Đôi điều về Dân Luận

Dân Luận theo đuổi một nền báo chí công dân, nơi mỗi độc giả chính là một nhà báo.

Mục tiêu của Dân Luận là cung cấp cái nhìn đa chiều về các vấn đề kinh tế - xã hội - văn hóa của Việt Nam và thế giới, với mong mỏi độc giả sẽ tự xây dựng cho mình phương pháp tư duy độc lập và khoa học.

Trang blog này là cầu nối giữa Dân Luận với độc giả trong nước, trong trường hợp bạn không truy cập được vào địa chỉ chính thức www.danluan.org.

Chúng tôi được biết Dân Luận đã bắt đầu bị chặn bởi tường lửa ở Việt Nam. Vì thế, xin mời bạn tham khảo cách vượt tường lửa để tiếp tục truy cập Dân Luận. Trong trường hợp gặp trục trặc, bạn có thể liên lạc với tqvn2004 tại huannc@gmail.com được hướng dẫn cụ thể.
(c) Dân Luận 2009. Cung cấp bởi Blogger.

Tổng số lần đọc

Google+ Followers

<blockquote>Nói tóm lại, từ những yếu tố cấu thành của chủ
nghĩa hiến pháp nói ở phần trên, chúng ta có thể kết luận:
hiến pháp là một phần quan trọng của nhà nước pháp quyền.
Nhà nước pháp quyền là một nhà nước hợp hiến, chính
quyền nhà nước được thành lập thông qua những cuộc bầu
cử chân chính và có sự giới hạn quyền lực nhà nước, với
mục tiêu bảo vệ quyền con người.</blockquote>

<h2>Khái niệm</h2>

Chủ nghĩa Hiến pháp trong tiếng Anh là Constitutionalism; có
người dịch là chủ nghĩa hợp hiến, có người dịch là
"chủ nghĩa hiến pháp", có người dịch là "chủ nghĩa
lập hiến". Theo quan điểm của tôi, dịch là "chủ nghĩa
hiến pháp" đúng hơn, bao quát hơn.

Nội hàm của khái niệm "chủ nghĩa" đang là một trong
những vấn đề rất lớn trong lý luận của khoa học pháp lý
hiện nay ở Việt Nam. Từ điển Bách khoa định nghĩa: <em>Chủ
nghĩa là học thuyết hay một hệ thống lý luận về chính
trị, triết học, kinh tế, văn hóa, nghệ thuật thể hiện
bằng quan niệm, quan điểm, lập trường, khuynh hướng, phương
pháp luận, phương pháp sáng tác… do một người hoặc một
tập thể các nhóm người đề xướng</em> (1). Từ điển Chính
quyền và Chính trị Hoa Kỳ của Jay M. Shafritz ghi: "<em>Chủ
nghĩa Hiến pháp là là sự phát triển của những tư tưởng
hợp hiến qua nhiều thời đại. Trong khi lý luận cổ điển
về hiến pháp thường phải quay về với những tư tưởng của
Aristotle, thì của lý luận hiến pháp hiện đại lại xuất
phát từ những tư tưởng khế ước xã hội thế kỷ 17. Những
biểu hiện đặc trưng của hiến pháp là khái niệm về một
Chính phủ hữu hạn mà thẩm quyền tối hậu của nó luôn luôn
phải tuân thủ sự đồng ý của những người bị cai
trị</em>".

Chủ nghĩa hiến pháp hay pháp quyền có nghĩa là quyền lực
của lãnh đạo và các cơ quan Chính phủ bị giới hạn, và
những giới hạn đó có thể được thực hiện thông qua những
quy trình định sẵn. Là một bộ phận của học thuyết nhà
nước pháp quyền, Hiến pháp quy định một chính quyền hợp
pháp có trách nhiệm trong việc bảo vệ lợi ích của toàn thể
cộng đồng và bảo vệ quyền của từng cá nhân.

Chính phủ hiến pháp bắt nguồn từ những ý tưởng chính trị
tự do ở Tây Âu và Hoa Kỳ là hình thức bảo vệ quyền cá
nhân đối với sinh mạng và tài sản, tự do tôn giáo và ngôn
luận. Để bảo đảm những quyền này, những người soạn
thảo hiến pháp đã nhấn mạnh kiểm soát đối với quyền
lực của mỗi ngành trong Chính phủ, bình đẳng trước pháp
luật, tòa án công bằng và tách biệt nhà thờ khỏi nhà
nước. Những đại biểu điển hình của truyền thống này là
nhà thơ John Milton, luật gia Edward Coke và William Blackstone, các
chính khách như Thomas Jefferson và James Madison, và những triết
gia như Thomas Hobbes, John Locke, Adam Smith, Baron de Montesquieu, John
Stuart Mill.

Chính phủ hợp hiến hiện đại gắn bó chặt chẽ với kinh
tế và quyền lực của túi tiền, do ý tưởng cho rằng, những
ai đóng thuế cho Chính phủ hoạt động phải được đại
diện trong Chính phủ đó. Nguyên tắc cung cấp kinh tế và giải
quyết khiếu nại đi đôi với nhau là yếu tố mấu chốt của
Chính phủ hợp hiến hiện đại; sự phát triển của các thể
chế đại diện và tinh thần đoàn kết dân tộc đối lập
với sự tuân thủ tượng trưng đối với nhà Vua và tòa án,
đã hạn chế có hiệu quả trên thực tế quyền lực của nhà
Vua.

Tuy nhiên, những điều khoản của <em>Dự luật về các quyền
năm 1689</em> cho thấy, Cách mạng Anh không chỉ nhằm bảo vệ
quyền về tài sản (theo nghĩa hẹp) mà còn thiết lập những
quyền tự do mà những người theo chủ nghĩa tự do tin là rất
cần thiết đối với nhân phẩm và giá trị đạo lý của con
người. "<em>Những quyền của con người</em>" được nêu ra
trong Dự luật về Quyền của Anh dần được công bố cả bên
ngoài nước Anh, đặc biệt trong Tuyên ngôn Độc lập của Hoa
Kỳ năm 1776 và Tuyên ngôn Nhân quyền của Pháp năm 1789. Thế
kỷ 18 đã chứng kiến sự xuất hiện của Chính phủ hợp
hiến ở Hoa Kỳ và Pháp, và thế kỷ 19 có sự mở rộng của
Chính phủ này với mức độ thành công khác nhau ở Đức,
Italia và những nước phương Tây khác.

Trật tự hợp hiến của xã hội Hoa Kỳ được xây dựng trên
nền tảng sự nhất trí của công dân tự do và có lý trí,
thể hiện trong biểu tượng "khế ước xã hội" làm cơ sở
để đạt được những mục đích nhất định. Thuyết "khế
ước xã hội" cực thịnh ở châu Âu thế kỷ 17 và 18, gắn
liền với tên tuổi nhà triết học Anh Thomas Hobbes, John Locke và
nhà triết học Pháp Jean - Jacques Rousseau. Những nhà tư tưởng
này đã giải thích nghĩa vụ chính trị của các cá nhân đối
với cộng đồng trên cơ sở lợi ích và lý trí, và họ cũng
nhận thức rõ những lợi thế của xã hội dân sự nơi mà cá
nhân có cả quyền và nghĩa vụ so với những bất lợi của
"nhà nước tự nhiên", một giả thuyết về sự vắng mặt
hoàn toàn của quyền lực Chính phủ. Ý tưởng "khế ước xã
hội" phản ánh nhận thức cơ bản rằng, một cộng đồng
chứ không chỉ là một Chính phủ khả thi phải được thiết
lập nếu có một Chính phủ tự do và nếu con người được
bảo vệ chống lại sự tấn công của những ham muốn đồng
nghĩa với tình trạng hỗn loạn, bạo ngược và nổi loạn
chống lại trât tự hợp lý sẵn có. Trong tạp chí "Người
theo chủ nghĩa liên bang" (số 2), John Jay lập luận rằng, cá
nhân có thể từ bỏ một số quyền tự nhiên cho xã hội nếu
Chính phủ có quyền lực cần thiết để bảo vệ lợi ích
chung. Kết quả là sự tham gia của công dân vào nền dân chủ
hợp hiến đi kèm với trách nhiệm tuân thủ luật pháp và các
quyết định của cộng đồng trong các vấn đề chung, thậm
chí khi cá nhân bất đồng gay gắt. Aristotle và Spinoza đều cho
rằng, cả "kẻ súc sinh" tức là tội phạm vô Chính phủ,
và "kẻ bề trên" tức sẽ trở thành nhà độc tài, đều
sử dụng luật pháp theo ý mình và phải bị khuất phục hay
tẩy chay khỏi xã hội. Hobbes, Locke và những nhà sáng lập
nước Mỹ đều đồng ý như vậy. Đây là điều kiện tiên
quyết của xã hội dân sự. Luật pháp và chính sách của Chính
phủ hợp hiến không chỉ bị giới hạn về phạm vi mà còn
dựa trên sự nhất trí nhằm phục vụ lợi ích của nhân dân
nói chung, và từng cá nhân nói riêng, trong xã hội đó.

Những nhà cách mạng và soạn thảo hiến pháp Mỹ đều coi
đây là di sản vì lịch sử Mỹ gắn liền với Tuyên ngôn
Độc lập 1776, Điều khoản Liên bang 1781, sự kết thúc của
Chiến tranh Cách mạng 1783, soạn thảo Hiến pháp 1787 và thông
qua Dự luật về các quyền 1791.

<h2>Những bộ phận cấu thành</h2>

Chủ nghĩa hiến pháp đòi hỏi phải có Hiến pháp được một
Hội đồng lập hiến hoặc Quốc hội thông qua theo <strong>một
thủ tục đặc biệt</strong> khác với làm luật.

Hiến pháp là bản văn luật có hiệu lực tối cao đối với
toàn bộ việc tổ chức và hoạt động của nhà nước. Hiến
pháp có thể được một Hội đồng hiến pháp thông qua, gọi
là <em>Quốc hội lập hiến</em>. Hoặc có thể do Quốc hội -
lập pháp thông qua nhưng phải có sự phúc quyết của tầng
lớp nhân dân. Trong trường hợp không có Hiến pháp thành văn
thì cũng phải có Hiến pháp bất thành văn như kiểu của Anh
quốc, nghĩa là vẫn có những đạo luật do Quốc hội lập
pháp thông qua nhưng rất ít khi bị thay đổi.

Một quyết định sơ bộ khác là về việc thay đổi hay sửa
đổi hiến pháp sau khi thông qua. Hiến pháp cần phản ánh
những giá trị sâu sắc nhất của xã hội và những quy tắc
nền cơ bản của quy trình dân chủ. Những giá trị và quy tắc
này cần phải ổn định. Vì lý do này nên tốt nhất là rà
soát lại những khía cạnh cấu trúc của hiến pháp sau một
thời gian nhất định. Có một cách là cứ mười hay hai mươi
năm một lần cần lập một ủy ban chuyên gia xem xét có cần
phải thay đổi về mặt cấu trúc hay không. Việc này có thể
rất có ích sau mười năm đầu tiên, khi ít nhất cũng xuất
hiện một số vấn đề nảy sinh từ hiến pháp.

Chủ nghĩa hiến pháp gắn liền với mục tiêu hạn
chế quyền lực của nhà nước nên việc tổ chức nhà nước
phải theo <strong>nguyên tắc phân quyền.</strong>

Đây là một trong những yếu tố căn bản của chủ nghĩa hiến
pháp. Một vấn đề đầu tiên là nên xây dựng hệ thống
tổng thống hay nghị viện. Dù mỗi hệ thống có nhiều kiểu
khác nhau nhưng đều quy về hai nhóm. Hệ thống tổng thống mà
nổi tiếng nhất là của Hoa Kỳ thường liên quan đến việc
bầu ra trực tiếp, hay như ở Hoa Kỳ là gián tiếp, trong một
số năm nhất định một người đứng đầu ngành hành pháp.
Theo mô hình của Hoa Kỳ, tổng thống vừa là nguyên thủ quốc
gia vừa là người đứng đầu Chính phủ, đề ra cả chính
sách đối nội, đối ngoại và bổ nhiệm bộ trưởng để
triển khai những chính sách này. Các bộ trưởng thường phải
được cơ quan lập pháp thông qua, nhưng rốt cuộc lại chịu
sự chỉ đạo và kiểm soát của tổng thống.

Cơ quan lập pháp được bầu ra độc lập cũng trong một
số năm nhất định. Cả tổng thống và cơ quan lập pháp
thường không chịu sự bãi nhiệm lẫn nhau. Điều này tạo ra
một hệ thống hợp pháp kép và quyền lực được phân chia rõ
ràng.

Hệ thống tổng thống tạo nên sự ổn định và dưới quyền
của một tổng thống mạnh có thể tạo nên một bộ máy lãnh
đạo mạnh. Tuy nhiên, sự ổn định này có thể trở nên cứng
nhắc vì một vị tổng thống không được ủng hộ hay không
có năng lực không thể bị cách chức dễ dàng cho đến khi
hết nhiệm kỳ. Ngoài ra, có thể dẫn đến sự bế tắc về
lập pháp nếu cơ quan lập pháp bị kiểm soát bởi một đảng
chính trị khác. Nếu sự chia rẽ này tiếp diễn thì Chính phủ
sẽ không thể hoạt động có hiệu quả trong nhiều năm.

Trong hệ thống nghị viện, Quốc hội là nguồn hợp pháp hóa
bầu cử duy nhất. Không có sự phân quyền giữa cơ quan lập
pháp và hành pháp – cơ quan tư pháp dĩ nhiên là độc lập
nhưng đứng ngoài phương diện lập pháp – vì ngành hành pháp,
thường được gọi là Chính phủ và đứng đầu là thủ
tướng, được chọn ra bởi đảng có đa số ghế trong Quốc
hội hoặc bởi một liên minh chiếm đa số các nhà lập pháp.
Nguyên thủ quốc gia là tổng thống hầu như không có quyền
lực và thường được Quốc hội bầu ra. Thủ tướng và Chính
phủ chịu trách nhiệm trước Quốc hội và có thể bị Quốc
hội bãi nhiệm. Điều linh hoạt là có thể tổ chức bầu cử
vào bất kỳ lúc nào. Do không có sự phân chia quyền lực chính
thức nào giữa lập pháp và hành pháp nên khó có thể xảy ra
bế tắc vì một Chính phủ hay thủ tướng mất lòng tin của
Quốc hội có thể bị Quốc hội bãi nhiệm.

Tuy nhiên, hệ thống nghị viện có thể gây ra sự thay đổi
thường xuyên các Chính phủ và rất bất ổn định. Hệ thống
này cũng có thể gây ra những thay đổi lớn đột ngột trong
chính sách khi một đảng đối lập giành đa số và có thể
tạo ra một kiểu mất ổn định mới.

Một vấn đề cũng phải được quyết định là nên có một
cơ quan lập pháp độc viện (một viện) hay lưỡng viện
(thượng viện và hạ viện). Nếu một quốc gia sẽ trở thành
quốc gia liên bang với những bộ phận tương đối độc lập
như Hoa Kỳ hay Đức thì nên có một cơ quan lập pháp thứ hai
(thường là thượng viện như Thượng viện Hoa Kỳ) đại diện
cho lợi ích của các bộ phận. Viện thứ hai này đôi khi chỉ
được đưa ra một số quyết định như về thuế, bổ nhiệm
tòa án hay các bổ nhiệm khác, hay các vấn đề trực tiếp tác
động đến bản thân các bộ phận.

Việc quyết định nên có một viện thứ hai lại làm nảy sinh
thêm một vấn đề: nhà nước sẽ được tập trung hóa đến
mức nào? Bao nhiêu quyền lực và quyền tự chủ cần được
phân cho các cấp chính quyền thấp hơn như khu vực hay các đơn
vị quốc gia? Bao nhiêu quyền độc lập cần được dành cho
các thành phố, thị trấn và làng xã? Có rất nhiều khả năng,
từ những đơn vị rất tự chủ cho đến sự kiểm soát hoàn
toàn của trung ương. Rất hợp lý khi phân nhiều quyền tự
chủ cho các đơn vị khu vực và địa phương vì các đơn vị
này có thể quản lý hiệu quả và vì chính quyền trung ương
thường không am hiểu về tình hình và nhu cầu địa phương.
Hơn nữa, sự tham gia vào chính quyền địa phương giúp người
dân có cơ hội tham gia trực tiếp vào hoạch định nhiều chính
sách quan trọng ảnh hưởng đến cuộc sống của họ, và có
thể là một bộ phận quan trọng của sự tự quản lý dân
chủ.

<h2>Tư pháp độc lập</h2>

Thực tế đã chứng minh nhu cầu cần có một cơ quan tư pháp
độc lập có thể ngăn không cho các ngành khác vượt quá giới
hạn của hiến pháp, và đặc biệt khi liên quan đến những
quyền con người cơ bản. Hệ thống tư pháp thường xuyên như
ở Hoa Kỳ hoặc một tòa án đặc biệt, một tòa án hiến
pháp, được quyền quyết định về những vấn đề liên quan
đến việc vi phạm hiến pháp. Trong trường hợp đầu, quyền
lực cuối cùng là tòa án tối cao gồm các thẩm phán tòa án
thường trực được bổ nhiệm suốt đời và thường giải
quyết các vụ phúc thẩm của các tòa cấp dưới; họ quyết
định về những vấn đề hiến pháp chỉ khi cần thiết để
giải quyết tranh chấp liên quan. Hầu hết các nước dân chủ
hiện nay thường thiết lập các tòa hiến pháp.

Dù chọn lựa hệ thống nào thì hiến pháp cũng phải quy định
rõ quyền của tòa án trong việc bãi bỏ luật và các quy
định, đạo luật không phù hợp với hiến pháp. Nếu có tòa
án hiến pháp đặc biệt thì không nên quy định cho nó những
trách nhiệm không liên quan.

Do các phán quyết của tòa thường nhạy cảm về mặt chính
trị nên sự độc lập và không thiên vị của chúng phải
được đảm bảo bởi hiến pháp. Cơ quan tư pháp phải là một
nhánh độc lập của Chính phủ và không dưới quyền của Bộ
Tư pháp. Cơ quan này cần kiểm soát các vấn đề về tài chính
và hành chính của mình, không dính líu đến cơ quan hành pháp,
dù nhất thiết phải chịu sự kiểm soát của cơ quan lập pháp
về ngân sách.

Hiến pháp cũng phải quy định việc các thẩm phán tòa án cấp
thấp hơn áp dụng hiến pháp trong quá trình phán quyết của
họ. ở nhiều nền dân chủ mới, những thẩm phán này thường
phớt lờ những vấn đề về hiến pháp khi đưa ra phán quyết.

<h2>Bảo vệ nhân quyền</h2>

Thực tiễn hiện nay là hiến pháp phải bảo vệ nhân quyền và
tòa án hiến pháp đặc biệt phải đóng vai trò chính trong
việc bảo vệ đó. Lời Nói đầu của Hiến pháp Hoa Kỳ đề
cập đến một trật tự chính trị mới ở Hoa Kỳ dựa trên
những nguyên tắc sau: thiết lập một liên minh hoàn hảo hơn,
cung cấp sự bảo vệ chung, thiết lập công lý, đảm bảo
quyền tự do cho thế hệ hiện nay và mai sau. Thậm chí trước
đó, Tuyên ngôn Độc lập cũng đã nói đến "<em>quyền bất
khả nhân nhượng</em>" như là quyền tự nhiên của con người
và Chính phủ không thể tước đoạt những quyền đó. Việc
làm thế nào để bảo đảm tốt nhất công lý và quyền tự do
(hồi đó cũng như bây giờ) đã gây ra những bất đồng gay
gắt giữa các đảng. Khi được sơ thảo và trình cho các bang
thông qua, Hiến pháp không nói đến quyền cá nhân. Lời giải
thích cho sự bất thường này, các nhà soạn thảo cho rằng,
quyền lực của Chính phủ quốc gia mới thành lập bị giới
hạn cẩn thận đến mức các quyền cá nhân không cần có
biện pháp bảo vệ. Hơn nữa, những người theo chủ nghĩa liên
bang khác lập luận rằng, liệt kê thêm các quyền sẽ kéo theo
thêm trách nhiệm pháp lý, tức là những quyền được coi là
cơ bản nhưng chưa định rõ sẽ dễ bị Chính phủ xâm phạm.

Dù những người phi chủ nghĩa liên bang bị đánh bại trong
cuộc chiến soạn thảo Hiến pháp 1787, nhưng họ có thể buộc
đối phương phải nhượng bộ. Lo sợ trước quyền lực của
Chính phủ trung ương mới, họ đòi phải đưa một loạt các
biện pháp bảo vệ quyền cá nhân cụ thể vào Hiến pháp. Họ
cũng được các nhà lãnh đạo theo chủ nghĩa liên bang hứa
tại một số hội nghị bang sẽ ủng hộ thông qua những sửa
đổi phù hợp trong Hiến pháp. Nếu không được đảm bảo
thông qua dự luật các quyền, nhiều bang dọa không phê chuẩn
Hiến pháp. Những người theo chủ nghĩa liên bang giữ lời hứa
của mình. Năm 1789, Quốc hội đầu tiên của Hoa Kỳ đã thông
qua 10 tu chính Hiến pháp đầu tiên. Năm 1791, một số bang
được yêu cầu đã phê chuẩn Dự luật về quyền tạo nên 10
tu chính này. Hơn nữa, Tu chính số 9 bảo vệ các quyền cơ
bản không được đề cập cụ thể trong Hiến pháp và làm yên
lòng những người theo chủ nghĩa liên bang vì họ sợ rằng
đơn cử một quyền nào cần bảo vệ sẽ phương hại đến
sự bảo vệ tất cả những quyền khác không được xác định
tương tự. Hạn chế sự vi phạm của các bang đối với các
quyền tự do dân sự là chủ đề của tu chính số 13 (1865), 14
(1868), và 15 (1870); cái gọi là Tu chính án tái thiết được
thông qua sau Nội chiến và nhằm xóa bỏ chế độ nô lệ.

Tòa án Tối cao Hoa Kỳ đã đi tiên phong về mặt này, nhưng các
tòa án trên thế giới giờ đây mới công nhận trách nhiệm
này. Khi có vấn đề liên quan đến các hiệp định nhân quyền
quốc tế được các Chính phủ thông qua thì các thẩm phán tự
coi mình có trách nhiệm tuân thủ những hiệp ước này. Họ
thường tham khảo tòa án các nước khác về những vấn đề
chung. Kết quả là sự ra đời một bộ luật hiến pháp quốc
tế về nhân quyền.

Mọi hiến pháp mới hiện nay đều có tuyên bố về các quyền
con người cơ bản. Điều này vẫn chưa đủ. Hiến pháp phải
thành lập các thể chế bảo đảm thực thi những quyền đó.
Hiến pháp phải quy định cụ thể rằng, những ai kiện cáo
quyền của họ bị xâm hại đều được tiếp cận với tòa
án, và nếu một vụ xâm hại đã xảy ra thì nạn nhân có thể
có được giải pháp phù hợp cho vụ đó. Nhiều nước đã
nhận ra rằng, một viên thanh tra (thường là một điều tra
viên hay người hòa giải khiếu kiện) là rất cần thiết trong
vấn đề này. Một phòng đặc biệt trong văn phòng công tố
viên nhà nước cũng có thể rất hữu ích.

- Điều đặc biệt quan trọng đối với chủ nghĩa hiến pháp
là nhà nước phải tổ chức và hoạt động theo nguyên tắc
minh bạch, công dân có thể biết được việc Chính phủ có
thực hiện đúng đắn nhiệm vụ của mình và hành động vì
lợi ích của nhân dân hay không. Hiến pháp cần có những quy
định cho phép công dân tiếp cận nhanh chóng và ít tốn kém
tất cả các tài liệu, văn bản của Chính phủ, ngoại trừ
việc công bố những tài liệu có thể đe dọa đến an ninh
quốc gia, tính riêng tư cá nhân, thực thi luật hay một số
lợi ích quốc gia quan trọng khác...

Nói tóm lại, từ những yếu tố cấu thành của chủ nghĩa
hiến pháp nói ở phần trên, chúng ta có thể kết luận: hiến
pháp là một phần quan trọng của nhà nước pháp quyền. Nhà
nước pháp quyền là một nhà nước hợp hiến, chính quyền
nhà nước được thành lập thông qua những cuộc bầu cử chân
chính và có sự giới hạn quyền lực nhà nước, với mục
tiêu bảo vệ quyền con người.

PGS, TS. Nguyễn Đăng Dung, Đại học Quốc gia Hà Nội.

(Bài đăng trên tạp chí Nghiên cứu lập pháp số 139-140, ngày
20/01/2009)

_________________

(1) Xem: Từ điển Bách khoa Việt Nam. T1. NXB Trung tâm từ điển
Bách khoa Việt Nam. Hà Nội, 1995.

***********************************

Entry này được tự động gửi lên từ trang Dân Luận
(https://danluan.org/tin-tuc/20130110/nguyen-dang-dung-chu-nghia-hien-phap-va-nhung-yeu-to-cau-thanh),
một số đường liên kết và hình ảnh có thể sai lệch. Mời
độc giả ghé thăm Dân Luận để xem bài viết hoàn chỉnh. Dân
Luận có thể bị chặn tường lửa ở Việt Nam, xin đọc
hướng dẫn cách vượt tường lửa tại đây
(http://kom.aau.dk/~hcn/vuot_tuong_lua.htm) hoặc ở đây
(http://docs.google.com/fileview?id=0B_SKdt9lFNAxZGJhYThiZDEtNGI4NC00Njk3LTllN2EtNGI4MGZhYmRkYjIx&hl=en)
hoặc ở đây (http://danluan.org/node/244).

Dân Luận có các blog dự phòng trên WordPress
(http://danluan.wordpress.com) và Blogspot (http://danluanvn.blogspot.com),
mời độc giả truy cập trong trường hợp trang Danluan.org gặp
trục trặc... Xin liên lạc với banbientap(a-còng)danluan.org để
gửi bài viết cho Dân Luận!

0 phản hồi:

Đăng nhận xét

Các bài viết có liên quan của vụ án Cù Huy Hà Vũ được Dân Luận tập hợp tại đây: Hồ Sơ Cù Huy Hà Vũ, hoặc theo từ khóa "Cù Huy Hà Vũ".

Độc giả có thể truy cập Dân Luận an toàn hơn qua cổng HTTPS (HTTP có mã hóa bảo mật), bằng cách thêm https:// vào đằng trước địa chỉ danluan.org, hoặc bấm vào đây!
Bấm vào đây để đọc chuyên mục Góp ý sửa đổi Hiến Pháp 1992
Bấm vào đây để đọc cuốn Trần Huỳnh Duy Thức - Con Đường Nào Cho Việt Nam

Quỹ Dân Luận


Bấm nút Donate để ủng hộ tài chính cho Dân Luận qua Paypal. Thu chi quỹ Dân Luận: xem ở đây!

Hỗ trợ dân chủ

Bạn có thể chia sẻ tấm lòng của mình với các nhà hoạt động dân chủ trong nước và gia đình của họ, ngay cả khi bạn đang ở trong nước. Bạn chỉ cần ra bưu điện, hỏi về dịch vụ "chuyển tiền nhanh". Người ta sẽ cấp cho bạn một phiếu, trong đó có phần thông tin người gửi và người nhận. Phần người nhận bạn cần điền chi tiết và chính xác. Còn phần người gửi, bạn không cần điền chính xác. Phí chuyển tiền không đắt, hãy làm gì đó chứng tỏ xã hội đứng phía sau những công dân này!

Danh sách các nhà hoạt động dân chủ trong nước và địa chỉ của họ có thể được tìm thấy ở đây!

Dân Luận kêu gọi bài vở theo chủ đề: Nghiên cứu kinh nghiệm đấu tranh bất bạo động và xây dựng phong trào của Tổ chức Otpor (Phản Kháng) của Serbia. Đây là kinh nghiệm là các lực lượng đối kháng tại Tunisia và Ai Cập đã vận dụng để lật đổ độc tài tại các quốc gia này...

Bài mới trên Dân Luận

Archives