Hiện nay Quốc hội đang tiến hành sửa đổi Hiến pháp năm
1992 và lấy ý kiến đóng góp của nhân dân. Sau đây tôi xin có
đôi lời tâm tư về hiện tình đất nước và kiến nghị lên
các cơ quan có thẩm quyền để góp phần xây dựng hiến pháp
thật sự do dân, vì dân.
Việc sửa đổi hiến pháp lần này theo tôi tuy quá muộn nhưng
rất cần thiết để đáp ứng nhu cầu phát triển, bảo vệ
Tổ quốc và phục vụ nhân dân. Nói như vậy là bởi lẽ chưa
bao giờ đất nước ta lại đứng trước nhiều nguy cơ, thách
thức lớn, nhiều yếu kém và nhiều điều bất hợp lý như
hiện nay, cũng như để đối phó với sự biến động của
thế giới và khu vực. Trước khi đi vào nội dung kiến nghị,
tôi xin điểm qua một số nguy cơ, yếu kém và điều bất hợp
lý sau đây để thấy sự cần thiết cải cách sâu rộng chính
trị mà trước hết phải từ hiến pháp:
1. Từ lâu tham nhũng đã là quốc nạn, các tập đoàn kinh tế
nhà nước thua lỗ, làm thất thoát vốn, tài sản hoặc nợ
lớn. Chủ tịch Nguyễn Minh Triết đã từng nói đại ý là ở
nước ngoài muốn tham nhũng cũng khó vì họ chặt chẽ, chứ ở
Việt Nam không muốn cũng động lòng tham vì nó dễ quá. Cũng do
chưa chặt chẽ trong luật pháp, trong tổ chức dẫn đến thất
thoát nguồn lực đất nước bằng nhiều con đường khác nhau
và hiệu quả kinh tế, xã hội lại thấp…
2. Trong nhiều năm nay, quyền con người tuy đã được ghi trong
hiến pháp và luật nhưng không được tôn trọng, thậm chí bị
xâm phạm và chưa có dấu hiệu bị ngăn chặn. Trong đó nổi
bật như ngăn chặn, bắt bớ người biểu tình, bắt người
trái phép, nhiều người dân chết hoặc thương tích do bị công
an đánh đập…
Từ lâu trong dư luận đã có câu: "Việt Nam có một rừng
luật nhưng chỉ xài luật rừng" và không chỉ trong dư luận
mà đã được phổ biến tận nghị trường.
Việc thực thi pháp luật thì như thế, nhưng báo chí tại Việt
Nam tuy số lượng rất lớn nhưng đối với nhưng vấn đề
"nhạy cảm" thì không đưa tin hoặc đưa tin qua lăng kính cơ
quan công quyền. Nói như thế cũng có nghĩa là báo chí hiện nay
nặng về nhiệm vụ chính trị mà nhẹ về nhiệm vụ thông tin.
Theo Luật, báo chí là diễn đàn của nhân dân nhưng người dân
muốn nói lên ý kiến của mình thì họ không đăng và cũng
chẳng trả lời vì sao không đăng theo quy định của luật Báo
chí.
Ngoài ra, mỗi người dân có rất nhiều đại biểu, thành viên
của nhiều tổ chức nhưng mỗi khi có điều oan khuất rất ít
khi được các đại biểu hoặc tổ chức đó lên tiếng bảo
vệ. Thậm chí có người cho biết đã gửi 21 lá đơn kêu cứu
và kiến nghị lên các cơ quan và lãnh đạo cao nhất của đất
nước vẫn không được giải quyết và hồi âm.
3. Quan hệ giữa nước ta với Trung Quốc trong nhiều năm nay
ngày càng xấu, họ ngày càng hung hăng và lấn lướt dẫn tới
nguy cơ mất nước và lệ thuộc. Không những trên biển mà ngay
trong đất liền họ cũng có mặt khắp nơi, thao túng, phá hoại
nhiều mặt và gây mất ổn định, trật tự xã hội.
Đứng trước nguy cơ này, ở các nước dân chủ người dân
tỏ thái độ phản đối ôn hòa như biểu tình chẳng hạn là
bình thường và được khuyến khích, nhưng ở Việt Nam thì bị
ngăn cấm.
4. Ban hành văn bản quy phạm pháp luật: hiện nay chúng ta có
rất nhiều văn bản pháp luật nhưng chất lượng thấp, văn
bản này chồng chéo và mâu thuẫn với văn bản kia; luật sửa
đi, sửa lại nhiều nhưng vẫn kém chất lượng. Nhiều chính
sách ban hành không hợp lòng dân, bị dư luận phản đối.
Thậm chí có văn bản như Nghị định 38/2005/NĐ-CP vi hiến
nhưng công dân kiến nghị bải bỏ thì đến nay không giải
quyết cũng chẳng trả lời.
Tuy dự thảo sửa đổi lần này có đề cập đến Hội đồng
Hiến pháp, nhưng hội đồng này cũng chỉ là một cơ quan giúp
việc cho Quốc hội để kiểm tra tính hợp hiến của văn bản
QPPL còn việc bải bỏ vẫn thuộc quyền Quốc hội.
Xét về lý luận cũng như thực tiễn thì Quốc hội vừa làm
luật vừa giám sát việc ban hành văn bản QPPL là không hợp lý
vì như vậy là vừa đã bóng vừa thổi còi và Quốc hội không
phải là cơ quan tài phán, trong khi việc bãi bỏ văn bản vi
hiến phải là bắt buộc, tức là phải do cơ quan tài phán
thực hiện. Đặt tình huống: nếu Quốc hội cố tình ban hành
hoặc bật đèn xanh cho Chính phủ ban hành văn bản trái hiến
pháp thì liệu chừng các văn bản đó có được bãi bỏ?
5. Ở bất cứ quốc gia nào thì nhân dân là người chủ, quyền
lực nhân dân là không giới hạn. Tại điều 2 hiến pháp năm
1992 cũng đã ghi: "Tất cả quyền lực Nhà nước thuộc về
nhân dân". Tuy nhiên điều này chưa đi vào cuộc sống vì chưa
có cơ chế để thực thi. Chẳng hạn, hiện nay chúng ta sửa
đổi hiến pháp cho phù hợp với cương lĩnh chính trị của
Đảng trong khi đó đúng ra Cương lĩnh của Đảng phải căn cứ
và phù hợp với hiến pháp. Điều đó cũng giống như "gọt
chân cho vừa giày", tức là chúng ta đang làm ngược. Như vậy
có còn "Tất cả quyền lực Nhà nước thuộc về nhân dân"
hay không? Hiến pháp là của toàn dân, là văn bản ủy quyền
của nhân dân cho nhà nước do đó mọi văn bản đều phải theo
hiến pháp. Ngay điều 4 Hiến pháp 1992 cũng ghi rõ "Mọi tổ
chức của Đảng hoạt động trong khuôn khổ Hiến pháp và pháp
luật".
Đó là chưa nói hiện nay ranh giới nhiệm vụ, quyền hạn giữa
Đảng và nhà nước không rõ ràng nên chúng ta vẫn thường nghe
nói tình trạng Đảng làm thay chính quyền hoặc có những việc
đáng lẽ xử lý theo pháp luật thì lại chưa xử lý được vì
chưa có chỉ đạo của Đảng.
Ngoài ra, hiện nay mọi hoạt động của Đảng đều liên quan
đến quốc kế dân sinh, ảnh hưởng đến mọi người dân,
nhưng chưa có một cơ chế nào để nhân dân kiểm tra, giám sát
Đảng (thông qua luật), trách nhiệm của Đảng đến đâu cũng
không được xác định. Đặt tình huống: giả sử quyền lợi
của Đảng mâu thuẫn với quyền lợi của dân tộc, nhân dân
thì ai giải quyết và giải quyết thế nào? Hiện nay điều đó
hoàn toàn do Đảng quyết định, tức là phụ thuộc vào thiện
chí của Đảng chứ nhân dân không có công cụ gì để can
thiệp.
Ngoài những vấn đề nói trên, chúng ta đang đứng trước
nhiều nguy cơ, vấn nạn, yếu kém khác như: dân khiếu kiện
tập trung đông người kéo dài diễn ra khắp nơi mà phần lớn
là khiếu kiện về đất đai, đạo đức xã hội xuống cấp,
bệnh giả dối lên ngôi, giáo dục tụt hậu, buông lỏng quản
lý để khoáng sản bị đào xới khắp nơi, không còn kỷ
cương phép nước, tính vô cảm phổ biến, đấu tranh là động
lực của phát triển gần như đã bị triệt tiêu, bất công và
khoảng cách giàu nghèo tăng cao, chiến tranh đã đi qua gần 40
năm và cũng chừng ấy năm cả nước xây dựng CNXH mà nước ta
vẫn là nước có nhiều người nghèo gần nhất trong khu vực
…
Với tình trạng này, nội lực quốc gia đã và đang bị suy
giảm nghiêm trọng ảnh hưởng xấu đến cuộc sống nhân dân
và sự nghiệp bảo vệ Tổ quốc.
Để đẩy lùi và ngăn chặn tình trạng trên, còn nhiều vấn
đề phải làm nhưng một điều không thể thiếu là mọi quyền
lực phải thuộc về nhân dân, các quyền lực do nhân dân ủy
thác (trong HP) phải được kiểm soát và giám sát, tôn trọng
và phát huy quyền con người, trong đó có quyền tự do ngôn
luận, tự do lập hội.
Với những suy tư, trăn trở nói trên, tôi kiến nghị đối
với bản dự thảo sửa đổi hiến pháp lần này như sau:
1. Quyền lực nhà nước gồm 3 nhánh là lập pháp, hành pháp và
tòa án phải được xây dựng trên cơ chế tam quyền phân lập
để có sự độc lập tương đối và giám sát lẫn nhau.
2. Theo dự thảo sửa đổi thì khoản 2 điều 4 đã ghi: "2.
Đảng gắn bó mật thiết với nhân dân, phục vụ nhân dân,
chịu sự giám sát của nhân dân, chịu trách nhiệm trước nhân
dân về những quyết định của mình".
Chúng tôi cho rằng điều này có sự đổi mới tiến bộ về
nhận thức, nhưng nhân dân giám sát bằng cách nào và Đảng
chịu trách nhiệm như thế nào? Nếu chỉ nói như vậy mà không
có cơ chế nào để thực thi thì cũng chỉ là hình thức. Vì
vậy nếu vẫn giữ điều 4 thì phải nói rõ "mọi hoạt
động của Đảng CSVN phải được quy định trong luật và chỉ
được làm những gì luật cho phép" hay nói cách khác là phải
có luật về đảng. Nhân dân chúng tôi đã ủy quyền cho tổ
chức nào lãnh đạo thì phải giám sát, kiểm soát được tổ
chức đó.
Việc chỉ có độc đảng lãnh đạo sẽ rất khó tam quyền
phân lập và tôi không kiến nghị bỏ điều 4 không phải vì
tôi tin Đảng mà đơn giản là nếu bỏ điều 4 nhưng Đảng
vẫn kiên trì lãnh đạo thì sao?
3. Thành lập Tòa án Hiến pháp để bảo vệ hiến pháp và pháp
luật.
4. Người dân có quyền tự do ứng cử và bầu cử không cần
hiệp thương (có thể phải bầu cử nhiều vòng). Quy định tỷ
lệ Đại biểu quốc hội là người ngoài Đảng CSVN không
dưới 60% thay cho 10% như hiện nay; đại biểu chuyên trách không
dưới 65% để có đủ thời gian làm luật và giám sát cũng như
đi dần vào chuyên nghiệp đồng thời giảm thiểu tình trạng
vừa đá bóng vừa thổi còi.
5. Hiến pháp hiện nay đã quy định công dân có quyền tự do
báo chí nhưng quy định này chưa đi vào thực tiễn, vì vậy
phải quy định rõ chấp nhận tự do xuất bản và báo chí tư
nhân đồng thời chấp nhận xã hội dân sự.
6. Vì Hiến pháp là khế ước để nhân dân trao quyền của
mình cho Nhà nước và để đảm bảo quyền lực tối cao thuộc
về nhân dân cũng như đảm bảo quyền làm chủ trực tiếp,
phải quy định nhân dân giữ quyền tối cao trong việc làm
hiến pháp cũng như quyết định các chính sách lớn (các chính
sách này do luật định) bằng cách biểu quyết.
7. Công nhận đất đai gồm nhiều hình thức sở hữu, trong đó
có sở hữu tư nhân.
Ngoài ra, đề nghị kéo dài thời gian lấy ý kiến của nhân
dân ít nhất là 9 tháng, vì 3 tháng là quá ngắn đối với
đạo luật quan trọng này và vì thời gian này trùng với tết
Nguyên Đán là không hợp lý.
Đề nghị các đại biểu Quốc hội không thông qua bản hiến
pháp sửa đổi nếu không đáp ứng các yêu cầu trên đây.
Khánh Hòa, ngày 10/01/2013
Hồ Quang Huy
Người kiến nghị
(Đã ký và gửi Ủy ban dự thảo)
Tác giả gửi trực tiếp cho BVN
***********************************
Entry này được tự động gửi lên từ trang Dân Luận
(https://danluan.org/tin-tuc/20130219/sua-doi-hien-phap-quyen-luc-cua-nhan-dan-phai-tra-lai-cho-nhan-dan-0),
một số đường liên kết và hình ảnh có thể sai lệch. Mời
độc giả ghé thăm Dân Luận để xem bài viết hoàn chỉnh. Dân
Luận có thể bị chặn tường lửa ở Việt Nam, xin đọc
hướng dẫn cách vượt tường lửa tại đây
(http://kom.aau.dk/~hcn/vuot_tuong_lua.htm) hoặc ở đây
(http://docs.google.com/fileview?id=0B_SKdt9lFNAxZGJhYThiZDEtNGI4NC00Njk3LTllN2EtNGI4MGZhYmRkYjIx&hl=en)
hoặc ở đây (http://danluan.org/node/244).
Dân Luận có các blog dự phòng trên WordPress
(http://danluan.wordpress.com) và Blogspot (http://danluanvn.blogspot.com),
mời độc giả truy cập trong trường hợp trang Danluan.org gặp
trục trặc... Xin liên lạc với banbientap(a-còng)danluan.org để
gửi bài viết cho Dân Luận!
Không có nhận xét nào:
Đăng nhận xét