN2EtNGI4MGZhYmRkYjIx&hl=en)
hoặc ở đây (http://danluan.org/node/244).

Dân Luận có các blog dự phòng trên WordPress
(http://danluan.wordpress.com) và Blogspot (http://danluanvn.blogspot.com),
mời độc giả truy cập trong trường hợp trang Danluan.org gặp
trục trặc... Xin liên lạc với banbientap(a-còng)danluan.org để
gửi bài viết cho Dân Luận!