<blockquote><strong>LTS:</strong> TS Đinh Xuân Quân là một kinh tế
gia về phát triển và tổ chức cơ chế (governance). Ông đã
sống tại Việt Nam sau 1975, đã bị tù cải tạo, vượt biển
tìm tự do. Và đặc biệt đã có dịp về làm việc tại Việt
Nam trong chương trình phát triển của Liên Hiệp Quốc (UNDP)
nhằm giúp cải tổ hành chánh và kinh tế từ năm 1994 đến
1997. Đó là một dịp rất tốt để TS Quân hiểu bối cảnh và
tư duy của lãnh đạo CSVN vào lúc đó.
Trước 1975 ông làm cho Quỹ Phát Triển Kinh Tế Quốc Gia và tham
gia vào Nhóm kinh tế hậu chiến thuộc Bộ Kế Hoạch của VNCH.
Ông là GS Kinh tế tại Đại Học Luật Saigon và ĐH Minh Đức.
Cho đến nay ông đã làm chuyên gia cố vấn cho trên 20 nước
trên thế giới, kể cả gần đây làm cố vấn kinh tế - hành
chính cho Phủ TT Iraq và Phó TT tại Afghanistan dưới sự bảo
trợ của World Bank, UNDP và USAID. Ông cũng tiếp tục làm GS tại
nhiều ĐH mà ông có nhiệm sở.</blockquote>
<center><img
src="https://blogger.googleusercontent.com/img/b/R29vZ2xl/AVvXsEgM9NmNx8cU0x9ukXUIHvoa7i0w2F9vCseW2qXloXv4geMBEUEFzr3o-GGyyrUTX1lUIDpXE7fokSz9Ajau0nNSX3ylHwIqhQ_DqZBiprpB-ewCwesIj6zNILadbZ2K3KbDVI6TQngCJw8/s320/740609_482550731791609_1759772605_o.jpg"
/></center>
<center><em>Photo: Uyên Nguyên</em></center>
"Bên Thắng Cuộc – Quyền Bính" của Huy Đức Smashword
Edition gồm 760 trang và 11 chương. Quyển này gồm những phân
tích khía cạnh kinh tế và quản lý kinh tế của Việt Nam thời
hậu 1975.
Những chương 20, 21 và 22 của quyển "Quyền Bính" nói nhiều
về các thế hệ lãnh đạo mới trong thời kỳ gần đây. Chúng
tôi thấy các chương này có nhiều liên hệ với các chuyện
đang xẩy ra hiện nay tại VN. Với chuyên môn của mình là về
kinh tế, người viết bài này sẽ chú trọng về khía cạnh kinh
tế được trình bày trong cuốn Quyền Bính như "các tranh chấp
nội bộ, về kinh tế thị trường – các tập đoàn kinh tế -
kinh tế thị trường theo định hướng XHCN" và những lý do
đưa đến khủng hoảng, các tai hại kinh tế còn kéo đến ngày
nay, năm 2013.
Ngoài các chương trước nói về kinh tế, chương 22 nói về các
thế hệ mới trong đó TT Nguyễn Tấn Dũng và cách làm kinh tế
của ông qua kinh tế tập đoàn được đưa ra. "Theo ông Phan
Văn Khải thì chính tôi quyết định đầu tư cho Vinashin khoản
tiền bán trái phiếu chính phủ hơn 700 triệu USD. Sau đó không
chỉ Vinashin mà nhiều tập đoàn khác cũng phát triển ồ ạt
nhiều loại ngành nghề, ở đâu cũng thấy đất đai của
Vinashin và của các tập đoàn nhà nước". ..."Từ 2007, ông
Dũng cho đầu tư ồ ạt, tiền đổ ra từ ngân sách, từ ngân
hang, thậm chí, dự trữ quốc gia, dự trữ ngoại tệ cũng
được đưa ra. Bội chi ngân sách lớn, bất ổn vĩ mô bắt
đầu". Từ cuối năm 2008, khuynh hướng quay trở lại nền kinh
tế chỉ huy càng tăng. Chính phủ Nguyễn Tấn Dũng vẫn liên
tục ban hành các mệnh lệnh hành chánh hòng kiểm soát trần
lãi xuất, kiểm soát thị trường ngoại tệ, thị trường
vàng. TT Nguyễn Tấn Dũng đã đưa GDP tăng trưởng tới mức
kỷ lục: 8,5% vào tháng 12-2007; đồng thời cũng đã đưa lạm
phát vào tháng 8-2008 lên tới 28,2%. Trong sáu năm ông Nguyễn
Tấn Dũng giữ chức Thủ tướng, mức tăng trưởng kinh tế
luôn thấp hơn rất nhiều so với mức lạm phát. Năm 2010 GDP
tăng đạt mức 6,78% nhưng lạm phát tăng lên 11,75%. Năm 2011
tăng trưởng GDP giảm còn 5,89% trong khi lạm phát lên tới
18,13%. Năm 2012, nền kinh tế gần như ngưng trệ, lạm phát ở
mức 6,81% nhưng GDP cũng xuống tới 5,03% thấp kỷ lục kể từ
năm 1999."
Hậu quả của chính sách được mô tả trong Quyền Bính như
thế là nền kinh tế rơi vào tình trạng gần như không lối
thoát. Bài "Khối quốc doanh Việt Nam là khối ung thư của nền
kinh tế (1) " nhận xét các doanh nghiệp Nhà nước hiện nay là
lý do của sự chỉ trích từ công chúng về khủng hoảng hệ
thống mà đảng cầm quyền không thể sửa chữa. Theo số liệu
của từ Bộ Kế hoạch và Đầu tư trích dẫn bởi AFP thì các
doanh nghiệp Nhà nước (DNNN) chiếm 45% vốn đầu tư, 60% vốn
vay từ ngân hàng thương mại, 70% tiền tài trợ phát triển và
chiếm 70% nền kinh tế nhưng chỉ đóng góp 30% trong tăng
trưởng GDP. Khối DNNN còn chịu trách nhiệm cho khối nợ
khổng lồ là 61 tỷ đôla (bằng một nửa số nợ công của
Việt Nam hiện tại và nửa tổng sản lượng VN). Theo Bộ Kế
hoạch và Đầu tư, 30 trong số 85 các doanh nghiệp Nhà nước
cỡ lớn có nợ gấp ba tới 10 lần số vốn. Theo báo chí thì
EVN và Vinacomin là hai doanh nghiệp Nhà nước có nguy cơ sụp
đổ, sau Vinalines và Vinashin, và đang tồn tại nhờ ưu đãi
của nhà nước. Các tập đoàn nhà nước, do chính phủ bảo
kê về nguồn vốn, nên đã lao vào đầu tư không tính toán và
bất chấp chuyên môn. Chẳng hạn như một tập đoàn Vinashin
lại đầu tư trong ngành xây dựng/nhà đất hay ngân hàng khi
thấy lĩnh vực bất động sản đang ăn nên làm ra, hay trong
lĩnh vực ngân hàng, vv. Cách đầu tư này không hiệu quả, gây
thất thoát cho ngân sách nhà nước, và làm phương hại đến
lĩnh vực tư nhân bởi sự độc quyền và cạnh tranh không lành
mạnh của khu vực nhà nước.
Theo Thời Báo Kinh Tế Saigon Online và các con số của Tổng cục
Thống kê công bố hôm 4/1/2013 và các số liệu Bộ Kế hoạch
Đầu tư báo cáo Quốc hội thì tính đến cuối 2011 tổng số
doanh nghiệp có đăng ký là 624,000. Trong năm 2012 có 55,000 doanh
nghiệp đóng cửa và nếu tính từ 2011 thì đã có hơn 360,000
doanh nghiệp (DN) giải thể - ngừng hoạt động trong 24 tháng.
Phần đông các DN ngưng hoạt động vì lãi suất ngân hàng trong
giai đoạn đó quá cao trên dưới 20%, chi phí sản xuất cao làm
ăn thua lỗ. Khi lãi suất hạ giảm bớt thì nợ xấu khiến
ngân hàng thắt chặt cho vay, những doanh nghiệp đang khó khăn
càng thêm khó khăn do thiếu vốn và đi đến chỗ chết.
Vì các DN phá sản cho nên số liệu của Tổng cục thống kê
cho thấy trong 9 tháng đầu năm, Việt Nam có khoảng 1 triệu
người - 984 nghìn người thất nghiệp và gần 1,37 triệu
người thiếu việc làm (2). Đứng đầu về tỷ lệ thất
nghiệp là TP HCM ở mức 3,9%, sau đó là khu vực đồng bằng
Sông Cửu Long và Hà Nội ở vị trí thứ hai và ba. Trong thành
phần người thất nghiệp, độ tuổi từ 15-24 tuổi chiếm tỷ
lệ cao nhất, chiếm 46,8%. Trong đó 38,1% là ở khu vực thành
thị và 56,2% ở khu vực nông thôn.
Nói tóm là hiện nay tình trạng là "Các ngân hàng không cho
vay, các doanh nghiệp không đầu tư, các gia đình không còn mua
nhà nữa và các DNNN tiếp tục lãng phí." Nguyên nhân của
tình trạng này là chính sách ưu tiên cho DNNN của TT NTDũng.
Chương này cũng nêu lên liên hệ chặt chẽ giữa TT NTDũng và
phe Công an. "Lần đầu tiên trong nền chính trị Hà Nội, mối
quan hệ giữa Thủ tướng và công an thực sự có ảnh hưởng
qua lại. Ngoài BT Lê Hồng Anh xuất thân từ Kiên Giang, bên
cạnh TT luôn là Tướng An ninh Nguyễn Văn Hưởng. Trong suốt
thời gian này hơn hai mươi lăm phóng viên của gần như đủ
các tờ báo quan trọng nhất bị điều tra. Phóng viên Nguyễn
Văn Hải của báo Tuổi Trẻ và Nguyễn Việt Chiến của báo
Thanh Niên bị bắt. Tướng Nguyễn Xuân Quắc, cục trưởng Cục
Cảnh sát Hình sự bị TT Nguyễn Tấn Dũng cho nghỉ hưu và Ông
Quắc còn bị khởi tố… Báo chí trong nhiệm kỳ đầu tiên
của ông Nguyễn Tấn Dũng gần như không còn nhuệ khí để
phản biện các chính sách và đề cập đến các thông tin liên
quan đến tham nhũng.
Hậu quả của liên hệ chặt chẽ Công An-TT NTDũng trong thời
gian gần đây, Việt Nam thường xuyên gia tăng đàn áp bất
đồng chính kiến với việc tội danh 'âm mưu lật đổ' được
mang ra sử dụng trong nhiều trường hợp thay cho tội danh Tuyên
truyền chống nhà nước. Hơn nữa internet bị kiểm soát qua
các "tường lửa." Các blogger bị bắt bỏ tù, vào các trại
tâm thần như anh Lê Anh Hùng đã bị đưa vào một trại tâm
thần ở Hà Nội (3). Do áp lực của quốc tế và dư luận trong
nước Việt Nam đã trả tự do cho blogger này nhưng việc đưa
vào trại tâm thần là một hình thức đàn áp mới. Gần đây
blogger Điếu Cày bị chuyển trại và giam cách ly (4) mà gia
đình hoàn toàn không được thông báo và hiện ông Điếu Cày
đang bị giam riêng không được tiếp xúc với những tù nhân
khác.
Ví dụ khác là vụ án Bia Sơn (4/2/2013) khi tòa án Phú Yên xử
tù chung thân đối với người bị coi là cầm đầu và những
người còn lại lĩnh từ 10 đến 17 năm tù, và tất cả phải
chịu quản thúc tại địa phương 5 năm sau khi mãn tù. Ta không
lạ gì dưới triều TT NTDũng, vụ "Chương trình Táo Quân"
(5) trên TV tại Việt Nam bị đặt dưới sự kiểm duyệt vì
bị đánh giá là "phản cảm," hay các vụ công an đánh chết
người dân, mang lại sợ hãi của các chế độ toàn trị và
việc bỏ tù các người bất đồng chính kiến gia tăng.
Hơn nữa khi đọc "Quyền Bính" người Việt phải bực mình
nếu không nói là phẫn nộ trước những lỗi lầm, những tranh
chấp nội bộ, những hành động đê tiện, những cơ hội đã
mất, và nhờ vậy cũng biết những người nào đã mang tròng
cái "16 chữ vàng" của Trung Quốc lên VN?
Quyển "Quyền Bính" nói khá nhiều về các lãnh đạo đã và
đang quản lý đất nước. Các cuộc "đấu đá – tranh giành
ảnh hưởng hay các cố gắng giảm bớt "Ý thức hệ" trong
việc quản lý Việt Nam" giữa các người này. Quyển "Quyền
Bính" cho thấy các lãnh đạo trong ĐCSVN được quản lý bởi
một số người rất nhỏ, quyết đoán, dư về "ý thức
hệ" nhưng ít về "chuyên môn và ít tham nhũng" như Lê
Duẩn, Nguyễn Văn Linh, Đỗ Mười. Phe "cởi mở" gồm
những những người như Trường Chinh, Võ Văn Kiệt, Phan Văn
Khải, vv. và VVKiệt được coi như đầu tàu về phe "cởi
mở" và được nhiều người thương tiếc. Trường Chinh
được mô tả như là kiến trúc sư của "Đổi mới," dùng
những trợ lý giỏi nhưng sau đó cũng phải "tự" rút.
Cuộc chiến NVLinh – Trần Xuân Bách là do thù cá nhân và cả
ý thức hệ. Nhiều đòn hiểm được tung ra diệt Trần Xuân
Bách và NVLinh cũng còn muốn hạ Võ Văn Kiệt. Việc ông NVLinh
thù dai ông VVKiệt đã dẫn tới việc ông Đỗ Mười được
bầu làm thủ tướng thay ông Phạm Hùng, v.v. NVLinh mà nhiều
người tưởng là "cởi mở" nhưng thật là một người thủ
đoạn, thành kiến, nặng về ý thức hệ và bảo thủ.
Nó cho thấy một ông VVK hay PVKhải tìm các lời khuyên từ
Singapore qua các chuyến viếng thăm – như việc vào 1991 Lý Quang
Diệu đã chỉ trích VN: "Việc chọn đi theo mô hình Liên Xô
đã làm cho nền kinh tế Việt Nam lạc hậu mất hai mươi
năm". Nó cũng nói về nhiều những cố gắng của các chuyên
viên, và họ đã gặp những khó khăn nào từ phe bảo thủ. Phe
cởi mở còn chịu sức ép từ các nước CS, như ngoài TQ còn
có Bắc Hàn cố ngăn cản Việt Nam có quan hệ với Nam Hàn.
Quyển "Quyền Bính" nói về các lãnh đạo trong ĐCSVN, một
tổ chức được quản lý bởi một số người rất nhỏ,
quyết đoán, dư về "ý thức hệ" nhưng ít về "chuyên
môn" và càng kém cỏi về kiến thức. Hậu quả là đảng đã
phạm các lỗi lầm (quản lý kinh tế kém, tự mang cái tròng 16
chữ vàng của TQ, lấy đất của dân, vv.) do sự kém hiểu
biết về chuyên môn, thù cá nhân, ít biết về thế giới bên
ngoài, đã mang lại biết bao nhiêu tai họa cho Việt Nam.
Quyển sách còn cho thấy các thế hệ lãnh đạo mới ít "ý
thức hệ hơn" nhưng tham nhũng nhiều hơn vì cách làm kinh tế
qua các tập đoàn gây quá nhiều nợ, và nhiều nợ chẳng qua
vì vốn chạy vào những cái túi tham nhũng không đáy. Nó cho
thấy là "phe bảo thủ - ý thức hệ" đã cản đà tiến
của Việt Nam và số người "ít bảo thủ" về sau thì lại tham
nhũng quá táo tợn. Hậu quả của việc quản lý đất nước
từ 1975 đến nay cho thấy là một thất bại so với những khả
năng của VN. Đảng cộng sản đã liên tiếp lỡ mấy chuyến
tàu đưa Việt Nam tiến đến chỗ phú cường sau khi đất
nước đã hòa bình và thống nhất. Đảng CS đã phạm các lỗi
lầm do sự kém hiểu biết của họ về thế giới bên ngoài,
đã mang lại biết bao nhiêu tai họa cho Việt Nam.
Quyển sách này sẽ giúp người VN tái xác định về cái gọi
là Xã Hội Chủ Nghĩa, về cách quản lý đất nước và đánh
thức người đọc tìm cách tiếp tục "Đổi Mới" theo kinh
tế thị trường, nhà nước đối sử bình đẳng với mọi
thành phần kinh tế, chấm dứt việc ưu đãi quốc doanh thối
nát kém hiệu quả, và những nhóm tư bản bè phái (crony
capitalism). Phải có quyền bình đẳng kinh tế trong việc sở
hữu các phương tiện sản xuất, nhất là đất đai (nói là do
dân làm chủ, nhưng trong thực tế các quan trong bộ máy nhà
nước được giữ quyền quản lý, có thể đòi lại đất từ
người nông dân bất cứ lúc nào để bán cho những tập đoàn
giàu có khác).
Quyển "Quyền Bính" đang giúp mọi người trong và ngoài
nước thấy sự thật về các lãnh đạo cộng sản, mà bộ máy
tuyên truyền của đảng đã dựng lên nhiều huyền thoại để
che giấu. Sự Thật đã có sức mạnh "đánh thức" mọi tầng
lớp dân chúng. Nhờ đụng chạm với thực tế đất nước mà
nhiều trí thức tham gia vào các kiến nghị, chẳng hạn hiện
nay đã lên đến trên 4,300 người đòi hỏi sửa đổi Hiến
pháp 1992, là một bản Hiến pháp chỉ nhằm bảo vệ quyền
lợi của ĐCSVN, đi ngược lại quyền lợi của toàn dân; hy
sinh quyền người cày có ruộng; chà đạp quyền lợi của dân
lao động. Bản HP đó chỉ có mục đích áp đặt một chế
độ chuyên chính độc đảng; độc tài và cảnh sát trị như
ở Liên xô và Đông Âu trước đây. Sau nhiều thập niên bị
nhấn chìm trong sợ hãi trước một chế độ toàn trị độc
ác, giới trí thức trong nước ngày nay đang "hóa giải" được
cái sợ và dấn thân vào những hành động cụ thể nhằm xây
dựng đất nước. Hiện nay cả nước đang tiến tới chỗ Nam
Bắc một lòng, Trong Ngoài một lòng, nhiều thành phần trong
đảng đang vươn ra kết hợp với dòng ngoài đảng để tiến
tới thay đổi cho đất nước. Tài liệu nghiên cứu của GS
Archie Brown về tác động của giới trí thức đến cải cách
ở Liên Xô và Đông Âu trước đây cho thấy là "Ở Liên Xô và
Trung Quốc, cải tổ từ trong đảng có tính quyết định hơn
hẳn sức ép từ bên ngoài hàng ngũ đảng" (6).
Theo chúng tôi, quyển "Quyền Bính" cần được đọc nhiều
lần vì nó giúp người đọc có một cái nhìn về chính
trường – XHCN từ tháng 4 năm 1975. Dù đối với các chuyên gia
thì còn rất nhiều sự kiện lịch sử VN quan trọng chưa
được tác giả đề cập, quyển Quyền Bính vẫn giúp chúng ta
có cái nhìn bao quát và hiểu rõ hơn rất nhiều chuyện mà nhà
nước CS chỉ muốn giấu đi để trong bao nhiêu năm chỉ trình
bày một tầng lớp lãnh đạo được thần thánh hóa. Huy Đức
đã mang lại sự "giải hoặc" rất lớn cho độc giả, chỉ
với Sự Thật mà trong 20 năm tác giả đã một mình cặm cụi
thu thập đã có khả năng đánh bạt đi biết bao nhiêu dối trá
mà qua nhiều thập niên đảng CS đã cố dựng nên. Một khi đã
đứng về phía Sự Thật, người Việt Nam sẽ có khả năng tự
mình đánh giá công hay tội của đảng cộng sản, trước tình
hình trì trệ của đất nước hiện nay.
Tuy nói về chuyện đã qua, quyển sách này rõ rệt là nhằm vào
tương lai. Nó như một làn gió mùa xuân mang lại thức tỉnh cho
nhiều người và nhắc nhở rằng công cuộc "Đổi Mới"
chỉ đang ở chỗ nửa vời, cần tiếp tục một cách căn bản
hơn nữa, quyết liệt hơn nữa. Quyển sách cho thấy nhu cầu
thay đổi tại VN đã chín mùi. Nó mang theo nhiều câu hỏi
–theo chiều hướng nghiên cứu của GS Archie Brown - tác động
của giới trí thức cho thấy là "Ở Liên Xô và TQ, cải tổ
từ trong đảng có tính quyết định hơn hẳn sức ép từ bên
ngoài"? (7) Liệu TQ có can thiệp nhiều hơn không trong công
việc cải tổ đất nước? Liệu VN có theo mô hình Miến Điện
hay không? Dù sao vào đầu năm chúng ta hy vọng có thể nhìn
một hình ảnh VN đang chuyển mình.
Ts. Đinh Xuân Quân
<h2>Chú thích</h2>
(1) "Khối quốc doanh Việt Nam là khối ung thư của nền kinh
tế" AFP ngày 30/1/2013
(2) BBC ngày 21 tháng 12, 2012.
(3) RFI ngày 8/2/2013
(4) RFI ngày 08/02/2013
(5) RFI ngày 9/02/2013
(6) BBC,5/2/2013 "Nhóm nhân sỹ trí thức gồm 15 vị, đại diện
cho những người ký Kiến nghị về sửa đổi Hiến pháp
1992,"
(7) BBC "Thay đổi từ bên trong đảng cộng sản" thứ hai, 13
tháng 2, 2012
***********************************
Entry này được tự động gửi lên từ trang Dân Luận
(https://danluan.org/tin-tuc/20130220/dinh-xuan-quan-sach-quyen-binh-cua-huy),
một số đường liên kết và hình ảnh có thể sai lệch. Mời
độc giả ghé thăm Dân Luận để xem bài viết hoàn chỉnh. Dân
Luận có thể bị chặn tường lửa ở Việt Nam, xin đọc
hướng dẫn cách vượt tường lửa tại đây
(http://kom.aau.dk/~hcn/vuot_tuong_lua.htm) hoặc ở đây
(http://docs.google.com/fileview?id=0B_SKdt9lFNAxZGJhYThiZDEtNGI4NC00Njk3LTllN2EtNGI4MGZhYmRkYjIx&hl=en)
hoặc ở đây (http://danluan.org/node/244).
Dân Luận có các blog dự phòng trên WordPress
(http://danluan.wordpress.com) và Blogspot (http://danluanvn.blogspot.com),
mời độc giả truy cập trong trường hợp trang Danluan.org gặp
trục trặc... Xin liên lạc với banbientap(a-còng)danluan.org để
gửi bài viết cho Dân Luận!
Không có nhận xét nào:
Đăng nhận xét