<center><img
src="http://www.foreignpolicy.com/files/images/fisherman_gazing_edited_.jpg"
/></center>
<em><strong>Những tấm băng rôn đỏ và vàng của nhà nước với
khẩu hiệu "Đảng Cộng sản Việt Nam quang vinh muôn năm,"
đang che phủ trung tâm Hà Nội.</strong></em>
Như mọi công dân trong những quốc gia độc đảng, đa số
người dân Việt Nam đã tự có được một kỹ năng bỏ ngoài
tai những khẩu hiệu tuyên truyền khi họ rồ những xe gắn máy
đầy rẫy trên đường phố để tiềm kế mưu sinh, ổn định
hoặc làm giàu hơn nữa. "Liệu Đảng đang thực sự tìm cách
gửi thông điệp đến người dân hay chỉ đang tìm cách trấn
an bản thân mình?" một học giả người Việt châm biếm, như
đa số người dân trong chế độ công an trị này, ông không
dám công khai phát biểu về tương lai của những người lãnh
đạo tự bổ nhiệm của quốc gia này.
Đúng là giới lãnh đạo Việt Nam gần đây cần phải lo lắng.
Sau giai đoạn tăng trưởng kinh tế lâu dài (trên 7% mỗi năm)
vốn vừa chấm dứt vào năm 2008, nền kinh tế đang suy thoái,
bị kềm chế bởi những bong bóng lạm phát, nạn chảy máu
vốn đầu tư, sự sụp đổ của hai doanh nghiệp nhà nước
lớn và những món nợ xấu đang tồn tích trong lĩnh vực ngân
hàng.
Trong cơn nóng vội hối hả đầu tư tại Việt Nam khi nước
này chuẩn bị tham gia Tổ chức Thương mại Thế giới vào năm
2007, giới đầu tư nước ngoài đã bỏ qua những yếu điểm
về cơ chế như nạn tham nhũng tràn lan, lĩnh vực doanh nghiệp
nhà nước cồng kềnh nhưng đầy quyền lực chính trị, và sự
thiếu vắng đầu tư vào cơ sở hạ tầng, y tế và giáo dục.
Với đa số các nhà kinh tế dự đoán rằng Việt Nam sẽ vất
vả để giữ mức tăng trưởng hơn 5% trong tương lai gần --
không đủ nhanh để hấp thu hết giới trẻ vào lực lượng lao
động -- giờ đây thì chẳng ai tảng lờ những khó khăn này.
Thật thế, thời điểm của sự suy thoái chẳng thể nào tồi
tệ hơn: Những nền kinh tế đang nổi lên ở Đông nam Á, bao
gồm Indonesia và Philippines, dường như đang năng động hơn,
trong khi Miến Điện lộ diện từ bóng tối để tìm cách kết
nối với kinh tế toàn cầu sau nhiều thập niên cách ly và
đình trệ.
Mọi người, từ cố vấn chính phủ cho đến giới đầu tư
nước ngoài đều biết thứ cần có để đưa nền kinh tế quay
lại giai đoạn phát triển. Hà Nội phải chấm dứt việc cung
cấp giấy phép độc quyền, tín dụng rẻ, và những ưu tiên
khác cho các doanh nghiệp nhà nước và những doanh nghiệp tư
nhân quen biết. Lĩnh vực ngân hàng phải được tái cấp vốn
và được hỗ trợ đầy đủ để rót vốn vào các doanh
nghiệp nào có triển vọng tốt nhất. Và chính quyền phải
thật sự nghiêm túc trong việc ngăn chặn tham nhũng, vốn có
mối quan hệ tương tác với những vấn nạn khác. Trở ngại
là điều này cần nhiều hơn là việc giới kỹ trị chỉnh
đốn lại chính sách, và Đảng Cộng sản, một tổ chức đầy
bí mật và mang tính dòng dõi, thì không phải là một guồng
máy đầy hứa hẹn cho những cải cách trên.
Dư luận ở Việt Nam (cùng với tầng lớp blogger đa số ẩn
danh và ngày càng chỉ trích chính quyền nhiều hơn), đã đổ
hầu hết những khó khăn của đất nước trước ngưỡng cửa
của Thủ tướng Nguyễn Tấn Dũng. Những nhà chỉ trích trong
Đảng, giới ngoại giao nước ngoài, và các nhà học giả đều
cho rằng Dũng đã thâu tóm quá nhiều quyền lực cho vị trí
của mình, loại bỏ phương cách lãnh đạo đồng thuận của
Bộ Chính trị, cơ quan lãnh đạo tối cao gồm 14 thành viên
của Đảng. Điều quan trọng hơn nữa là họ đã cáo buộc
rằng Dũng đã sử dụng ảnh hưởng quá lớn của mình để
hỗ trợ cho đàn em và điều khiển hoạt động của những
tập đoàn doanh nghiệp và các ngân hàng nhà nước đầy quyền
lực, vốn đã phung phí quá nhiều tiền của và là vật cản
tăng trưởng.
Khi uỷ ban trung ương Đảng họp kín gần đây (như mọi lần)
để rút ra phương cách giải thoát, đã có nhiều dự đoán (và
ước vọng) rằng Dũng sẽ bị cách chức. Nhưng cuối cùng,
Đảng đã chọn một giải pháp kinh điển "lay hoay gỡ
rối". Đảng đã phê bình Bộ Chính trị và, cụ thể là
"một đồng chí trong Bộ Chính trị" -- được dư luận
rộng rãi đồn là Dũng, vì đã mắc sai lầm trong quản lý kinh
tế. Nhưng Đảng đã quyết định không kỷ luật họ, tránh
"lực lượng thù địch" lợi dụng cơ hội để "bóp méo
và phá hoại đất nước."
Trong khi các nhà lãnh đạo cao cấp của Đảng thừa nhận rằng
mối đe doạ cho sự sống còn của Đảng trước hệ quả kinh
tế thảm hại, nạn tham nhũng lan tràn, và sự tăng vọt trong
những tranh chấp về đất đai và lao động, họ thấy rõ rằng
mối đe doạ về trách nhiệm còn nghiêm trọng hơn. Vì thế,
chẳng có gì ngạc nhiên, khi kinh tế gặp khó khăn và căng
thẳng xã hội dâng cao, thì Bộ Công an đầy quyền lực đã
tăng cường đàn áp những người chống đối. Trong số chục
người bị bắt giữ và bỏ tù gần nhất trong năm nay vì
những cáo buộc mơ hồ "tuyên truyền chống phá nhà nước"
bao gồm hai nhạc sĩ và một sinh viên ham học, người trên blog
của mình có đăng bức ảnh cô đang ôm một chú gấu nhồi.
Trong thời kỳ chuẩn bị gia nhập vào Tổ chức Thương mại
Thế giới năm 2007, Việt Nam đã ứng xử rất đúng đắn trong
lĩnh vự nhân quyền, thuyết phục các nhà ngoại giao Hoa Kỳ và
những người khác rằng họ cam kết tôn trọng quyền tự do
ngôn luận và tín ngưỡng một cách mạnh mẽ hơn. Nhưng cũng
theo những nhà ngoại giao Hoa Kỳ trên, hoa nở rồi tàn, giờ
đây họ đang miễn cưỡng lên án một Việt Nam mà họ từng ra
sức mời gọi như là một phần của chính sách "chuyển
hướng" của Hoa Kỳ nhằm quay lại châu Á để đối trọng
với một Trung Quốc đang lên.
Nạn đàn áp không giới hạn trong giới phản kháng chính trị.
Nhà cầm quyền Việt Nam đã đang bận rộn điều tra những
giám đốc của các doanh nghiệp nhà nước và ngân hàng, vốn
bị mọi người đổ tội cho sự trì trệ kinh tế. Trong số
những người bị cáo buộc hoặc tuyên án là những giám đốc
của Vinashin và Vinalines, hai công ty hàng hải khổng lồ đã bị
sụp đổ sau khi tạo ra hàng tỉ Mỹ kim nợ; Nguyễn Đức Kiên,
người sáng lập Ngân hàng Thương mại Á châu (ACB - ngân hàng
tư nhân lớn nhất Việt Nam) và là một trong những tài phiệt
nổi tiếng nhất nước, và Trần Xuân Giá, cựu bộ trưởng
đầu tư và chủ tịch hội đồng điều hành của ngân hàng ACB
nói trên.
Hàng loạt giới cao cấp bị bắt giữ đã truyền một làn sóng
làm rung động giới kinh doanh ở Việt Nam, địa phương lẫn
nước ngoài. Tình trạng lại quả, hối lộ, và gian lận kế
toán đã trở thành hệ thống ở Việt Nam, và không chỉ trong
những công ty trong nước. Thật thế, trong khi nhiều người bị
bắt giữ vì nghi ngờ tội ác kinh tế đã biến mất trước
công chúng, và tin đồn về ai sẽ bị bắt kế tiếp, một số
giám đốc cao cấp đã cảm thấy bắt buộc phải xuất hiện
trước công cộng để chứng minh rằng họ chưa bị dính
lưới.
Trong nỗ lực nhằm hồi phục hình ảnh Việt Nam như một thị
trường mới nổi thành công, một số nhà đầu tư nước ngoài
và tổ chức viện trợ quốc tế đã nhấn mạnh rằng những
vụ bắt giữ này là dấu hiệu trấn an rằng Đảng đang tìm
cách tái lập trật tự. Nhưng điều này hơi cường điệu: Như
nhà chính trị học Martin Gainsborough (người viết rất nhiều
về đất nước này) đã lập luận, việc thanh trừng hối hộ
ở Việt Nam thường liên quan đến những tranh chấp nội bộ
trong một hệ thống vốn được vận hành bởi sự bảo kê hơn
là bởi chính sách.
Trung Quốc cũng đang đối diện với tình trạng cấp bách nhằm
chống lại tham nhũng và tái cơ cấu nền kinh tế. Nhưng, bỏ
qua những tình tiết chung quanh vụ Bạc Hy Lai cũng những những
phẫn nộ gần đây đối với sự giàu có của những nhà lãnh
đạo tối cao, những người Cộng sản Trung Quốc đã chứng
tỏ rằng họ đã lão luyện hơn trong việc tự đổi mới bản
thân mình để đáp ứng với thời đại mới hơn so với những
đồng chí người Việt.
Richard McGregor, cựu giám đốc chi nhánh Bắc Kinh của tờ
Financial Times đã kết luật rằng Đảng Cộng sản Trung Quốc
đã hoá thân thành một mạng lưới tinh tuyển kiểu Ivy League
(mạng lưới một nhóm trường Đại học danh tiếng ở Hoa Kỳ
- ND) dành cho những ai muốn tiến thân. Ngược lại, ở Việt
Nam, Đảng và chính phủ đang bị chảy máu nguồn tài sản quí
báu nhất của mình. Hàng ngàn nhân viên trẻ bỏ việc vì thất
vọng trước lương thấp và hệ thống giai tầng cổ hủ. Hệ
tư tưởng thực sự chứ không phải những khẩu hiệu nhàm
chán, thì rõ ràng không hiện hữu ở Việt Nam.
Nhiều nhà quan sát muốn nói rằng các quan chức Việt Nam có
một khả năng khác thường trong việc gỡ rối mà không phải
đối diện trực tiếp với những khủng hoảng mang tính hệ
thống -- một kỹ năng được thấy là bị thiếu vắng ở hầu
hết các quốc gia trong giai đoạn chuyển biến, từ Indonesia
đến Argentina. Nhưng sự dựa dẫm vào việc tuỳ cơ ứng biến
dường như lại trở thành một phần của vấn đề. "Đảng
cho thấy một khả năng phi thường trong việc thích nghi, nhưng
thường có khuynh hướng phản ứng lại với những thách thức
khi chúng xuất hiện," Vũ Tường, một nhà chính trị học
tại Đại học Oregon nói. "Tâm lý phản ứng này đã không
giúp đảng trong việc dẹp bỏ nạn tham nhũng và phân huỷ,
hiện đang lên đến mức cao nhất."
Ngược lại so với Miến Điện gần kề, vốn đang trả tự do
cho những tù nhân chính trị và bắt đầu quá trình cải cách
kinh tế và chính trị đã trễ, giới lãnh đạo Việt Nam có
vẻ như đang tìm cách quay ngược thời gian với hy vọng củng
cố quyền lực của họ. Trong năm qua, họ đã đưa ra những
giới hạn mới về nhập khẩu và nhân viên nước ngoài, và
đang hoàn thành những luật lệ nhằm tăng cường quyền kiểm
soát của nhà nước đối với mạng Internet và tái áp đặt
những kiểm soát về giá kiểu Sô Viết.
Mức độ to lớn của bộ máy đàn áp của chính quyền có thể
bảo đảm việc Đảng nắm vững quyền lực trong nhiều năm
tới. Nhưng nếu không có một cải cách mạnh mẽ, tính chính
danh của Đảng về mặt chính trị sẽ tiếp tục suy giảm và
tiềm năng kinh tế dồi dào của đất nước -- hiện chỉ
được nhìn thoáng qua -- sẽ tiếp tục bị che kín. Thậm chí
những quan chức có tư tưởng đổi mới và bị ảnh hưởng
bởi phương Tây cũng cảm thấy bị trói buộc. "Chúng tôi
cần một cơn khủng hoảng nghiêm trọng nếu đất nước muốn
tiến tới," một quan chức kinh tế cấp trung nói. "Nhưng
chúng tôi cũng lo sợ về điều gì sẽ xảy ra trong trường
hợp này."
Nguồn: <a
href="http://www.foreignpolicy.com/articles/2012/11/20/southeast_asia_s_economic_poster_child_is_stalling?page=0,0">Foreign
Policy</a>
***********************************
Entry này được tự động gửi lên từ trang Dân Luận
(https://danluan.org/tin-tuc/20121121/ben-bland-viet-nam-bieu-tuong-kinh-te-cua-dong-nam-a-dang-chung-buoc),
một số đường liên kết và hình ảnh có thể sai lệch. Mời
độc giả ghé thăm Dân Luận để xem bài viết hoàn chỉnh. Dân
Luận có thể bị chặn tường lửa ở Việt Nam, xin đọc
hướng dẫn cách vượt tường lửa tại đây
(http://kom.aau.dk/~hcn/vuot_tuong_lua.htm) hoặc ở đây
(http://docs.google.com/fileview?id=0B_SKdt9lFNAxZGJhYThiZDEtNGI4NC00Njk3LTllN2EtNGI4MGZhYmRkYjIx&hl=en)
hoặc ở đây (http://danluan.org/node/244).
Dân Luận có các blog dự phòng trên WordPress
(http://danluan.wordpress.com) và Blogspot (http://danluanvn.blogspot.com),
mời độc giả truy cập trong trường hợp trang Danluan.org gặp
trục trặc... Xin liên lạc với banbientap(a-còng)danluan.org để
gửi bài viết cho Dân Luận!
Không có nhận xét nào:
Đăng nhận xét