<div class="leftalign"><img
src="http://cdn.theatlantic.com/static/mt/assets/international/Brez%20banner.jpg"
/></div>
Theo nhiều nghĩa khác nhau, cuộc chiến đấu hiện nay cho tương
lai của Nga đã bắt đầu cách đây 30 năm. Vào ngày 10 tháng 11
năm 1982, Leonid Brezhnev qua đời, kéo theo sự thay đổi thế hệ
trong ban lãnh đạo Liên Xô và khởi động một chu kỳ cải
cách và phản cải cách ở Nga. Tất cả những chuyện đó vẫn
còn chưa kết thúc. Tên của những tay chơi cũng như ngôn từ
của họ đã thay đổi, nhưng vấn đề cơ bản nhất thì vẫn
như xưa: làm thế nào thực hiện những cuộc cải cách cần
thiết khi chúng đó đe dọa sự thống trị của các tầng lớp
tinh hoa hiện hành.
Cái chết của Brezhnev báo hiệu sự ra đi của nhóm người gọi
là <em>"Nhóm 1937"</em> - thế hệ các nhà lãnh đạo Liên Xô
nhanh chóng leo lên hàng ngũ của Đảng Cộng sản sau cuộc thanh
trừng của Stalin và sau đó đã cai trị đất nước trong nhiều
thập niên. Cuối thời Brezhnev, nền kinh tế Liên Xô, vốn đã
phụ thuộc vào xuất khẩu, đã lâm vào tình trạng trì trệ và
teo lại khi giá dầu giảm. Hệ thống chính trị được cứng
nhắc, tham nhũng tràn lan, và thái độ coi thường lãnh đạo
được thể hiện công khai. Thế hệ tinh hoa đang lên nhất trí
rằng cải cách là cực kì cần thiết.
Hai ứng viên chính thúc đẩy cho sự thay đổi - KGB và
<em>"những người tự do trung thành với chế độ"</em> theo
đường lối kĩ trị - tạo ra một liên minh không ai có thể
ngờ tới. Nhưng cái liên minh kì quặc này lại được thành
lập để chọn ra hai nhà lãnh đạo Liên Xô Viết: Yury Andropov
(ứng viên của KGB) và Mikhail Gorbachev (ứng viên của phái kỹ
trị). Và không có gì ngạc nhiên khi hai nhóm quyền lực trong
điện Kremlin của Vladimir Putin là các siloviki (ý nói những
người thuộc lực lượng an ninh và cảnh sát – ND) và các nhà
kỹ trị. Những hậu duệ của chính cái liên minh đã đưa
Andropov và Gorbachev lên đỉnh cao quyền lực trong những năm 1980
cũng đặt Putin tại điện Kremlin ngay trước thềm thiên niên
kỉ này.
Trong số ra cuối tuần trước của tờ Power Vertical podcast, Mark
Galeotti, giáo sư tại Đại học New York và tác giả blog In
Moscow's Shadows đã thể hiện sự tương đồng như sau:
<div class="special_quote"><em>"Andropov có thể tạo ra một liên
minh của những người nhận ra rằng thay đổi là cần thiết.
Đó là một liên minh có nền tảng rộng – đấy là nói theo
thuật ngữ của Đảng Cộng sản Liên Xô - từ những người
theo phái tự do đủ mọi loại đến những người bảo thủ mà
ý tưởng về cải cách là xiết chặt quản lí và bắt công
nhân phải làm việc nhiều hơn. Tất cả đều đồng ý rằng
tình trạng hiện tại là không thể chịu đựng được nữa.
Đó là điều gắn bó liên minh Andropov thành một khối - và
chính liên minh của Andropov đã đưa Gorbachev lên. Nhưng ngay sau
khi ông ta [Gorbachev] tìm cách đưa nó vào hoạt động thì rắc
rối đã xảy ra. Làm sao có thể giữ được cái liên minh tạp
nham đó? Putin đã nhận ra rằng một số biện pháp cai trị đã
lỗi thời hay không còn tác dụng nữa. Một số năng lực sáng
tạo được đưa vào sử dụng"</em></div>
Tư tưởng của Andropov và tư tưởng của Gorbachev đại diện
cho hai con đường để một hệ thống độc đoán đã lâm vài
tình trạng trì trệ cải cách chính nó - và cả hai cuối cùng
đều đi đến ngõ cụt. Mô hình Andropov, được nhà xã hội
học Olga Kryshtanovskaya gọi là <em>"độc tài hiện đại
hóa"</em>, tương tự như con đường mà Trung Quốc đang theo
hiện nay – cải cách kinh tế được quản lí một cách chặt
chẽ nhằm hướng đến thị trường mà không có cải cách
chính trị.
Do Andropov chết vào năm 1984, cuộc cải cách này không phát
triển được ở Liên Xô. Nhưng đó là mô hình cai trị của
Putin, một mô hình đã thể hiện hết những giới hạn của
nó. Trong ngắn hạn, nó đã dẫn đến tăng trưởng và thịnh
vượng. Nhưng, trong dài hạn, sự tăng trưởng và thịnh vượng
sẽ tạo ra một tầng lớp trung lưu, và cuối cùng tầng lớp
này sẽ đòi quyền tham gia vào chính trị. Phủ nhận các quyền
này thì hệ thống sẽ đánh mất <em>"năng lực sáng
tạo"</em> và cũng sẽ dẫn đến bất ổn.
Và nếu đẩy đến kết luận hợp logic của nó, mô hình
Gorbachev, một mô hình có quan điểm toàn diện hơn về cải
cách kinh tế và chính trị, chắc chắn sẽ giải phóng các lực
lượng hướng tới chủ nghĩa đa nguyên, và cuối cùng là tiêu
diệt hệ thống độc tài.
Cả hai mô hình đều sẽ làm tan vỡ liên minh siloviki và những
người kĩ trị theo đường lối tự do. Trong mô hình của
Andropov, sự nổi dậy của những người kĩ trị và liên minh
với giai cấp trung lưu đang lên nhằm thúc đẩy thêm nữa chủ
nghĩa đa nguyên, tương tự như các thành viên đã bị đẩy ra
khỏi đội ngũ của Putin, thí dụ như cựu bộ trưởng tài
chính Aleksei Kudrin, đang làm hiện nay. Còn nếu áp dụng một
cách đầy đủ mô hình của Gorbachev thì cuối cùng siloviki cũng
sẽ làm loạn - như họ đã làm hồi tháng 8 năm 1991.
Nếu Putin đi theo đường lối của Andropov trong suốt nhiệm kì
đầu tiên của ông ta trong điện Kremlin từ năm 2000 đến năm
2004, thì tổng thống Dmitry Medvedev lại tạo cho người ta cảm
giác là mô hình Gorbachev đã trở về. Và tháng 9 năm 2011, khi
Putin loan báo sẽ trở lại điện Kremlin, đấy không phải là
cuộc nổi dậy tương tự như cuộc nổi dậy chống lại
Gorbachev vào tháng 8 năm 1991; nhưng động cơ thì vẫn là một:
siloviki sợ mất quyền lực và đã hành động nhằm ngăn chặn,
không cho thay đổi thêm nữa. Họ đã thất bại vào tháng 8 năm
1991, nhưng đã thành công hơn vào mùa thu năm ngoái. Vì vậy, ba
thập niên sau khi Brezhnev chết, chúng ta đã đi hết một vòng
tròn. Hệ thống này vẫn còn bế tắc, và không có gì có thể
đưa được nó ra khỏi vũng lầy trong tương lai gần.
Nguồn: <a
href="http://www.theatlantic.com/international/archive/2012/11/the-death-of-leonid-brezhnev-and-the-long-battle-for-russias-future/264985/">The
Death of Leonid Brezhnev and the Long Battle for Russia's Future</a>
***********************************
Entry này được tự động gửi lên từ trang Dân Luận
(https://danluan.org/tin-tuc/20121116/brian-whitmore-cai-chet-cua-leonid-brezhnev-va-cuoc-chien-dau-dai-dang-vi-tuong-lai),
một số đường liên kết và hình ảnh có thể sai lệch. Mời
độc giả ghé thăm Dân Luận để xem bài viết hoàn chỉnh. Dân
Luận có thể bị chặn tường lửa ở Việt Nam, xin đọc
hướng dẫn cách vượt tường lửa tại đây
(http://kom.aau.dk/~hcn/vuot_tuong_lua.htm) hoặc ở đây
(http://docs.google.com/fileview?id=0B_SKdt9lFNAxZGJhYThiZDEtNGI4NC00Njk3LTllN2EtNGI4MGZhYmRkYjIx&hl=en)
hoặc ở đây (http://danluan.org/node/244).
Dân Luận có các blog dự phòng trên WordPress
(http://danluan.wordpress.com) và Blogspot (http://danluanvn.blogspot.com),
mời độc giả truy cập trong trường hợp trang Danluan.org gặp
trục trặc... Xin liên lạc với banbientap(a-còng)danluan.org để
gửi bài viết cho Dân Luận!
Không có nhận xét nào:
Đăng nhận xét