Thông thường các nước sửa Hiến pháp khi có một hai vấn
đề gì đó thật bức xúc, cấp bách hay cần hợp thức hóa,
phải đưa ra biểu quyết ở Quốc hội hay trưng cầu dân ý
trước toàn dân. Ví dụ như khi Nga sửa Hiến pháp năm 2008 kéo
dài nhiệm kỳ tổng thống nước này từ 4 lên 6 năm, Ấn Độ
tu chính Hiến pháp năm 1967 để bổ sung tiếng Sindhi làm ngôn
ngữ chính thức, Ireland sửa Hiến pháp năm 1973 để giảm độ
tuổi đi bầu từ 21 xuống 18 tuổi…
Nếu đọc kỹ Dự thảo Hiến pháp sửa đổi, thật khó có
thể nêu bật lên vấn đề nào nổi trội trong đợt sửa đổi
lần này. Tờ trình của Ủy ban dự thảo có nói về mục đích
của việc sửa đổi Hiến pháp lần này là: "<em>… để bảo
đảm đổi mới đồng bộ cả về kinh tế và chính trị, xây
dựng Nhà nước pháp quyền Việt Nam xã hội chủ nghĩa của
nhân dân, do nhân dân và vì nhân dân, hoàn thiện thể chế kinh
tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa, bảo đảm
tốt hơn quyền con người, quyền và nghĩa vụ cơ bản của
công dân; xây dựng và bảo vệ đất nước; tích cực và chủ
động hội nhập quốc tế.</em>" Đây là một mục đích rất
chung chung, có thể đúng vào bất kỳ thời điểm nào hay áp
dụng vào bất kỳ tình huống nào.
Sau khi Dự thảo được công bố tại Quốc hội, dư luận cho
rằng Dự thảo Hiến pháp lần này đã tăng quyền cho Chủ
tịch nước như một điểm nhấn sửa đổi. Thật ra đây là
nhận xét hơi vội vàng vì những điều Dự thảo nói về Chủ
tịch nước cũng dựa trên căn bản Hiến pháp năm 1992, chỉ có
điều được làm rõ về mặt chi tiết ở một số điều
khoản.
Trong Hiến pháp 1992, Chủ tịch nước vẫn có quyền đề nghị
Quốc hội bầu, miễn nhiệm, bãi nhiệm Phó Chủ tịch nước,
Thủ tướng Chính phủ…; vẫn là người thống lĩnh các lực
lượng vũ trang nhân dân và giữ chức vụ Chủ tịch Hội
đồng quốc phòng và an ninh; Quyết định phong hàm, cấp sĩ quan
cấp cao trong các lực lượng vũ trang nhân dân. Chủ tịch
nước, theo Hiến pháp 1992, có quyền tham dự các phiên họp
của Chính phủ khi xét thấy cần thiết.
Nay Dự thảo chỉ làm rõ thêm những điểm này, ví dụ chuyện
phong hàm thì "<em>quyết định phong hàm, cấp sĩ quan cấp
tướng, đô đốc, phó đô đốc, chuẩn đô đốc hải quân;
bổ nhiệm Tổng tham mưu trưởng, Chủ nhiệm Tổng cục chính
trị Quân đội nhân dân Việt Nam</em>"; chuyện họp với Chính
phủ thì "<em>Khi cần thiết, Chủ tịch nước yêu cầu Chính
phủ họp bàn về những vấn đề thuộc nhiệm vụ, quyền hạn
của Chủ tịch nước</em>".
Trong bối cảnh nạn tham nhũng đang tàn phá đất nước, nhiều
người đặt vấn đề tham nhũng tồn tại được là vì cơ
chế kiểm soát quyền lực ở nước ta yếu, nhiều lỗ hổng,
dễ bị lợi dụng. Hay hiện nay đang có tình trạng đầu tư
dàn trải, tràn lan khi tỉnh nào cũng chạy đua cho có bến
cảng, sân bay, khu công nghiệp… Cũng có người cho rằng đó
là bởi quan hệ giữa chính quyền địa phương và chính quyền
trung ương còn nhiều bất cập để xảy ra tình trạng cả nể,
xét duyệt dự án đầu tư của địa phương vì các áp lực
khác nhau chứ không vì lợi ích chung của đất nước.
Đấy là những vấn đề mà việc sửa đổi Hiến
pháp phải bao quát để giải quyết trong đợt sửa đổi lần
này.
Với chuyện kiểm soát quyền lực, cần nhấn mạnh và làm rõ
được quan điểm sửa đổi mà Ủy ban Dự thảo có nêu:
"<em>Quyền lực nhà nước là thống nhất, có sự phân công,
phối hợp, kiểm soát giữa các cơ quan nhà nước trong việc
thực hiện các quyền lập pháp, hành pháp, tư pháp</em>". Làm
sao để giải quyết hai vế đối nghịch nhau trong cùng một
câu: vừa thống nhất, có sự phân công, phối hợp lại vừa
có sự kiểm soát giữa ba nhánh lập pháp, hành pháp và tư
pháp?
Chuyện dùng quyền lực để kiểm soát quyền lực là chuyện
thế giới đã trải qua, đã trăn trở và thu lượm nhiều kinh
nghiệm trong hàng trăm năm qua; tại sao chúng ta không tiếp thu
thành tựu chung của nhân loại trong lãnh vực này mà cứ khăng
khăng nói và làm theo cách của chúng ta.
Hiến pháp phải được sửa đổi để sao cho các bộ trưởng,
mỗi khi ra văn bản trái luật thì ngay tức thì bị Quốc hội
cách chức; lệnh của Thủ tướng Chính phủ nếu sai luật sẽ
bị Chánh án tòa án nhân dân tối cao bác bỏ theo đơn kiện
của công dân; Quốc hội phải chuyên nghiệp hoàn toàn, phải
chủ động xây dựng các dự án luật và có toàn quyền triệu
tập các thành viên Chính phủ đến giải trình mọi chính sách.
Lấy ví dụ chuyện kiểm soát các tập đoàn, tổng công ty nhà
nước sao cho làm ăn có hiệu quả, không vì lợi nhuận nhất
thời mà đầu tư tràn lan ra ngoài lãnh vực chính hay không vì
vị thế độc quyền mà chèn lấn các doanh nghiệp thuộc thành
phần kinh tế khác. Bởi các bộ hay thậm chí chính phủ là
chủ sở hữu doanh nghiệp, ắt hẳn sẽ đứng về lợi ích
của doanh nghiệp, vai trò giám sát các tập đoàn, tổng công ty
phải giao cho các bộ phận kiểm toán độc lập thuộc Quốc
hội chẳng hạn để tìm sự cân bằng về quyền lực. Ngành
tư pháp cũng phải đứng ra một cách công minh để xét xử
những trường hợp độc quyền gây thiệt hại cho doanh nghiệp
khác hay cho toàn xã hội.
Nói một cách hình ảnh, Luật Doanh nghiệp tạo cơ sở pháp lý
để doanh nghiệp hình thành cơ chế giám sát lẫn nhau giữa
hội đồng quản trị, ban giám đốc và ban kiểm soát để cổ
đông hưởng được lợi ích cao nhất thì Hiến pháp cũng phải
làm được chuyện tương tự giữa Quốc hội, Chính phủ và
hệ thống tòa án.
Nếu chưa làm được điều đó, thiết nghĩ chưa cần phải
sửa đổi Hiến pháp theo cách sửa đổi hình thức như hiện
thời.
***********************************
Entry này được tự động gửi lên từ trang Dân Luận
(https://danluan.org/tin-tuc/20121115/nguyen-van-phu-sua-doi-gi-o-hien-phap),
một số đường liên kết và hình ảnh có thể sai lệch. Mời
độc giả ghé thăm Dân Luận để xem bài viết hoàn chỉnh. Dân
Luận có thể bị chặn tường lửa ở Việt Nam, xin đọc
hướng dẫn cách vượt tường lửa tại đây
(http://kom.aau.dk/~hcn/vuot_tuong_lua.htm) hoặc ở đây
(http://docs.google.com/fileview?id=0B_SKdt9lFNAxZGJhYThiZDEtNGI4NC00Njk3LTllN2EtNGI4MGZhYmRkYjIx&hl=en)
hoặc ở đây (http://danluan.org/node/244).
Dân Luận có các blog dự phòng trên WordPress
(http://danluan.wordpress.com) và Blogspot (http://danluanvn.blogspot.com),
mời độc giả truy cập trong trường hợp trang Danluan.org gặp
trục trặc... Xin liên lạc với banbientap(a-còng)danluan.org để
gửi bài viết cho Dân Luận!
Không có nhận xét nào:
Đăng nhận xét