Đôi điều về Dân Luận

Dân Luận theo đuổi một nền báo chí công dân, nơi mỗi độc giả chính là một nhà báo.

Mục tiêu của Dân Luận là cung cấp cái nhìn đa chiều về các vấn đề kinh tế - xã hội - văn hóa của Việt Nam và thế giới, với mong mỏi độc giả sẽ tự xây dựng cho mình phương pháp tư duy độc lập và khoa học.

Trang blog này là cầu nối giữa Dân Luận với độc giả trong nước, trong trường hợp bạn không truy cập được vào địa chỉ chính thức www.danluan.org.

Chúng tôi được biết Dân Luận đã bắt đầu bị chặn bởi tường lửa ở Việt Nam. Vì thế, xin mời bạn tham khảo cách vượt tường lửa để tiếp tục truy cập Dân Luận. Trong trường hợp gặp trục trặc, bạn có thể liên lạc với tqvn2004 tại huannc@gmail.com được hướng dẫn cụ thể.
(c) Dân Luận 2009. Cung cấp bởi Blogger.

Tổng số lần đọc

Google+ Followers

Thăng yên hạ mã bách thiên nan
Quốc thế như kim thực vị an
Nùng mạt, đạm trang, nhân tính cựu
Nguyên nhung bát thập bất tri nhàn

<em>(Lên yên xuống ngựa khó muôn vàn
Thế nước hôm nay thực chửa an
Đậm, nhạt, mau, thưa người nếp cũ
Tám mươi lão tướng chẳng mong nhàn)</em>

Tôi mở đầu vài cảm nghĩ về cuốn sách "Quyền Bính"
(Tập 2 – Bên Thắng Cuộc, Huy Đức) bằng bài thơ của Tào
Mạt: "Gặp Đại tướng Võ Nguyên Giáp đi bộ ứng khẩu làm
ngay". Năm 1991 ấy, tướng Giáp tròn 80 tuổi. Sau Đại hội VII
ĐCSVN, ông Võ Nguyên Giáp – một đại công thần của chế
độ, chính thức rời khỏi chính trường. Rồi những cuốn
hồi ký nổi tiếng, rất có giá trị sử học của ông liên
tiếp ra đời: Chiến đấu trong vòng vây, Đường tới Điện
Biên Phủ, Điện Biên Phủ điểm hẹn lịch sử, Tổng hành dinh
trong mùa xuân toàn thắng…Nhưng, trong những cuốn hồi ký ấy,
ông chỉ nói rất ít về bản thân mình.

Thì đây, "Quyền Bính" có một chương riêng về tướng
Giáp. Tác giả đã cho chúng ta biết một câu nói rợn người
đầy kinh hãi của Lê Đức Thọ qua lời kể của Giáo sư Hồ
Ngọc Đại, con rể Lê Duẩn: "Có lần ông Thọ nói ông còn
để cái đầu ông Giáp trên cổ là đã may lắm". Than ôi!
Một ông Đại tướng Tổng tư lệnh, người Anh Cả đầu tiên
và duy nhất của quân đội, đã làm nên biết bao công tích,
được thế giới ca ngợi, đã phạm "tội" gì mà Lê Đức
Thọ dám đưa ra một lời kết án tai ác đến cỡ đó?

Trong Quân ủy Trung ương, ông Thọ chỉ là Phó Bí thư, cấp
dưới của ông Giáp. Ông ta dĩ nhiên không phải là nhà quân
sự chuyên nghiệp. Chiến lược, chiến thuật quân sự, điều
quân đánh đông dẹp bắc là nhờ tài năng của các tướng
lĩnh. Thế mà trong chiến dịch Quảng Trị (không chỉ chiến
dịch Quảng Trị), "Lê Đức Thọ không hiểu bằng con đường
nào, thường xuyên điện thẳng cho các sư đoàn không qua điện
đài của Bộ Tổng Tham mưu, vừa để nắm tình hình vừa tự
ý đôn đốc đánh. Kỳ quặc!".

Lê Đức Thọ thường gọi ông Trần Bạch Đằng, một người
cộng sản cấp tiến cực kỳ tài hoa, tiếng tăm lẫy lừng là
"thằng trời đánh" – điều cay đắng là ông Đằng không
bao giờ được vào Trung ương, dù có ông Lê Duẩn đỡ đầu.
Chính Giáo sư Hồ Ngọc Đại cũng đã một phen hoảng hốt sau
khi bố vợ mất, ông hỏi Đoàn Duy Thành, "Ba cháu mất rồi,
liệu họ… có giết gia đình nhà cháu không?" (Làm người là
khó – Đoàn Duy Thành). Quả thật, quyền bính – vấn đề
muôn thuở trong lịch sử VN hiện đại.

Người làm chính trị, nắm quyền bính, điều quan trọng nhất
là để lại tiếng thơm trong sử sách. Tôi xin lưu ý, một Giáo
sư người Mỹ sau khi nghiên cứu về Mao Trạch Đông đã kết
luận, cuộc đời ông ta làm được 31 việc nhưng có tới 20
việc liên quan đến việc hủy hoại tinh thần và đạo đức
con người!

Quan sát sự vận hành quyền bính tại VN cho thấy, dường như
không ít nhà lãnh đạo cao cấp ghen tỵ với tài năng và vinh
quang của tướng Giáp, họ muốn hạ bệ uy tín cực lớn của
ông trong đảng và dân chúng. Đến như ông Tổng bí thư Nguyễn
Văn Linh, thay vì bác bỏ bản báo cáo sai sự thật của Nguyễn
Đức Tâm về vụ Sáu Sứ, ông lại chỉ đạo điều tra hai ông
Võ Nguyên Giáp và Trần Văn Trà; thay vì minh oan cho ông Giáp và
ông Trà sau khi biết kết quả điều tra, ông và Bộ Chính trị
lại im lặng "đáng sợ".

Có nhà nghiên cứu cho rằng, ông Võ Nguyên Giáp là điển hình
của một tài năng không được phát huy hết trong một xã hội
mà sự vận hành quyền lực tập trung vào tay một số người,
lại thiếu công cụ để khống chế, kiểm soát quyền lực
ấy. Quyền lực tuyệt đối sẽ dẫn đến tham nhũng tuyệt
đối và quyền lực tuyệt đối cũng sẽ dẫn đến tha hóa
tuyệt đối.

Đúng như tác giả Huy Đức nhận xét, ông "mưu lược và
quyết liệt không chỉ trong những cuộc chiến quy ước như
Điện Biên Phủ, năm 1946, khi Hồ Chí Minh đi Pháp nhân Hội
nghị Fontainebleau, ở Hà Nội, Tướng Giáp đã cùng với
Trường Chinh thanh trừng đối lập gần như triệt để. Nhưng
trước những đối thủ chính trị nhân danh Đảng, Tướng Giáp
trở nên cam chịu và thụ động. Có lẽ lòng trung thành với
tổ chức và ý thức tuân thủ kỷ luật đã rút đi thanh gươm
trận của ông".

Thêm một điểm cần lưu ý, đó là ông Võ Nguyên Giáp đã xử
lý mẫu thuẫn "địch – ta" khác hẳn việc xử lý mẫu
thuẫn trong nội bộ nhân dân. Xử lý mẫu thuẫn "địch –
ta" là xử lý mâu thuẫn đối kháng, một mất một còn –
chiến tranh là như thế. Song, xử lý mâu thuẫn trong nội bộ
nhân dân thì phải khác. Ông Trần Bạch Đằng từng nói:
"Đành rằng làm chính trị là phải thủ đoạn. Nhưng làm
chính trị thì cũng phải có tình nghĩa, bạn bè chứ". Chỉ
có điều, đối thủ chính trị của các ông không nghĩ và làm
như vậy.

Quyền bính (quyền hành) và quyền lực đều có điểm chung là
quyền định đoạt mọi công việc và sức mạnh để đảm
bảo thực hiện quyền ấy. Quyền lực đồng nghĩa với sức
mạnh và như vậy, kẻ mạnh nắm quyền lực sẽ thống trị và
chi phối kẻ yếu. "Quyền Bính" đã làm nổi bật tư duy và
quyền lực của nhiều nhà lãnh đạo cao cấp VN, của tập
thể, của cả chế độ, trong mọi lĩnh vực kinh tế, chính
trị, con người và tư tưởng; sự vận hành và chi phối của
quyền lực, kết quả của việc thực thi quyền lực. Có thể
nói, "Quyền Bính" đã cho chúng ta thấy sự vận hành quyền
lực ảnh hưởng như thế nào đến tương lai đất nước và
dân tộc trong suốt chiều dài lịch sử VN hiện đại.

Anh Doan Tran, một người bạn thân của tôi ở Hoa Kỳ, rất am
hiểu văn hóa và lịch sử VN – người đã gửi tặng tôi ấn
bản điện tử "Quyền Bính" ngay sau khi phát hành, bằng một
sự liên tưởng và tinh tế hiếm có, nhận xét: "Hãy lưu ý
hình bìa cuốn sách với chiếc xe hơi Lada, dây điện, đèn tín
hiệu giao thông rồi đọc chi tiết này trong cuốn sách để
thấy sự thú vị:

"Khi nhậm chức, Nguyễn Văn Linh vẫn sử dụng một chiếc xe
hơi hiệu Lada của Liên Xô đã cũ thay vì tiêu chuẩn của Tổng
bí thư phải là "Volga đen" hoặc Toyota. Theo ông Bùi Văn Giao,
trợ lý của Nguyễn Văn Linh: "Ông không biết rằng, để Lada
có thể chở Tổng bí thư, Văn phòng phải gắn thêm máy lạnh.
Vì tải thêm máy lạnh mà tuổi thọ của những chiếc Lada này
bị giảm đi rất nhanh, cứ sau một hai năm là phá luôn giàn
máy. Một lần ông Linh đi công tác về tỉnh, chiếc máy lạnh
tự chế phát nổ. May mà khi đó, ông Linh đang ngồi trong phòng
họp còn chiếc xe thì đậu ngoài sân".

Phải chăng, đưa "cái lạnh" của tư bản vào "cái nóng"
của xã hội chủ nghĩa, nó sẽ "trung hòa" và "bộ máy"
sẽ vận hành tốt hơn? Không phải! Trên thực tế, làm như
vậy "bộ máy" bị hỏng nhanh hơn và tệ hơn nữa – nó
phát "nổ" rất nguy hiểm. Không thể "lắp ghép" một
cách tùy tiện, bởi nó không thể tạo ra một sản phẩm hoàn
chỉnh, dù gắn cho nó cái "đầu" hay cái "đuôi" gì đi
nữa ("đuôi" định hướng XHCN chăng – một gợi ý!). Tri
thức nhân loại đã kết tinh hàng ngàn năm, sao người ta không
tiến cùng văn minh thời đại, mà lại "sáng tạo" ra con
đường đi mới chưa có tiền lệ trong lịch sử và than ôi,
sự "sáng tạo" đó đã cho kết quả nhãn tiền rồi!

Cũng như "Giải Phóng", "Quyền Bính" – dù khách quan
đến đâu, chúng ta vẫn nhận thấy tác giả tiếp tục dành cho
ông Võ Văn Kiệt nhiều thiện cảm. Anh Doan Tran cho rằng tác
giả dường như "thần tượng hóa" ông Kiệt – tôi nghĩ
nhận xét đó hơi quá. Dù sao, cách sử dụng quyền lực và
việc nắm quyền bính của ông Kiệt được nhiều người ủng
hộ, dù ông Tố Hữu bóng gió: "Sáu Dân muốn làm vua Saigon".

Ông Võ Văn Kiệt có cách giải quyết mâu thuẫn về chính trị
khá hay. Đã một lần ông nói với người lãnh đạo văn nghệ:
"Ở Sài Gòn nếu đòi hỏi người xứng đáng theo tiêu chuẩn
chính trị để đóng Hai Bà Trưng thì chỉ có Bà Định; đóng
Lênin thì chỉ có Bác Tôn thôi. Các anh cứ mời các vị ấy
đóng xem thử có ai đi coi không?". Lại một lần khác, khi
họp Bộ Chính trị để thông qua việc chọn BHP làm đối tác
thăm dò dầu ở mỏ Đại Hùng, Nguyễn Hà Phan phản đối:
"Đồng bào miền Nam chắc chắn không một ai đồng tình chọn
Úc làm đối tác khai thác dầu khí vì bọn Úc đã từng đưa
quân vào tàn sát đồng bào ta". Ông Võ Văn Kiệt liền đứng
dậy: "Nếu nói như Sáu Phan thì tôi đề nghị Bộ Chính trị
nên chọn Lào đầu tư. Mỹ là kẻ thù mới đánh ta; Pháp đô
hộ 80 năm; Nhật khiến cho 2 triệu người chết đói; Úc, Hàn
theo Mỹ mang quân sang… Không có nước nào có công nghệ tốt
lại không có dính líu vào một 'tội ác' nào đó".

Đọc "Quyền Bính" và "Giải Phóng", chúng ta nhận thấy
có một điểm nổi bật nữa là tính tự trọng của nhiều nhà
lãnh đạo cao cấp thời ấy. Họ dám làm và dám chịu trách
nhiệm. Các ông Trường Chinh từ chức Tổng bí thư, Lê Văn
Lương ra khỏi Bộ Chính trị, Hồ Viết Thắng bị kỷ luật do
sai lầm của cải cách ruộng đất. Ông Linh cũng đã phải một
lần ra khỏi Bộ Chính trị. Ông Kiệt xé rào, đổi mới. Ông
Trần Phương quyết định từ chức sau vụ "giá – lương –
tiền" cho dù ông không phải là người chịu trách nhiệm
chính. Ông Lê Duẩn thấy rằng, sau vụ "giá – lương –
tiền", Tố Hữu không còn khả năng làm Tổng bí thư, dù đã
được chọn vào hàng ngũ kế cận. Và thực tế, tại Đại
hội VI, Tố Hữu thậm chí không được bầu vào Trung ương.

Phải thừa nhận, thời ấy đa số các nhà lãnh đạo cao cấp
không được đào tạo bài bản, song họ rất có trình độ,
chỉ bằng tự học. Còn gần đây và hiện nay thì sao? Không ít
người gần như "mất trí" vì ham mê quyền bính: dấu bệnh
để mong làm Chủ tịch nước, dấu bệnh để làm Thường
trực Ban bí thư, sợ ra khỏi Bộ Chính trị thì chết không
nhắm được mắt…Rồi một Tổng bí thư hai nhiệm kỳ mà Phó
Ban Tổ chức Trung ương nhận xét trình độ chỉ tầm cỡ cán
bộ cấp huyện, một Thủ tướng mà chỉ mới nghe tên thôi,
người dân đã lắc đầu ngán ngẩm. Liệu đất nước có thể
phát triển sánh vai với thế giới nếu vấn đề quyền bính
được vận hành như thế?

Rốt cuộc, ai là người có quyền lực nhất? Nhà tương lai
học người Mỹ, Alvin Toffler, trong tác phẩm Thăng trầm quyền
lực, đã phân tích rất sâu sắc về quyền lực. Bạo lực,
của cải và tri thức là ba đỉnh của một tam giác quyền
lực. Bạo lực chủ yếu dùng để trừng phạt, làm người ta
khiếp sợ nhưng là nguồn quyền lực ít linh hoạt nhất. Đọc
Bên Thắng Cuộc ("Giải Phóng" và "Quyền Bính"), chúng ta
đã rõ nhân vật nào, thời nào ưa sử dụng nguồn quyền lực
bạo lực nhất.

Của cải được dùng vừa trừng phạt lại vừa ban thưởng và
có thể được chuyển thành nhiều nguồn khác, là một công
cụ quyền lực rất uyển chuyển. Đọc Bên Thắng Cuộc cũng
như quan sát tình hình hiện nay, chúng ta đã rõ nhân vật nào,
thời nào ưa sử dụng và sử dụng hết sức "thành công"
nguồn quyền lực của cải nhất.

Tuy vậy, tri thức mới là nguồn quyền lực cơ bản và linh
hoạt nhất, vì một người có tri thức có thể tránh được
những thử thách đòi hỏi sử dụng bạo lực hay của cải và
có thể thuyết phục được những người khác để hoàn tất
những ý định mình mong ước. Tri thức tạo ra quyền lực có
phẩm chất cao nhất. Đọc Bên Thắng Cuộc, chúng ta đã rõ
nhân vật nào thường sử dụng nguồn quyền lực tri thức
nhất. Nếu nhân vật ấy sử dụng nguồn quyền lực bạo lực,
chắc chắn lịch sử VN hiện đại đã khác rồi.

Và một khi quyền lực được tạo ra từ quyền mưu hay từ
những yếu tố khác thay vì tri thức thì quyền lực đó không
thể bền vững, khiến cho những người nắm quyền lực kiểu
đó trở nên đáng sợ – ngay cả với bạn bè, đồng chí,
người thân của họ. Lịch sử hiện đại VN không thiếu thí
dụ minh họa điều này.

"Quyền Bính" – vấn đề muôn thuở trong lịch sử VN hiện
đại. Một xã hội chỉ có thể phát triển tốt khi "quyền
bính" được cân bằng, không bị lũng đoạn hoặc tập trung
vào trong tay một số người – cũng tức là phải tạo ra một
tam giác đều quyền lực trong đó ba đỉnh của nó chính là
bạo lực, của cải và tri thức.

Để kết thúc, tôi xin nhìn đôi nét tổng quát về Bên Thắng
Cuộc. Điểm mạnh của "Quyền Bính" cũng như "Giải
Phóng" là nhiều tư liệu, vừa trực tiếp, vừa gián tiếp,
được thể hiện bởi một nhà báo lão luyện – công trình
mang phong cách báo chí. Tuy nhiên, tác giả Bên Thắng Cuộc tái
hiện một giai đoạn lịch sử VN hiện đại nhưng tư liệu
gốc chiếm tỷ trọng không nhiều lắm, chỉ có một số bức
điện, một số báo cáo, một số biên bản, một số nghị
quyết, còn chủ yếu sử dụng các hồi ký và phỏng vấn nhân
chứng. Đối với những người am hiểu, còn rất nhiều sự
kiện lịch sử VN cực kỳ quan trọng, song có thể vì lẽ này,
lẽ khác chưa được tác giả đề cập. Vì vậy, tính đầy
đủ và chính xác của nó chắc rằng còn phải thảo luận
nhiều. Các Phụ lục cuối mỗi tập sách không có gì đặc
biệt, chưa tương xứng với nội dung phong phú và những vấn
đề rất lớn mà bộ sách đặt ra. Và, tác giả chỉ nêu các
sự kiện lịch sử nhưng không phân tích, không bình luận làm
cho bộ sách thiếu hẳn tính "hàn lâm" – đó không hẳn là
một phương pháp tốt nhất?

Dẫu sao, Bên Thắng Cuộc thực sự là một công trình rất
đáng đọc, rất đáng tìm hiểu, rất đáng suy ngẫm, với tất
cả ý nghĩa đầy đủ của nó. Đọc Bên Thắng Cuộc, chúng ta
càng hiểu thêm nhận xét "có một lịch sử như nó diễn ra
và một lịch sử như nhà sử học viết ra". Thử hỏi, đến
nay, đã có công trình nào phản ánh đầy đủ, trung thực và
hấp dẫn lịch sử VN hiện đại do các nhà sử học VN "nổi
tiếng" thể hiện? Cho nên, chúng ta không đòi hỏi tác giả
Bên Thắng Cuộc, song chúng ta có quyền hy vọng…

***********************************

Entry này được tự động gửi lên từ trang Dân Luận
(https://danluan.org/tin-tuc/20130128/le-mai-quyen-binh-van-de-muon-thuo-trong-lich-su-viet-nam-hien-dai),
một số đường liên kết và hình ảnh có thể sai lệch. Mời
độc giả ghé thăm Dân Luận để xem bài viết hoàn chỉnh. Dân
Luận có thể bị chặn tường lửa ở Việt Nam, xin đọc
hướng dẫn cách vượt tường lửa tại đây
(http://kom.aau.dk/~hcn/vuot_tuong_lua.htm) hoặc ở đây
(http://docs.google.com/fileview?id=0B_SKdt9lFNAxZGJhYThiZDEtNGI4NC00Njk3LTllN2EtNGI4MGZhYmRkYjIx&hl=en)
hoặc ở đây (http://danluan.org/node/244).

Dân Luận có các blog dự phòng trên WordPress
(http://danluan.wordpress.com) và Blogspot (http://danluanvn.blogspot.com),
mời độc giả truy cập trong trường hợp trang Danluan.org gặp
trục trặc... Xin liên lạc với banbientap(a-còng)danluan.org để
gửi bài viết cho Dân Luận!

0 phản hồi:

Đăng nhận xét

Các bài viết có liên quan của vụ án Cù Huy Hà Vũ được Dân Luận tập hợp tại đây: Hồ Sơ Cù Huy Hà Vũ, hoặc theo từ khóa "Cù Huy Hà Vũ".

Độc giả có thể truy cập Dân Luận an toàn hơn qua cổng HTTPS (HTTP có mã hóa bảo mật), bằng cách thêm https:// vào đằng trước địa chỉ danluan.org, hoặc bấm vào đây!
Bấm vào đây để đọc chuyên mục Góp ý sửa đổi Hiến Pháp 1992
Bấm vào đây để đọc cuốn Trần Huỳnh Duy Thức - Con Đường Nào Cho Việt Nam

Quỹ Dân Luận


Bấm nút Donate để ủng hộ tài chính cho Dân Luận qua Paypal. Thu chi quỹ Dân Luận: xem ở đây!

Hỗ trợ dân chủ

Bạn có thể chia sẻ tấm lòng của mình với các nhà hoạt động dân chủ trong nước và gia đình của họ, ngay cả khi bạn đang ở trong nước. Bạn chỉ cần ra bưu điện, hỏi về dịch vụ "chuyển tiền nhanh". Người ta sẽ cấp cho bạn một phiếu, trong đó có phần thông tin người gửi và người nhận. Phần người nhận bạn cần điền chi tiết và chính xác. Còn phần người gửi, bạn không cần điền chính xác. Phí chuyển tiền không đắt, hãy làm gì đó chứng tỏ xã hội đứng phía sau những công dân này!

Danh sách các nhà hoạt động dân chủ trong nước và địa chỉ của họ có thể được tìm thấy ở đây!

Dân Luận kêu gọi bài vở theo chủ đề: Nghiên cứu kinh nghiệm đấu tranh bất bạo động và xây dựng phong trào của Tổ chức Otpor (Phản Kháng) của Serbia. Đây là kinh nghiệm là các lực lượng đối kháng tại Tunisia và Ai Cập đã vận dụng để lật đổ độc tài tại các quốc gia này...

Bài mới trên Dân Luận

Archives