Song Chi - Giới trẻ VN và tình trạng văn hóa đọc đang xuống cấp

Báo Dân Trí ngày 9.1 có bài <a
href="https://www.google.dk/url?sa=t&rct=j&q=&esrc=s&source=web&cd=1&cad=rja&ved=0CC0QFjAA&url=http%3A%2F%2Fdantri.com.vn%2Fnhip-song-tre%2Fthanh-nien-viet-dang-doc-gi-683234.htm&ei=3zn5UPyeO6bZ4QTS9YCIAg&usg=AFQjCNGqm4TfbwdhE-7EGqU3VOBq9hDR5w&bvm=bv.41248874,d.bGE">"Thanh
niên Việt đang đọc gì"</a> nói về tình trạng văn hóa đọc
đang xuống cấp một cách thê thảm trong giới trẻ VN, nhất là
học sinh, sinh viên.

Thật ra, việc đại đa số giới trẻ VN lười đọc sách hoặc
chỉ đọc những thứ dễ đọc như truyện tranh, truyện tình
cảm nhẹ nhàng của các tác giả VN, TQ thuộc thế hệ 7X, 8X,
hay các tác phẩm theo trào lưu, như trong bài báo đề cập, là
một thực tế không mới.

Rất ít em bỏ thời giờ để đọc say mê những cuốn tiểu
thuyết kinh điển hoặc tiểu thuyết đương đại có giá trị
của những tác giả lớn trong làng văn VN và thế giới, mặc
dù có khá nhiều tác phẩm của những tác giả như vậy đã
được dịch sang tiếng Việt. Ví dụ, các nhà văn Nga Leo
Tolstoy, Fyodor Dostoyevsky, Anton Chekhov, Alexei Tolstoy, Ivan Turgenev…,
các nhà văn Pháp Victor Hugo, Honoré de Balzac, Stendhal…, các nhà
văn Mỹ Ernest Hemingway, Jack London, Toni Morisson, Harper Lee…, các
nhà văn Đức Heinrich Böll, Hermann Hesse, Günter Grass…, các nhà
văn Nhật Bản Kenzaburo Oe, Murakami Haruki…, hay Gabriel Garcia
Marquez-nhà văn Colombia, Orhan Pamuk-nhà văn Thổ Nhĩ Kỳ, Paulo
Coelho-nhà văn Brazil, Mo Yan tức Mạc Ngôn-nhà văn người Trung
Quốc v.v và v.v….

Một số người thường đổ lỗi rằng thời đại bây giờ có
nhiều thứ hấp dẫn hơn như trò chơi điện tử, internet với
những trò chat chit, các trang mạng xã hội…nên giới trẻ
lười đọc sách/đọc truyện hơn các thế hệ ông bà, bố
mẹ. Tôi không nghĩ như vậy. Ở các nước dân chủ phát triển
trên thế giới mà tôi đã từng có dịp đi qua hoặc ngay ở Na
Uy nơi tôi đang sống, tôi vẫn thường xuyên bắt gặp cảnh
mọi người trong đó có các bạn trẻ mê mải đọc sách trên
metro, xe lửa, trong phòng chờ máy bay hay khi ngồi một mình trong
quán café. Việc giới trẻ nhìn chung lười đọc sách, không
những thế, văn hóa đọc đang xuống cấp một cách thê thảm
ở VN, có nguyên nhân của nó.

Nguyên nhân thứ nhất là do môn văn ở bậc trung học chỉ
giới thiệu văn học VN (trong đó, phần nặng nhất, chiếm
nhiều thời gian nhất là văn học cách mạng VN, văn học hiện
thực xã hội chủ nghĩa VN), nếu có giới thiệu văn học
nước ngoài thì cũng rất ít và chỉ giới thiệu trích đoạn
của một cuốn tiểu thuyết hoặc truyện ngắn, thơ.

Về mảng văn học cách mạng VN, văn học hiện thực xã hội
chủ nghĩa VN, người viết bài này không có ý kiến là hay hay
dở, nhưng rõ ràng phần lớn những tác phẩm ấy không còn phù
hợp với tâm tình, suy nghĩ của các em bây giờ nên các em
không cảm thấy hứng thú. Lại thêm chương trình học thường
chỉ giới thiệu trích đoạn, phương pháp dạy theo kiểu
giảng-chép-học thuộc lòng làm học sinh đâm lười suy nghĩ và
lâu dần hết hào hứng với môn Văn và tác phẩm văn học nói
chung.

Đối với văn học nước ngoài, học sinh trung học ở VN không
hề được làm quen với những tuyệt tác của những tác giả
lớn, cổ điển và đương đại của thế giới, như một số
tác giả đã kể trên và các tác giả như Mark Twain (tác phẩm
The Adventures of Tom Sawyer, Adventures of Huckleberry Finn), Charles
Dickens (The Adventures of Oliver Twist, David Copperfield), John Steinbeck
(Of Mice and Men, The Grapes of Wrath, East of Eden), J. D. Salinger (The
Catcher in the Rye), F. Scott Fitzgerald (The Great Gatsby), George Orwell
(Animal Farm, Nineteen Eighty-Four), Chinua Achebe (Things Fall Apart), Jane
Austen (Sense and Sensibility, Pride and Prejudice)… Đây là những tác
giả mà trong chương trình bậc trung học môn English-American
Literature ở các nước, học sinh thường được giới thiệu.
Những tác phẩm tuyệt vời của họ sẽ khiến cho học sinh say
mê văn học, từ đó có thói quen đọc sách.

Trong khi đó, học sinh VN, vốn đã không được làm quen với
việc đọc những tác phẩm thuộc loại phải suy nghĩ ngay từ
khi học trung học, nếu trong gia đình người lớn cũng không
thích đọc sách và khuyến khích con em đọc sách, chọn sách hay
mà đọc thì các em lười đọc là điều dễ hiểu.

Nếu đi vào các hiệu sách thuộc loại lớn nhất, tại hai
thành phố lớn nhất VN là Sài Gòn, Hà Nội, chúng ta có thể
thấy so với thời bao cấp, sách các loại nói chung và sách văn
học nói riêng bây giờ được in ấn đẹp đẽ, các đầu sách
văn học trong nước cho đến nước ngoài được xuất bản
tương đối nhiều, đủ loại thượng vàng hạ cám. Giữa một
rừng sách hỗn độn đó, các bạn trẻ sẽ khó tự mình chọn
được sách hay, có giá trị nếu như không phải là dân thích
đọc sách, biết đọc sách, và sẽ bập vào những tác phẩm,
tác giả có tính trào lưu.

Chẳng hạn, có một thời ở Việt Nam hàng loạt tác phẩm của
nhà văn Pháp Marc Levy được dịch và khi Marc Levy được mời
sang VN nhân Ngày hội đọc sách Pháp 2008, chứng kiến sự hồ
hởi xúc động của đông đảo bạn đọc trẻ, bản thân nhà
văn cũng ngạc nhiên. Vì thật ra Marc Levy không hề được đánh
giá cao ở Pháp và trên thế giới, mặc dù những cuốn tiểu
thuyết tình cảm lãng mạn của ông thường thuộc loại
best-seller.

Do vậy, nếu các tờ báo lớn giữ được đều đặn mục
điểm sách, giới thiệu những tác phẩm văn học chất lượng,
bởi những cây bút phê bình có giá trị, thì cũng khiến cho
các bạn trẻ hào hứng muốn tìm mua cuốn sách hay vừa được
giới thiệu, hoặc dễ định hướng khi chọn sách giữa một
rừng sách.

Cuối cùng là giá một cuốn tiểu thuyết, tuyển tập truyện
ngắn hay sách phê bình, nghiên cứu ở VN, khoảng vài ba trăm
ngàn đồng, có khi nhiều hơn, tính theo túi tiền của phần
đông các bạn trẻ là không rẻ. Có thể có những em yêu thích
văn học, muốn đọc sách nhưng lại không đủ tiền để mỗi
tháng rinh về nhà vài ba cuốn. Các thư viện ở VN lại cập
nhật rất chậm sách mới. Đó là ngay ở hai thành phố lớn
nhất nước, và tại những thư viện lớn, còn cỡ thư viện
quận hay đi về các thành phố nhỏ, tỉnh lẻ thì thư viện
càng nghèo nàn, hẩm hiu.

Nhưng suy cho cùng, trong một xã hội mà cái gì cũng đang xuống
cấp, cái gì cũng có "vấn đề" thì việc giới trẻ lười
đọc sách hoặc chỉ đọc những loại sách dễ đọc, không có
giá trị về mặt văn chương, tư tưởng, thậm chí sách tào lao
nhảm nhí có hại đi nữa, cũng chỉ là… chuyện bình
thường!!!

***********************************

Entry này được tự động gửi lên từ trang Dân Luận
(https://danluan.org/tin-tuc/20130118/song-chi-gioi-tre-vn-va-tinh-trang-van-hoa-doc-dang-xuong-cap),
một số đường liên kết và hình ảnh có thể sai lệch. Mời
độc giả ghé thăm Dân Luận để xem bài viết hoàn chỉnh. Dân
Luận có thể bị chặn tường lửa ở Việt Nam, xin đọc
hướng dẫn cách vượt tường lửa tại đây
(http://kom.aau.dk/~hcn/vuot_tuong_lua.htm) hoặc ở đây
(http://docs.google.com/fileview?id=0B_SKdt9lFNAxZGJhYThiZDEtNGI4NC00Njk3LTllN2EtNGI4MGZhYmRkYjIx&hl=en)
hoặc ở đây (http://danluan.org/node/244).

Dân Luận có các blog dự phòng trên WordPress
(http://danluan.wordpress.com) và Blogspot (http://danluanvn.blogspot.com),
mời độc giả truy cập trong trường hợp trang Danluan.org gặp
trục trặc... Xin liên lạc với banbientap(a-còng)danluan.org để
gửi bài viết cho Dân Luận!

Không có nhận xét nào:

Đăng nhận xét