Vân Cầm - Thay đổi

(TBKTSG) - Mặc dù mang tiêu đề "Tình hình kinh tế - xã hội
năm 2012 và nhiệm vụ năm 2013", báo cáo của Chính phủ tại
phiên họp khai mạc kỳ họp thứ 4, Quốc hội khóa XIII vào
đầu tuần này lại tiếp cận theo cách kiểm điểm những
điều làm được và chưa làm được của Chính phủ nên
người nghe khó lòng hình dung chính xác "tình hình kinh tế"
năm nay qua báo cáo. Thay vào đó, người nghe có thể bị cuốn
vào những thành tựu như "kiềm chế lạm phát", "lãi suất
cho vay đã giảm", "tỷ giá ổn định", "xuất khẩu tăng
18,9%", "dự trữ ngoại hối tăng", "ước thu ngân sách
đạt kế hoạch", "giữ bội chi ngân sách ở mức 4,8% GDP",
"hàng tồn kho giảm", "sản xuất công nghiệp tăng dần qua
từng quí"...

Thậm chí những điểm chưa làm được, tức chưa đạt chỉ
tiêu do Quốc hội thông qua vào năm ngoái như tăng trưởng GDP
cũng làm người nghe hình dung khác về nền kinh tế khi nghe
"tăng trưởng kinh tế chín tháng đạt 4,73%, ước cả năm
đạt khoảng 5,2%, thấp hơn kế hoạch nhưng quí sau cao hơn quí
trước". "Quí sau cao hơn quí trước" thì không có gì đáng
lo, mọi chuyện đang tốt dần lên. Nói tóm lại, cách nói
"đạt và vượt 10 trên 15 chỉ tiêu kế hoạch" là cách tư
duy rất cũ kỹ trong khi tình hình thực của nền kinh tế không
được nhận diện đầy đủ và chính xác.

Báo cáo thẩm tra của Ủy ban Kinh tế Quốc hội cũng nhận
định, trong ủy ban một số ý kiến cho rằng: "Báo cáo của
Chính phủ đánh giá chưa sát với tình hình, một số số liệu
còn có độ vênh so với thực tế, chưa phản ánh hết mức
độ khó khăn của đời sống xã hội và nền kinh tế, đặc
biệt là khó khăn của doanh nghiệp".

Nhìn từ góc độ doanh nghiệp, nếu hỏi họ vấn đề gì là
lớn nhất của nền kinh tế trong năm 2012, câu trả lời ắt là
chi phí tài chính đang là gánh nặng đè bẹp nhiều người,
tiền lãi làm ra bao nhiêu cũng chưa đủ để trả lãi vay ngân
hàng. Lẽ ra báo cáo phải làm rõ vì sao tiền không chảy vào
nền kinh tế, Chính phủ sẽ làm gì với tình hình nợ xấu
đang làm nghẽn dòng tín dụng, vì sao chênh lệch lãi suất huy
động và lãi suất cho vay vẫn còn lớn như hiện nay...

Với đại đa số người dân, tình hình kinh tế đồng nghĩa
với cuộc sống ngày càng khó khăn hơn vì đồng tiền mất
giá, thu nhập giảm sút. Báo cáo cho biết "qua chín tháng đã
giải quyết được 1,13 triệu việc làm mới, ước cả năm
đạt khoảng 1,52 triệu". Đây là con số rất đáng lạc quan
nếu nó chính xác tuy mức độ chính xác khó mà đo lường cho
được. Khu vực doanh nghiệp nhà nước thì hầu như không tạo
ra được việc làm nào mới trong khi khu vực tư nhân khó lòng
tạo ra số việc làm khổng lồ này khi số doanh nghiệp ngưng
hoạt động tăng mạnh so với những năm trước.

Cũng bởi nhìn tình hình kinh tế, xã hội dưới lăng kính các
chỉ tiêu nên báo cáo không đề cập đến các vấn đề gây
bức xúc trong dân chúng, từ chuyện cụ thể như cách giải
quyết đập thủy điện Sông Tranh 2 đến các vấn đề an sinh
như tăng viện phí gây tác động lớn lên người dân. Báo cáo
thẩm tra của Ủy ban Kinh tế nêu lên những nghịch lý của
nền kinh tế trong khi báo cáo của Chính phủ hoàn toàn không
đề cập gì đến những nghịch lý này.

Điều mọi người trông đợi ở báo cáo hay nói đúng ra ở
bộ máy điều hành kinh tế là một sự thay đổi căn bản về
tư duy điều hành: không bám theo các chỉ tiêu cứng nhắc mà
là phân tích và tìm giải pháp cho những vấn đề lớn của
kinh tế, xã hội. Đó là tìm mô hình tăng trưởng mới khi
đầu tư không còn là động lực thúc đẩy tăng trưởng nữa
(ít nhất là trong những năm tập trung giải quyết nợ xấu
của nền kinh tế). Trong mô hình này, việc tăng năng suất
phải được đặt ra, việc cạnh tranh bình đẳng phải được
khuyến khích và việc thay đổi cán cân xuất nhập khẩu theo
hướng giảm nhập siêu một cách bền vững phải được coi
trọng.

Nhìn rộng ra, đặc điểm lớn nhất của nền kinh tế hiện nay
là sự sụt giá của nhiều loại bong bóng tài sản, sau nhiều
năm phình to. Sự sụt giá này diễn ra rộng khắp, từ chứng
khoán, bất động sản đến cơ hội làm ăn, mức lãi hàng
năm... dẫn đến nhiều hệ lụy trong đó có cả sự sụt giảm
tiêu dùng và ngân sách ngày càng eo hẹp. Bộ máy điều hành
kinh tế phải thấy được đặc điểm này và có kế sách phù
hợp chứ không thể bám theo khuôn khổ cũ.

Làm nên bộ máy là từng con người cụ thể. Vì thế thay đổi
tư duy cả về khía cạnh nhân sự để có những con người phù
hợp với cách suy nghĩ mới trước những vấn đề mới cũng
là điều cấp thiết không kém. Người đứng đầu Chính phủ
đã nhận lỗi về "những yếu kém, khuyết điểm của Chính
phủ trong lãnh đạo, quản lý, điều hành" - vấn đề là
những thay đổi sau đó.

***********************************

Entry này được tự động gửi lên từ trang Dân Luận
(http://danluan.org/tin-tuc/20121027/van-cam-thay-doi), một số đường
liên kết và hình ảnh có thể sai lệch. Mời độc giả ghé
thăm Dân Luận để xem bài viết hoàn chỉnh. Dân Luận có thể
bị chặn tường lửa ở Việt Nam, xin đọc hướng dẫn cách
vượt tường lửa tại đây
(http://kom.aau.dk/~hcn/vuot_tuong_lua.htm) hoặc ở đây
(http://docs.google.com/fileview?id=0B_SKdt9lFNAxZGJhYThiZDEtNGI4NC00Njk3LTllN2EtNGI4MGZhYmRkYjIx&hl=en)
hoặc ở đây (http://danluan.org/node/244).

Dân Luận có các blog dự phòng trên WordPress
(http://danluan.wordpress.com) và Blogspot (http://danluanvn.blogspot.com),
mời độc giả truy cập trong trường hợp trang Danluan.org gặp
trục trặc... Xin liên lạc với banbientap(a-còng)danluan.org để
gửi bài viết cho Dân Luận!