GS Phan Đình Diệu góp ý về dự thảo Hiến Pháp ngày 12-03-1992

<em><strong>Phát biểu của ông Phan Đình Diệu tại Hội nghị
ủy ban Trung ương Mặt trận Tồ quốc Việt nam ngày 12 tháng 3
năm 1992.</strong></em>

Kính thưa Đoàn chủ tịch,

Kính thưa tất cả các vị đại biều,

Tôi xin phép có một số ý kiến tham gia cuộc thảo luận kỳ
này – tức là về dự thảo Hiến pháp.

<strong>Ý KIẾN THỨ NHẤT:</strong> Chúng ta đang sống trong một
tình hình mà đất nước và thế giới có rất nhiều vấn đề
cần được nhận thức và lý giải một cách tỉnh táo. Về
những khó khăn của đất nước, tôi xin không phải nói lại.
Nhưng vấn đề cốt lõi là hiện nay đất nước đòi hỏi gì?
Theo tôi nghĩ, cái lớn nhất mà đất nước đòi hỏi là
<strong>phải phát huy được tất cả mọi năng lực của tất
cả các thành viên cùa dân tộc trong tinh thần đoàn kết, hòa
hợp, tự cường để đưa đất nước thoát ra khỏi cuộc
khủng hoảng và tiến kịp với thế giới</strong>. Phải trên
cơ sở phát huy thật sự mọi năng lực của dân tộc thì mới
có thể tận dụng được những thành tựu của thế giới
hiện đại, tận dụng được những khả năng hợp tác với
bên ngoài, và do đó, mới có thể sử dụng được mọi thuận
lợi để xây dựng một nước Việt Nam giàu mạnh, có cuộc
sống no ấm hạnh phúc trong cộng đồng thế giới đang bước
sang một giai đoạn văn minh mới.

<div class="boxright300"><img
src="https://danluan.org/files/u1/sub03/intnet.jpg" width="262" height="225"
alt="intnet.jpg" /><div class="textholder">GS Phan Đình Diệu</div></div>
Tôi nói điều đó bởi vì hiện nay, trong điều kiện mở cửa,
nhiều khi ta hy vọng quá nhiều vào những quan hệ với nước
ngoài, đầu tư của nước ngoài, v.v… Điều đó là hết sức
quan trọng, nhưng cái quan trọng hơn nữa, cái cốt lõi nhất là
phài làm sao phát huy được mọi năng lực của chính bản thân
chúng ta. Bởi vì dân tộc ta, nếu không phát huy được năng
lực của chính mình, thì dù người nước ngoài có ồ ạt
đầu tư vào, chúng ta cũng chỉ đóng vai trò của những kẻ
đầy tớ hèn mọn mà thôi. Cho nên vấn đề làm chủ, vấn
đề phát huy thật sự năng lực của mọi thành phần của dân
tộc, không phân biệt đối xử, không có hận thù, hòa giải,
hòa hợp, mới là cái cốt lõi, cái cơ bản nhất. Năng lực
ấy chúng ta có. Còn thi hành bất kỳ một chính sách phân biệt
nào, bất kỳ sự chia rẽ nào, bất kỳ sự duy trì tình trạng
đối địch thù hận nào, cũng đều nguy hiềm cho quá trình
đoàn kết để chấn hưng đất nước. Vì vậy, Hiến pháp, theo
tôi nghĩ, cần phải được bàn trên tinh thần đó, tạo điều
kiện cho xã hội Việt nam tiến theo hướng đó. Và cũng cần
nói thêm rằng với tư cách một bộ luật cơ bản, cao nhất,
thì hiến pháp phải thực sự là bộ luật cơ bản và cao
nhất, không có bất kỳ một thứ luật nào khác, thành văn hay
không thành văn, cao hơn nó.

<strong>Ý KIẾN THỨ HAI:</strong> Vậy những đòi hỏi đó của
đất nước hiện nay cần được phản ánh trong thể chế xây
dựng nhà nước, tức là được phản ảnh trong Hiến pháp, như
thế nào?

Như chúng ta đã biết, qua sự vận động của đất nước ta
cũng như trên thế giới vừa qua, thì điều đã rõ là chúng ta
phải từ bỏ mô hình chủ nghĩa xã hội kiểu cũ để xây
dựng một đất nước, một thể chế có nền kinh tế thị
trường thật sự (dĩ nhiên là có sự điều tiết của nhà
nước) và một chế độ chính trị dân chủ đoàn kết dân
tộc, có nghĩa là một xã hội dân sự và một nhà nước dân
chủ pháp quyền. Vì thế, ở đây có nhiều vấn đề cần
phải dứt khoát và phải có những quan điểm rõ ràng. Bởi vì,
nếu theo hướng đó thì rõ ràng chế độ xã hội chủ nghĩa
với tư cách là một thể chế xã hội, tức là một hình thái
tổ chức xã hội trong đó chế độ sở hữu công cộng là cơ
bản hay gần như là duy nhất, trong đó nền kinh tế được
quản lý tập trung bằng kế hoạch thống nhất của nhà nước,
trong đó có một chế độ chính trị do một đảng lãnh đạo
theo mô hình chuyên chính vô sản, đã chứng tỏ là không thể
duy trì được nữa và là sự cản trở cho mọi tiến bộ của
dân tộc. Và cũng như đã được chứng tỏ, nó là sự cản
trở và đã bị phá bỏ ở nhiều nơi trên thế giới. Vì vậy,
chúng ta phải dũng cảm để nhận thấy rằng chế độ xã hội
chủ nghĩa theo mô hình đó, tức là theo chủ nghĩa Mác –
Lênin, không còn đáp ứng được mục tiêu phát triển của dân
tộc trong giai đoạn hiện nay.

Một vấn đề đặt ra là có thể chăng cố gắng kết hợp
một nhu cầu không thể bác bỏ được là phát triển nền kinh
tế thị trường với một ý đồ duy trì thể chế chính trị
"xã hội chủ nghĩa" kiểu chuyên chính vô sản do một đảng
lãnh đạo? Tôi nghĩ, ở đây mỗi thể chế, mỗi cách tổ
chức xã hội có logic của nó và trong mỗi logic đó có những
yêu cầu về tính nhất quán của nó. Không thể dễ dàng từ
bỏ một số yếu tố này mà lại giữ nguyên một số yếu tố
khác. Thực tế mấy năm qua cho thấy trong điều kiện phát
triển kinh tế thị trường, nhưng vẫn giữ sự độc quyền
lãnh đạo, thì không phải chúng ta phát huy được tính tích
cực của cả hai thể chế đó, mà thật ra xã hội đồng thời
chịu tác động tiêu cực của cả hai thể chể. Bởi vì, trong
một nền kinh tế không có hàng hóa thì người ta không thể
dùng quyền để bán đi được. Nhưng một nền kinh tế thị
trường mà vẫn giữ độc quyền thì quyền cũng là một thứ
hàng hóa. Và trong mấy năm qua, nạn tham nhũng không thể trị
được chính là hình thức kết hợp sự độc quyền và nền
kinh tế hàng hóa. Vì không có thứ hàng hóa nào lại dễ ăn
dễ lãi như quyền lực. Tham nhũng về thực chất là việc
biến một cách phi pháp quyền lực thành hàng hóa. Cho nên không
thể kết hợp những yếu tố không thể dung hòa được của
hai thể chế để hy vọng tạo ra một hình thái tích cực
được. Chúng ta cần nhanh chóng khắc phục những yếu tố
cộng lại cái tiêu cực như vậy.

Thật ra, kinh tế thị trường không phải cái gì cũng tốt cả.
Kinh tế thị trường cũng có nhiều mặt tiêu cực của nó.
Chính vì vậy, để phát triển được nền kinh tế thị
trường và để nó có thể phát huy được mặt tích cực và
hạn chế được mặt tiêu cực, thì đòi hỏi phải tăng
cường luật pháp, đòi hỏi phải có một hệ thống luật pháp
thật đầy đủ và có khả năng điều chỉnh mọi mối quan hệ
phức tạp trong một xã hội có kinh tế thị trường. Do đó,
phải tăng cường luật pháp, tăng cường dân chủ, phải xóa
bỏ độc quyền. Để làm được như vậy phải bảo đảm
quyền tự do dân chủ, đặc biệt những quyền tự do ngôn
luận, tự do báo chí, tự do tư tưởng, tự do phê phán của
nhân dân. Trong điều kiện đó, tôi đề nghị phải dũng cảm
nhìn vào sự thật và có sự lựa chọn khoa học và logic. Trong
sự lựa chọn này, tôi hoàn toàn đồng ý với nhiều ý kiến
đã được phát biểu là: khi khái niệm chủ nghĩa xã hội theo
kiểu cũ không còn thích hợp nữa, còn theo một kiểu mới nào
đó thì chúng ta chưa hề định hình được, thì không nên ghi
những từ như vậy trong một văn bản pháp luật có tính chất
bắt buộc đối với toàn dân trên đất nước này. Chúng tôi
đề nghị những thuật ngữ "chủ nghĩa xã hội", "chủ
nghĩa Mác – Lênin", v.v… trong Hiến pháp đều nên tạm gác
lại. Có bỏ vĩnh viễn hay không, chuyện đó ta hãy xét sau,
nhưng ít nhất là nên tạm gác lại. Tổ quốc này chưa phải
là "Tổ quốc xã hội chủ nghĩa", tài sản công cộng cũng
không phải là "tài sản xã hội chủ nghĩa", những chữ ấy
không mang một nội dung gì cả. Vì vậy chỉ cần nói chúng ta
bảo vệ Tổ quốc Việt Nam, chúng ta xây dựng đất nước
Việt Nam, chúng ta bảo vệ tài sản công cộng trên đất nước
này, thế là đủ. Ban nãy, Linh mục Vương Đình Bích có nói:
vì có sự khác biệt tư tưởng giữa chủ nghĩa Mác – Lênin
và tôn giáo, do đó nếu ghi chủ nghĩa Mác – Lênin vào Hiến
pháp thì rất khó xử đối với đồng bào tôn giáo. Tôi không
theo một tôn giáo nào, tôi là một người làm khoa học, nhưng
vì là một người làm khoa học, tôi hiểu rằng trong học
thuyết của Mác và cả trong sự phát triển về sau của Lênin
có những yếu tố tích cực cần giữ, đồng thời có rất
nhiều yếu tố mà thời đại chúng ta đã vượt qua, khoa học
đã bác bỏ. Với tư cách là một nhà khoa học, tôi cũng không
thể đội lên đầu một chủ nghĩa, xem như nó là một thứ
ánh sáng bất biến, một ánh sáng vạn năng chiếu rọi cho mọi
tư duy của mình. Chúng ta cũng không nên bắt cả dân tộc ta
phải đội lên đầu bất kỳ một chủ nghĩa nào, bất kỳ
một cá nhân nào. Dân tộc phải trên hết.

Trên tinh thần đó, tôi nghĩ rằng nếu đặt vấn đề đổi
tên nước, thì tôi hoàn toàn đồng ý với anh Lê Đình Hoan
phát biểu ban sáng là nên lấy một cái tên cực kỳ đơn
giản, nhưng phản ánh mọi tình cảm tha thiết nhất của mọi
người dân đất nước này, dù ở bất kỳ góc trời nào, đó
là tên NƯỚC VIỆT NAM. Việt nam thôi, không cần có mĩ từ nào
bên cạnh cả.

<strong>Ý KIẾN THỨ BA:</strong> Dẫu biết rằng nhiều người
không muốn nói đến một vấn đề khá tế nhị và không phải
dễ phát biểu, tôi cũng xin mạnh dạn đề cập. Đó là vấn
đề đảng lãnh đạo.

Chúng tôi nghĩ đã đến lúc cần lựa chọn: Một Hiến pháp
theo mô hình chuyên chính vô sản, do Đảng cộng sản lãnh
đạo, hay một Hiến pháp dân chủ pháp quyền? Nửa vời thì
sẽ tự mâu thuẫn. Tôi không có thì giờ phân tích kĩ ở đây,
nhưng rõ ràng có rất nhiều mâu thuẫn trong bản dự thảo
Hiến pháp hiện nay. Không chỉ là mâu thuẫn, mà còn có nhiều
chỗ phản ảnh không thật và nhiều điều bị che giấu đằng
sau những ngôn từ của văn bản. Vì, nếu đã giữ điều 4,
tức là giữ điều nói đảng là lực lượng lãnh đạo của
Nhà nước và xã hội, thì cần có một chương qui định rõ
ràng về đảng lãnh đạo. Để trung thực với dân tộc thì
cần nói rõ đảng lãnh đạo là như thế nào? Trong điều kiện
đó, quốc hội có còn là cơ quan quyền lực cao nhất nữa
không? Hay đảng là cơ quan quyền lực cao nhất, còn quốc hội
chỉ là cơ quan thể chế hóa các nghị quyết của đảng?
Những điều như vậy cần được ghi rõ thành những điều
trong Hiến pháp, có vậy mới sòng phẳng và trung thực với
nhân dân. Nếu không làm như vậy, thì Hiến pháp sẽ là hình
thức và sự chuyên quyền tùy tiện sẽ thực tế ngự trị như
ta đã biết từ trước đến nay. Còn nếu quả thực đã thừa
nhận Quốc hội là cơ quan quyền lực cao nhất thì để không
mâu thuẫn, phải không có điều 4. Trong trường hợp đó đảng
phải giành quyền lãnh đạo bằng sự tín nhiệm, bằng cách ra
ứng cử Quốc hội trong cuộc bầu cử thực sự tự do và bình
đẳng, và giành đa số trong Quốc hội. Đảng lãnh đạo, như
vậy, là phải đứng trong dân tộc, nằm trong dân tộc, cùng
với dân tộc để tranh quyền lãnh đạo, chứ không phải tự
đặt mình đứng trên dân tộc, đứng ngoài dân tộc, đứng
trên Nhà nước để tự áp đặt quyền lãnh đạo của mình.
Thế là công minh và minh bạch. Như thế, tôi chắc rằng uy tín
của đảng sẽ cao hơn. Biết bao thời kỳ trước đây, làm gì
có điều qui định trong Hiến pháp là đảng lãnh đạo, mà
đảng vẫn được nhân dân thừa nhận, và rõ ràng uy tín của
đảng hồi đó cao hơn cả thời kỳ mà sự lãnh đạo được
ghi vào Hiến pháp. Tôi không chống lại sự lãnh đạo của
đảng. Tôi mong muốn có một đảng với tư cách là một lực
lượng chính trị có tổ chức và có kinh nghiệm, có trí tuệ
và có năng lực tập họp, giành được sự tín nhiệm của
nhân dân và lãnh đạo đất nước trong một thể chế dân
chủ. Nhưng tôi cũng không mong có một đảng tự áp đặt
quyền lãnh đạo tối cao, bất chấp mọi luật pháp, đứng
trên Nhà nước. Điều đó chỉ làm giảm uy tín của đảng và
đưa thiệt thòi đến cho dân tộc mà thôi.

<strong>Ý KIẾN THỨ TƯ:</strong> Vấn đề quyền con người và
quyền công dân. Trong bản dự thảo có một chương dài, nhưng
sắp xếp chưa thỏa đáng lắm. Mỗi chúng ta ở trong xã hội
đều có quyền con người và quyền công dân, bởi vì mỗi cá
nhân sống trong xã hội với hai tư cách: tư cách là một cá
nhân cần được bảo vệ, cần được tôn trọng để tồn
tại như một con người cá thể và tư cách thứ hai là như
một thành viên của cộng đồng dân tộc. Quyền con người là
quyền để tồn tại như một cá thể, quyền công dân là
quyền để tồn tại và để góp phần như một thành viên của
cộng đồng dân tộc. Những quyền như bất khả xâm phạm, tự
do cư trú, tự do tư tưởng, tự do đi lại, v.v… là những
quyền con người. Còn quyền công dân cơ bản là quyền tham gia
công việc của cộng đồng: tham gia lựa chọn những người
xứng đáng vào bộ máy cai quản cộng đồng, tức là quyền
bầu cử, ứng cử, quyền hội họp, quyền lập hội. Nhưng nên
nhớ rằng nhân dân không chỉ thực hiện quyền dân chủ thông
qua các cơ quan dân cử, nghĩa là cứ 4-5 năm đi bầu một lần
là xong. Nhân dân còn có quyền tham gia quản lý nhà nước trong
quá trình hoạt động hàng ngày và thường xuyên của nhà
nước và của xã hội. Nhưng tham gia bằng cách nào? Dĩ nhiên
không phải lúc nào cũng tập hợp dân lại để lấy phiếu về
từng vấn đề. Cũng không phải lúc nào cũng có thể tập họp
dân lại để bàn chuyện này, chuyện khác. Vì vậy, quyền cơ
bản của dân trong việc thường xuyên phê phán và góp phần
vào việc quản lý Nhà nước là thông qua dư luận, tức là
quyền tự do ngôn luận, tự do báo chí. Quyền này cực kỳ quan
trọng. Quyền tự do ngôn luận và tự do báo chí không chỉ
nằm trong phạm vi quyền con người, mà đây là quyền của nhân
dân góp phần vào công việc của cộng đồng. Cho nên chúng tôi
đề nghị phải thật sự tôn trọng những quyền này và tạo
điều kiện cho những quyền này có vị trí thích đáng. Một
xã hội sẽ hoàn toàn tê liệt nếu như không có quyền tự do
ngôn luận, quyền tự do báo chí, tức là những quyền mà danh
từ khoa học gọi là tạo ra những "feedback", những liên hệ
ngược. Trong hệ điều khiển của xã hội, không có nó thì xã
hội bị tê liệt và sự thao túng của quyền lực là điều
không thể tránh khỏi. Những chuyện tham nhũng, những chuyện
đặc quyền, đặc lợi, trong đó có những chuyện tày đình
như đã xảy ra trong thời gian vừa qua, sẽ không thể nào khắc
phục được, là bởi vì nếu chỉ giao cho những cơ quan quyền
lực thì làm sao chống được những tệ nạn mà nguồn gốc
chính là từ quyền lực? Những chuyện như hóa giá nhà ở
thành phố Hồ Chí Minh chẳng hạn,tại sao không công bố trên
báo chí danh sách những người được hưởng nhà hóa giá? Nếu
công bố như thế thì sẽ rõ ra ai là người tham nhũng và cần
phải chống tham nhũng như thế nào. Cho nên, mối liên hệ
ngược, quyền tự do ngôn luận, tự do báo chí, quyền tự do
phát biểu của nhân dân trong đời sống hàng ngày, quyền tạo
ra dư luận là quyền cơ bản, rất cơ bản, nằm trong các
quyền công dân của chúng ta. Tôi đề nghị trong Hiến pháp các
quyền công dân đó được ghi thành một nhóm, còn các quyền
con người thì ghi thành một nhóm khác.

<strong>Ý KIẾN THỨ NĂM:</strong> Về Quốc hội. Muốn quốc hội
trở thành cơ quan quyền lực cao nhất, phải có hai điều
kiện: 1) đại biểu quốc hội phải có năng lực thật sự
để hiểu được quyền lực cao nhất đó và có khả năng
thực hành quyền lực đó. 2) đại biểu phải có thì giờ để
làm công việc đại biểu của mình. Còn nếu quốc hội chỉ
gồm cho đủ thành phần, kể cả những người không hiểu gì
về công việc Nhà nước, xuân thu nhị kỳ ngồi với nhau để
gọi là có ý kiến về những vấn đề trọng đại của đất
nước thì làm sao có "ý kiến" được. Tôi đồng ý đại
biểu quốc hội phải có những tiêu chuẩn về kiến thức,
năng lực, nhưng cũng phải có tiêu chuẩn này nữa: đại biểu
quốc hội phải bảo đảm dành hoàn toàn thì giờ lo việc của
quốc hội trong nhiệm kỳ cùa mình. Nếu tự xét thấy không
đủ điều kiện đó, thì không nên ứng cử đại biểu. Một
Quốc hội làm việc thường xuyên thật sự đại diện cho trí
tuệ của dân tộc là hết sức cần thiết để bảo đảm cho
Quốc hội là cơ quan quyền lực cao nhất của Nhà nước. Hiện
nay, khi chuyển sang kinh tế thị trường, cần có hệ thống
luật pháp thật đầy đủ và hoàn chỉnh, nếu cứ như hiện
nay, mỗi năm Quốc hội họp hai lần, mỗi lần chỉ thông qua
vài ba luật một cách không đầy đủ trí tuệ lắm, tất nhiên
sẽ không bao giờ có đủ luật cho một nền kinh tế phát
triển lành mạnh. Mà không có luật đầy đủ và hoàn chỉnh
thì chỉ có thể có một nền kinh tế què quặt, chứa đựng
rất nhiều tiêu cực hoành hành mà thôi.

Do đó, tôi đề nghị cần thực sự đổi mới việc bầu cử
đại biểu Quốc hội, đặc biệt là việc tôn trọng quyền
tự do và bình đẳng trong ứng cử. Quyền ứng cử là quyền
bình đẳng của mọi công dân. Chỉ cần thỏa mãn một số
điều kiện qui định là đều có quyền ứng cử. Điều kiện
đó có thể là người ứng cử phải hội đủ một số chữ
ký đề cử của cử tri (có thể là 5 nghìn chữ ký chẳng
hạn). Những chữ ký đó có thể là của cử tri trong một
đoàn thể hay trên địa bàn dân cư. Việc hiệp thương có thể
được tiến hành giữa các đoàn thể để giới thiệu các
ứng cử viên chung. Sau đó, cần nộp đơn ứng cử cho ban bầu
cử, chứ không phải nộp đơn cho ủy ban trung ương Mặt trận
Tổ quốc. Mặt trận là một tổ chức của các đoàn thể,
không phải là một cơ quan nhà nước để tổ chức bầu cử.
Việc lập danh sách bầu cử là của cơ quan Nhà nước về bầu
cử ở trung ương và địa phương.

<strong>Ý KIẾN THỨ SÁU:</strong> Về tổ chức Nhà nước. Đó
là vấn đề phức tạp. Chúng ta dường như thích phê phán cái
gọi là "tam quyền phân lập" (tức quyền lập pháp, quyền
hành pháp và quyền tư pháp) như là một cái gì đó của chế
độ tư bản. Thật ra đó là một hình thức tổ chức nhà
nước tiến bộ của loài ngườỉ. Dĩ nhiên, chúng ta có thể
theo hoặc không theo, có thể chế biến theo cách này hay cách
khác. Theo tôi, trong điều kiện thực tế của chúng ta hiện
nay, cần tôn trọng tính chất độc lập của các quyền đó,
nhưng có thể không theo một hình thức tổ chức hoàn toàn phân
lập. Về quyền hành pháp nên có qui định trách nhiệm cá nhân
thật rõ ràng và đầy đủ của thủ tướng. Còn về Quốc
hội, tôi đồng ý với những ý kiến như của giáo sư Lý
Chánh Trung vừa rồi. Nếu Quốc hội làm việc thường xuyên
thì không cần có ủy ban thường vụ Quốc hội, mà chỉ cần
có chủ tịch và các phó chủ tịch. Các kỳ họp không nên
cách nhau sáu tháng mà phải ngắn hơn. Do đó, cũng không cần
ủy ban thường vụ Quốc hội. Chức chủ tịch nước như bản
dự thảo trình bày là hoàn toàn cần thiết. Hệ thống hành
pháp thì rõ ràng cần phải có sự chỉ đạo tập trung và
thống nhất. Do đó, phải bổ nhiệm những viên chức chịu
trách nhiệm hành pháp tại các địa phương. Có thể tham gia ý
kiến người này, người khác, nhưng phải bổ nhiệm. Và
người được bổ nhiệm phải chịu trách nhiệm trước cấp
bổ nhiệm mình.

<strong>Ý KIẾN THỨ BẢY:</strong> Về vai trò của Mặt trận và
các đoàn thể. Tôi đề nghị cần xem xét nghiêm túc là có nên
tiếp tục nhà nước hóa các đoàn thể như hiện nay không ?
Bởi vì hiện nay, chúng ta cái gì cũng dựa vào nhà nước cả.
Thật đau lòng là mỗi khi Mặt trận làm gì, cũng nghe kêu Nhà
nước đối xử với Mặt trận như thế này, như thế kia, nhà
nước cần có chế độ thế này, thế kia, v.v… Nếu chúng ta
là tổ chức quần chúng, tức là một tổ chức được thành
lập trên cơ sở tự nguyện của quần chúng, thì cái rễ của
chúng ta là quần chúng, chứ không phải nhà nước. Và như
vậy, sức mạnh của chúng ta là sức mạnh phản ảnh nguyện
vọng, tâm tư, đề nghị của quần chúng, chứ không phải là
cái đuôi nhạt nhẽo của bộ máy nhà nước. Tôi đề nghị:
trong việc chuyển biến nhà nước thành một nhà nước dân
chủ pháp quyền, các tầng lớp nhân dân, các thành phần nhân
dân có quyền thành lập các đoàn thể, các hội đoàn của
mình một cách hoàn toàn tự nguyện, và điều đó cần được
bảo đảm trong hiến pháp về quyền lập hội, thế là đủ.
Cũng không cần nêu trong Hiến pháp là có những đoàn thể nào.
Đặc biệt, không nên xem các đoàn thể của nhân dân là nằm
trong cơ cấu của hệ thống nhà nước, là những thành phần
của một hệ thống chính trị chịu sự điều khiển của
Đảng và Nhà nước. Dĩ nhiên, như vậy thì các đoàn thể
chúng ta cũng phải dũng cảm không ăn lương của Nhà nước.
Tôi đề nghị ngân sách Nhà nước chỉ chi cho bộ máy Nhà
nước, không chi cho bất kỳ đoàn thể nào. Vì vậy, các cơ
quan đảng, các cơ quan đoàn thể không ăn lương từ ngân sách
nhà nước.

Cuối cùng, tôi không hy vọng những điều trình bày nói trên
sẽ được xem xét phân tích trong một thời gian ngắn, cũng như
ý kiến của nhiều vị đã trình bày trong hội nghị này chắc
chắn sẽ còn được nghiên cứu kĩ. Như nhiều vị đã phản
ảnh, việc thảo luận dự thảo Hiến pháp lần này quá vội
vàng, nhân dân chưa có điều kiện góp ý đầy đủ. Do đó,
nên chăng lần này chỉ nên đưa ra một số điều sửa đổi
Hiến pháp 1980 để tạo thuận lợi cho những công việc trước
mắt, ví dụ như những điều khoản về chế độ kinh tế,
những điều khoản về vấn đề bầu cử quốc hội, v.v… Còn
việc sửa đổi toàn diện để xây dựng một Hiến pháp mới
thì giao cho Quốc hội mới tiến hành trong cả nhiệm kỳ sắp
tới./.

Nguồn: <a
href="https://dl.dropbox.com/u/15421912/1992_GopYKienVeDuThaoHienPhap.pdf">Dropbox</a>

___________________________

<strong>Tác giả:</strong> Ông Phan Đình Diệu là giáo sư, nhà
toán học của Việt Nam. Mời xem thêm: Phan Đình Diệu – Nhà
khoa học và khát vọng phát triển công nghệ thông tin ở Việt
Nam (ĐHQG HN).

***********************************

Entry này được tự động gửi lên từ trang Dân Luận
(https://danluan.org/tin-tuc/20130224/gs-phan-dinh-dieu-gop-y-kien-ve-du-thao-hien-phap-ngay-12-02-1992),
một số đường liên kết và hình ảnh có thể sai lệch. Mời
độc giả ghé thăm Dân Luận để xem bài viết hoàn chỉnh. Dân
Luận có thể bị chặn tường lửa ở Việt Nam, xin đọc
hướng dẫn cách vượt tường lửa tại đây
(http://kom.aau.dk/~hcn/vuot_tuong_lua.htm) hoặc ở đây
(http://docs.google.com/fileview?id=0B_SKdt9lFNAxZGJhYThiZDEtNGI4NC00Njk3LTllN2EtNGI4MGZhYmRkYjIx&hl=en)
hoặc ở đây (http://danluan.org/node/244).

Dân Luận có các blog dự phòng trên WordPress
(http://danluan.wordpress.com) và Blogspot (http://danluanvn.blogspot.com),
mời độc giả truy cập trong trường hợp trang Danluan.org gặp
trục trặc... Xin liên lạc với banbientap(a-còng)danluan.org để
gửi bài viết cho Dân Luận!