<div class="boxleft200"><img
src="http://muzeumantikvarium.hu/images/item_image/original/31574.jpg"
/></div>
Xu hướng về những vấn đề phức tạp, sốt ruột của chúng
ta không thể lường trước được!
Bằng kính viễn vọng ta có thể theo rõi đường đi của những
vì sao vô hình thông qua những miền tối trên bầu trời, nhưng
ai dám đảm nhận tìm ra hệ thống các rãnh dấu kín trong các
hành động của chúng ta.
Tôi đã rất nhiều lần ngẫm nghĩ về thằng cháu, con chị gái
tôi. Nó như một cái bị không đáy. Toàn bộ năng lượng, sự
lo lắng, nhẫn nại, chăm sóc, động viên của cả gia đình
trút vào nó, và dường như tất cả biến mất không để lại
dấu vết kết quả nào, như thể cả nhà vô ích muốn dùng cả
vũ trụ sưởi ấm cho nó.
Mười một giờ đêm: thời gian của những cố gắng mang tính
chất anh hùng ca. Những lúc đó chỉ còn những cô cậu học
trò hãnh tiến nhất miệt mài bên trang sách, những kẻ này
đến kỳ trưởng thành nhất định sẽ vào được đại học.
Chỉ còn những kẻ đó đang thức, và cậu cháu trai của tôi,
và tất nhiên là mẹ nó, bà chị gái tôi: thức để dạy con
học.
Trong sự tĩnh lặng lúc sắp nửa đêm, chị tôi khăng khăng
thử thực thi một điều bất khả thi. Tôi nghe giọng nói mệt
mỏi lặp đi lặp lại như máy của họ sau lần cửa, và không
chỉ một lần tôi đã phát chán ngấy sự lặng thinh cùng
những lời lắp lại vô mục đích này. Không thể vào, học
không thể vào. Mặc dù thằng cháu tôi không ngu, nhưng nó không
thể nào nuốt được thứ người ta đưa vào miệng nó, thìa
thuốc đắng của bài học.
- Các người hãy chấm dứt đi cho! - Tôi ước được kêu lên
không chỉ một lần - Các người không thấy rằng vô ích hay
sao?
Nhưng rồi đến một hôm, chính tôi cũng ngạc nhiên không kém,
khi đứa trẻ bỗng mở miệng, đọc vanh vách tất cả những
gì nó bị bắt học, từ biển Caspi cho đến phương trình bậc
hai; một quá khứ tưởng biến mất bỗng một phát biến thành
tương lai sáng lạn trong hiện tại.
Bởi vì rốt cuộc, chúng ta đâu có được nuông chiều. Các
sự việc không chịu để ta lần ra dấu vết chúng. Và đây
không phải là sự thất thường của số phận, tôi thường
xuyên có cảm giác, đây chính là Thượng đế đứng ở giữa
các hành động, các việc làm và các hậu quả của chúng ta.
Có thể chính vì bản thân chúng ta - nếu hành động một cách
hợp lý - ta có thể ngồi lại trong bóng râm, đây là một
dạng vô danh nào đó, để chúng ta đừng đánh mất giá trị
đích thực hành động của mình, trên sân khấu khoe khoang của
cuộc đời. Nếu chúng ta đủ sức mạnh cho những hành động
ấy, hãy đừng than vãn, rằng sự gắng sức của chúng ta thật
là vô ích!
Hãy cho phép tôi kể ra đây một câu chuyện rất dễ thương,
dạng như chuyện ngụ ngôn của Ê-dôp, cho dù tôi nghe nói, hình
như người ta đã đem đăng báo, nhưng tôi vẫn xin kể lại, vì
người làm chứng cho câu chuyện này là một người bạn của
tôi, người ấy đã thuật lại như kể về một báu vật chung.
Vật báu chung ấy như sau:
Người bạn tôi mới chuyển đến thành phố Debrecen cách đây
không lâu. Thời kỳ đầu anh ta rất đơn độc, một chiều anh
ta lang thang đi ra vườn bách thú chơi. Vườn bách thú của một
thành phố hẻo lánh như Debrecen, đến cáo và sói chưa chắc
đã có. Vậy mà bạn tôi rất ngạc nhiên khi thấy vườn bách
thú có những hai con sư tử.
Một gánh xiếc rong của Đức đã tặng lại chúng, một con vì
đã quá già, còn một con vì quá ngu. Bởi vì có thể làm gì
với một con sư tử ngu ngốc, khi chỉ biết ăn, và không học
được bất kỳ động tác nào để biểu diễn? Thế là họ
tặng lại cho vườn bách thú Debrecen.
Không ngờ một biến cố xảy ra. Sau một năm, con sư tử to
tướng ngu ngốc tự dưng óc bỗng sáng láng. Cái nó không thể
học nổi khi đang ở gánh xiếc, trong không gian tĩnh mịch của
vườn thú Debrecen, nó bỗng dưng hiểu ra. Nó bỗng dưng hiểu
ra, và từ đó không bao giờ quên nữa.
Sau những chấn song sắt, nó lẳng lặng biểu diễn các động
tác xiếc, dưới sự ngạc nhiên ngây người của khách viếng
thăm, dù không nhận được một xu, nó tự biểu diễn cho nó.
Đúng vậy, muộn mằn sau đúng một năm, người ta bảo, nhưng
không sai một tý nào.
Thú thật, câu chuyện làm tôi cảm động đến mức, dù bối
rối, nhưng làm tôi chợt liên tưởng đến hàng trăm nghìn
thứ. Rằng, trong vườn bách thú Debrecen có một con sư tử ngu
ngốc, ngồi đấy và thực hành các động tác biểu diễn,
thật đúng là một chuyện ngụ ngôn kiểu Ê-dôp.
Và cho dù câu chuyện của nó có thể ứng dụng như thế này
thế kia vào xã hội loài người, vẫn còn khối điều khiến
chúng ta phải trầm ngâm vì những lý do vượt lên trên cả sự
hài hước.
- Vậy thì cái gì là bài học trong câu chuyện này? Thực ra
không nhiều hơn ý nghĩa dạy dỗ của ngụ ngôn Ê-dôp, nhưng
thế cũng là đủ.
Bài học thứ nhất là chúng ta chớ cay đắng buồn phiền nếu
mọi lời nói của chúng ta luôn gặp phải những đôi tai
điếc. Linh hồn và sự tĩnh lặng của linh hồn người là một
sự việc đặc biệt. Có thể phải trôi qua rất nhiều năm,
để cái hạt bị đánh mất chợt nảy mầm trong nó.
Bài học thứ hai ta có thể học được từ câu chuyện rất
dễ thương này là, chúng ta đừng tin tác động của những
hành động và lời nói của chúng ta ngay lập tức có hiệu
lực cho những mong chờ của chúng ta. Với tội lỗi của chúng
ta điều này cũng có thể không sao, nhưng rất tiếc, trong
trường hợp của những hành động tốt, điều này chỉ từ
từ xảy ra.
Nhưng cái gì đến muộn sẽ không trôi đi mất. Và người nào
có lòng kiên nhẫn với cái tốt, sẽ tự hiểu ra và sẽ nhận
ra thành quả của mình.
Đấy là những bài học mà câu chuyện ngụ ngôn Ê-dôp trên
dạy dỗ.
(Pilinszky János - Tác phẩm "Đinh và dầu". Trang 33.-35.- nxb
Vigilia, Budapest. 1982)
<strong>Nguyễn Hồng Nhung dịch từ nguyên bản tiếng Hung</strong>
(Budapest.2012.11.08)
***********************************
Entry này được tự động gửi lên từ trang Dân Luận
(https://danluan.org/tin-tuc/20121123/pilinszky-janos-vo-ich-0), một số
đường liên kết và hình ảnh có thể sai lệch. Mời độc
giả ghé thăm Dân Luận để xem bài viết hoàn chỉnh. Dân Luận
có thể bị chặn tường lửa ở Việt Nam, xin đọc hướng
dẫn cách vượt tường lửa tại đây
(http://kom.aau.dk/~hcn/vuot_tuong_lua.htm) hoặc ở đây
(http://docs.google.com/fileview?id=0B_SKdt9lFNAxZGJhYThiZDEtNGI4NC00Njk3LTllN2EtNGI4MGZhYmRkYjIx&hl=en)
hoặc ở đây (http://danluan.org/node/244).
Dân Luận có các blog dự phòng trên WordPress
(http://danluan.wordpress.com) và Blogspot (http://danluanvn.blogspot.com),
mời độc giả truy cập trong trường hợp trang Danluan.org gặp
trục trặc... Xin liên lạc với banbientap(a-còng)danluan.org để
gửi bài viết cho Dân Luận!
Không có nhận xét nào:
Đăng nhận xét