Nếu tôi là trưởng ban sửa đổi Hiếp pháp 1992 tôi sẽ đề
nghị ngưng lại cho đến khi trong Đảng thực sự biết rõ mình
muốn duy trì mô hình đảng chủ lập hiến như hiện nay hay
muốn thiết lập ở Việt Nam một nền cộng hòa thật sự.
Các nhà nước quân chủ phải lập hiến khi nhà vua bị các tôn
giáo, lãnh chúa... buộc phải chia sẻ quyền lực. Các nhà
nước đảng chủ phải lập hiến vì muốn tạo ra cái vỏ bọc
cộng hòa cho sự toàn trị của mình. Nếu Đảng cộng sản
Việt Nam muốn tiếp tục chế độ chính trị như hiện nay thì
cách khôn ngoan nhất là cứ giữ Hiếp pháp 1992 vì nó vẫn đang
làm tốt vai trò "phông màn" cho Đảng.
Sẽ là một sai lầm chính trị (của Đảng) nếu sửa đổi
hiến pháp không phải vì cải cách mà chỉ để tự trấn an.
Khi lực lượng vũ trang đã khẩu hiệu "chỉ biết còn Đảng,
còn mình" mà vẫn không hết sợ hãi thì lẽ ra Đảng phải
sửa cái gốc là trao quyền lực cho dân. Bảo vệ sự cầm
quyền của Đảng mà bằng cách hiến định lòng trung cho quân
đội và cố thủ trong điều 4 như một thứ lô cốt thì chỉ
gây ra tranh cãi về tính hợp hiến của đảng độc tôn và
khiến dân chúng nghĩ rằng Đảng coi mục tiêu cầm quyền cao
hơn chủ quyền quốc gia, dân tộc.
Nếu chỉ quan tâm tới việc phân chia quyền lực thì không cần
sửa hiến pháp. Quyền lực lâu nay vẫn được phân chia một
cách bất thành văn và phe nhóm thường giải quyết tốt hơn
hiến pháp. Vấn đề là tại hội nghị trung ương sắp tới
ông Nguyễn Bá Thanh có đủ phiếu vào Bộ chính trị, ông
Vương Đình Huệ có trở thành bí thư trung ương Đảng hay
không? Ông Nguyễn Bá Thanh rồi sẽ chọn con đường đi vào
lịch sử như một bao công, hay với không ít tỳ vết hiện nay,
sẽ bắt tay với Thủ tướng đương nhiệm, quay lưng với
những người đã từng nuôi kỳ vọng?
Nếu nhận ra đây là cơ hội chính trị thì đừng vội vã, hãy
ngồi lại với nhân dân, hình thành một bản hiến pháp có
thể thiết lập một nền cộng hòa, trên nguyên tắc: một
chính quyền không phải do dân thì không thể là của dân và
không thể hy vọng chính quyền đó sẽ vì dân được. Với
quyền lập hiến, nhân dân phải tham gia với tư cách là người
quyết định chứ không phải "khách" mời "góp ý" như Đảng
đang làm.
Ủy ban sửa đổi hiếp pháp, vì thế, phải thay đổi quy trình
làm việc của mình. Thay vì cắm đầu viết lách, bước một,
chuẩn bị những vấn đề phải trình Quốc hội biểu quyết
đưa ra trưng cầu dân ý. Điều phải trưng cầu dân ý đầu
tiên là Việt Nam nên chọn mô hình cộng hòa đại nghị (nơi
quốc hội bầu ra chính phủ và nguyên thủ quốc gia) hay cộng
hòa tổng thống (nơi cử tri trực tiếp bầu ra nguyên thủ).
Cộng hòa đại nghị thường thành công hơn ở các quốc gia đi
từ nền quân chủ lập hiến. Nơi hoàng gia, tuy không trực
tiếp cầm quyền, vẫn còn uy tín để trị vì như một biểu
tượng quốc gia. Tuy các triều vua của Việt Nam đã bị "phế
từ lâu", vẫn nên hỏi xem dân chúng muốn tìm một hoàng thân
hay tự tay bầu ra tổng thống.
Đảng Cộng sản Việt Nam hoàn toàn có thể đưa điều 4 ra
trưng cầu dân ý và nếu nhân dân tán thành trong một cuộc bỏ
phiếu hoàn toàn tự do thì việc cầm quyền của Đảng sẽ
thực sự vinh quang. Nếu dân muốn Đảng cộng sản chỉ là
một trong các đảng chính trị của người Việt Nam thì anh
chỉ có thể cầm quyền khi thắng trong bầu cử.
Trong tình huống đó, hiến pháp nên quy định sự khác nhau
giữa ứng cử viên độc lập với ứng cử viên được đề
cử bởi một đảng chính trị. Ví dụ: một người có thể
trở thành ứng cử viên tổng thống nếu được một đảng
chính trị có cơ sở hoạt động ở tầm quốc gia đề cử
hoặc có đủ một lượng chữ ký ủng hộ nhất định (nếu
là ứng cử viên độc lập).
Với một dân tộc đang có hàng triệu người sống và làm
việc ở khắp năm châu như Việt Nam, cần trưng cầu dân ý về
điều kiện của các ứng cử viên: có chấp nhận người có
hai quốc tịch ứng cử tổng thống, nghị sỹ Việt Nam hay
không? Có nên đòi hỏi ứng cử viên tổng thống và ứng cử
viên nghị sỹ quốc hội phải là người sinh ở Việt Nam và
sống liên tục ở trong nước 5 năm tính đến ngày bầu cử?
Chế độ kinh tế cũng cần được đưa ra hỏi dân. Tự do tư
tưởng là vấn đề phải được bảo vệ trong xã hội tương
lai. Hiến pháp tôn trọng niềm tin cộng sản của một thiểu
số nhân dân nhưng dân chúng không thể trả chi phí để nuôi
"định hướng xã hội chủ nghĩa" bằng cách coi "kinh tế nhà
nước là chủ đạo". Nên trưng cầu dân ý về việc cấm nhà
nước thành lập những xí nghiệp mang tính kinh doanh (trừ các
doanh nghiệp công ích và doanh nghiệp khai thác những loại tài
nguyên đặc biệt).
Hãy trưng cầu dân ý để dân chúng chọn giữa sở hữu toàn
dân và chế độ đa sở hữu đối với đất đai.
Sau khi có kết quả trưng cầu dân ý, Ủy ban sửa đổi hiến
pháp mới tiến hành bước hai: thiết kế một mô hình nhà
nước có khả năng bảo vệ chủ quyền quốc gia, có thể hòa
giải quốc gia, phát triển quốc gia, đảm bảo an ninh và mang
lại công lý cho người dân tốt nhất. Ủy ban cũng không nên
giấu dốt, cái gì biết thì hẵng làm cái gì không có kinh
nghiệm thì nên học hỏi, nhất là từ những mô hình nhà
nước đã được loài người áp dụng thành công. Việt Nam
cần một mô hình chính trị bền vững dài lâu chứ không phải
chỉ "bay 15 phút" rồi "bỏ kho" như những chiếc máy bay Vam mà
Việt Nam đã từng tự chế.
Cách mà công an Hải Phòng đối xử với anh em ông Đoàn Văn
Vươn cho thấy, hệ thống tư pháp hiện hành không thể đảm
bảo công lý, nhất là đối với những xung đột giữa công
dân với địa phương. Ngoài việc tổ chức tòa án theo cấp
xét xử (thay vì theo cấp hành chính), lực lượng điều tra
hình sự và công tố nên tổ chức thống nhất ở cấp toàn
quốc gia. Cảnh sát địa phương chỉ đảm bảo giao thông và
trật tự, trị an; có thể bắt trộm, cướp rồi giao lại cho
cơ quan công tố.
Các địa phương tùy vào ngân sách và tình hình an ninh mà
quyết định số lượng cảnh sát. Không để tình trạng như
Thành phố Hồ Chí Minh phải lấy thanh niên xung phong ra điều
khiển giao thông và chống cướp bằng lực lượng từ trung
ương cứu viện.
Thật là nguy hiểm nếu lực lượng công an, quân đội thay vì
trung thành với quốc gia lại trung thành với đảng phái. Đảng
có thể nay tồn, mai vong nhưng Nước thì muôn đời phải giữ.
Nếu quân đội không coi nhiệm vụ quan trọng nhất là giữ
nước thì khi trong Đảng có bất đồng, quân đội mất phương
hướng, những kẻ có dã tâm lãnh thổ như Trung Quốc rất dễ
thừa cơ chiếm nốt Trường Sa bằng một cuộc chiến tranh cục
bộ.
Cũng cần tách bạch hành pháp chính trị và hành chính công vụ
để khi Đảng tan rã thì chỉ có chức năng hành pháp chính
trị tạm ngưng, trộm cướp vẫn có người bắt; đèn xanh,
đèn đỏ vẫn sáng ở ngã tư; người dân vẫn có thể làm
passport, đăng ký xe và sang tên nhà, đất...
Bước thứ ba, Ủy ban sửa đổi hiến pháp trình những mô hình
hành chánh, tư pháp tương thích này để quốc hội thông qua.
Sau đó tới bước thứ tư mới tiến hành cho chuyên viên thảo
ra hiến pháp. Do đã trưng cầu dân ý, hiến pháp chỉ cần 2/3
tổng số đại biểu thông qua chứ không cần đưa ra phúc
quyết toàn dân. Chỉ phải giữ nguyên tắc cái gì dân đã
quyết khi trưng cầu dân ý thì quốc hội không có quyền thay
đổi.
Cũng có thể rút ra các bài học lập hiến từ Việt Nam. Hiến
pháp 1946 từng được viết bởi những trí thức có tinh thần
pháp quyền và bác ái, tự do. Cho dù nó được quyết định
bởi một quốc hội được bầu lên trong cuộc tổng tuyển cử
do Việt Minh kiểm soát, Hiến pháp 1946 đã được thông qua bởi
những người yêu nước và khát khao độc lập, tự do.
Tuy chưa được công bố chính thức do chiến tranh nhưng Hiến
pháp 1946 đã có hiệu lực trên thực tế. Hồ Chí Minh đóng
một vai trò quan trọng trong Hiến pháp 1946, nhưng chính ông, sau
khi đi dự Hội nghị 81 đảng cộng sản và phong trào công nhân
quốc tế từ Mascova trở về, đã phế bỏ bản hiến pháp dân
chủ này để thay thế bằng Hiến pháp 1959.
Theo Bộ trưởng Nguyễn Đình Lộc, Hiến pháp 1959 được dịch
ra từ Hiến pháp Liên Xô nhưng qua bản tiếng Trung nên nhiều
định chế nhà nước đã được copy một cách vội vã và
không chính xác. Hiến pháp 1980 cũng copy từ hiến pháp của các
nước cộng sản Đông Âu, áp dụng nguyên si những định chế
mà ngay sau đó đã bị các nước này bãi bỏ. Không nên sợ
hãi trước những mô hình nhà nước đã được áp dụng thành
công. "Nhập khẩu" mô hình chính trị đã là truyền thống mà
Đảng Cộng sản Việt Nam bắt đầu từ năm 1959.
Một chế độ toàn trị thường đi đến sụp đổ hoặc tiếp
tục tồn tại bằng cách siết chặt dân chủ, tự do. Quá trình
này càng kéo dài bao nhiêu thì càng hủy hoại các nguồn lực
và giá trị quốc gia tới đó. Sự sụp đổ hay sự ngắc
ngoải của chế độ đều trút hậu quả lên đầu thường
dân. Chủ động cải cách để từng bước trao mọi quyền lực
cho nhân dân không chỉ là lối thoát của Việt Nam mà còn là
cánh cửa để Đảng thoát ra trong danh dự.
***********************************
Entry này được tự động gửi lên từ trang Dân Luận
(https://danluan.org/tin-tuc/20130220/huy-duc-sua-hien-phap-chu-khong-phai-xay-ham-tru-an),
một số đường liên kết và hình ảnh có thể sai lệch. Mời
độc giả ghé thăm Dân Luận để xem bài viết hoàn chỉnh. Dân
Luận có thể bị chặn tường lửa ở Việt Nam, xin đọc
hướng dẫn cách vượt tường lửa tại đây
(http://kom.aau.dk/~hcn/vuot_tuong_lua.htm) hoặc ở đây
(http://docs.google.com/fileview?id=0B_SKdt9lFNAxZGJhYThiZDEtNGI4NC00Njk3LTllN2EtNGI4MGZhYmRkYjIx&hl=en)
hoặc ở đây (http://danluan.org/node/244).
Dân Luận có các blog dự phòng trên WordPress
(http://danluan.wordpress.com) và Blogspot (http://danluanvn.blogspot.com),
mời độc giả truy cập trong trường hợp trang Danluan.org gặp
trục trặc... Xin liên lạc với banbientap(a-còng)danluan.org để
gửi bài viết cho Dân Luận!
Không có nhận xét nào:
Đăng nhận xét