Ủy Ban Nhân Quyền Việt Nam - Quyền tham gia quản lý đất nước

Quyền tham gia quản lý đất nước là quyền chính trị quan
trọng nhất của công dân. Để bảo đảm cho công dân có
quyền làm chủ nhà nước, làm chủ xã hội, Hiến pháp Việt
Nam năm 1992 qui định trong điều 53 như sau:

"<em>Công dân có quyền tham gia quản lý Nhà nước và xã hội,
tham gia thảo luận các vấn đề chung của cả nước và địa
phương, kiến nghị với cơ quan Nhà nước, biểu quyết khi Nhà
nước tổ chức trưng cầu ý dân.</em>"

Và điều 54 qui định:

"<em>Công dân, không phân biệt dân tộc, nam nữ, thành phần
xã hội, tín ngưỡng, tôn giáo, trình độ văn hoá, nghề
nghiệp, thời hạn cư trú, đủ mười tám tuổi trở lên đều
có quyền bầu cử và đủ hai mươi mốt tuổi trở lên đều
có quyền ứng cử vào Quốc hội, Hội đồng nhân dân theo quy
định của pháp luật.</em>"

Điều 25 của Công ước quốc tế về các quyền dân sự và
chính trị nêu rõ:

"<em>Mọi công dân, không có bất kỳ sự phân biệt nào… và
không có bất kỳ sự hạn chế bất hợp lý nào, đều có
quyền và cơ hội để: a) Tham gia điều hành các công việc xã
hội một cách trực tiếp hoặc thông qua những đại diện do
họ tự do lựa chọn; b) Bầu cử và ứng cử trong các cuộc
bầu cử định kỳ chân thực, bằng phổ thông đầu phiếu,
bình đẳng và bỏ phiếu kín, nhằm đảm bảo cho cử tri
được tự do bày tỏ ý nguyện của mình; c) Được tiếp cận
với các chức vụ công ở đất nước mình trên cơ sở bình
đẳng.</em>"

Như vậy nội hàm của Quyền tham gia quản lý đất nước như
sau: Công dân Việt Nam không phân biệt dân tộc, nam nữ, thành
phần xã hội, đảng phái, tổ chức chính trị, quan điểm
chính trị, tín ngưỡng, tôn giáo, trình độ văn hóa, nghề
nghiệp, thời hạn cư trú. Tóm lại là mọi công dân không có
bất kỳ sự phân biệt nào, không có bất kỳ sự hạn chế
nào đề có quyền đóng góp ý kiến vào việc xác định các
chính sách để xây dựng và phát triển mọi mặt kinh tế, văn
hóa, xã hội, an ninh quốc phòng, đối nội, đối ngoại của
đất nước. Nhân dân có quyền tham gia xây dựng pháp luật,
tham gia giám sát hoạt động của các cơ quan nhà nước, các
tổ chức xã hội, kiến nghị với cơ quan nhà nước, tham gia
biểu quyết khi nhà nước trưng cầu dân ý.

Mọi công dân đều có quyền tham gia quản lý, lãnh đạo đất
nước một cách trực tiếp hoặc thông qua đại diện mà họ
được tự do lựa chọn trong việc tham gia ứng cử hay bầu cử
của một cuộc bầu cử tự do, dân chủ và công bằng.

Qua các qui định của Hiến pháp Việt Nam và Công ước quốc
tế về các quyền dân sự và chính trị, đã ghi nhận và bảo
vệ quyền của mọi công dân được tham gia vào mọi hoạt
động quản lý nhà nước, quyền bầu cử, ứng cử và quyền
tham gia lãnh đạo trong các cơ quan công quyền. Nó khẳng định
nền tảng của việc quản lý nhà nước phải dựa trên sự
đồng thuận của nhân dân. Điều 2 công ước quốc tế về
các quyền dân sự và chính trị khẳng định rõ ràng rằng cho
dù theo thể chế chính trị nào thì các quốc gia thành viên
phải thông qua các biện pháp pháp lý và các biện pháp cần
thiết khác để đảm bảo cho mọi công dân được hưởng các
quyền này. Điều 3 Hiến pháp cũng qui định: "Nhà nước bảo
đảm và không ngừng phát huy quyền làm chủ về mọi mặt của
nhân dân,…"

Quyền tham gia quản lý đất nước là một khái niệm rộng
liên quan đến việc thực hiện quyền lực chính trị, cụ thể
là thực hiện các quyền lập pháp, hành pháp và tư pháp. Nó
bao gồm tất cả các khía cạnh của quản lý hành chính và
việc xây dựng, thực hiện chính sách ở cấp độ quốc tế,
quốc gia, khu vực và địa phương. Công dân có thể trực tiếp
tham gia quản lý và lãnh đạo nhà nước và xã hội khi thực
hiện quyền lực với tư cách là thành viên của các cơ quan
lập pháp hay nắm giữ các chức vụ hành pháp; thông qua việc
trưng cầu dân ý hay quá trình bầu cử khác; thông qua việc tham
gia vào các hội đồng dân cử có thẩm quyền quyết định các
vấn đề của địa phương hoặc các vấn đề của một cộng
đồng cụ thể; hoặc tham gia vào các cơ quan được thành lập
để đại diện cho công dân trong việc tham vấn với chính
phủ. Công dân cũng có thể tham gia gián tiếp vào hoạt động
quản lý nhà nước thông qua việc tự do lựa chọn các đại
diện của mình trong các cơ quan dân cử , và tranh luận, đối
thoại công khai với các đại diện do mình bầu ra hoặc thông
qua các cơ chế khác do công dân tự tổ chức.

Quyền tham gia quản lý đất nước thông qua quyền bỏ phiếu
tại các cuộc bầu cử và trưng cầu dân ý chỉ phải chịu
sư hạn chế hợp lý như quy định về độ tuổi tối thiểu
được quyền bầu cử và ứng cử. Những hạn chế về quyền
bầu cử được coi là không hợp lý nếu như chúng được
đặt ra dựa trên tình trạng khuyết tật về thể chất hay
những đòi hỏi về tài sản, giáo dục, khả năng biết đọc,
biết viết, vị thế thành viên của các đảng phái…

Những trở ngại khi công dân Việt Nam thực hiện quyền tham gia
quản lý đất nước:

Trở ngại nằm ở điều 4 Hiến pháp năm 1992. Điều 4 qui
định: "<em>Đảng cộng sản Việt Nam,…, là lực lượng lãnh
đạo nhà nước và xã hội.</em>"

Dựa vào qui định này, đảng cộng sản Việt Nam chỉ với hơn
3 triệu đảng viên đã áp đặt sự lãnh đạo tuyệt đối lên
toàn bộ nhà nước và xã hội Việt Nam kể từ khi đất nước
được độc lập. Đảng cộng sản đã xây dựng hệ thống
chính trị, hệ thống tư pháp, các tổ chức chính trị xã
hội, xã hội nghề nghiệp, quân đội,… dưới sự lãnh đạo
tuyệt đối của đảng cộng sản. Hơn 84 triệu công dân Việt
Nam không phải là đảng viên đảng cộng sản đã bị tước
đoạt mất quyền và cơ hội tham gia lãnh đạo và quản lý
đất nước. Có biết bao nhiêu công dân Việt Nam đầy tài
năng, và tấm lòng nhiệt huyết với đất nước đã và đang
bị mất quyền và cơ hội lãnh đạo và quản lý đất nước.
Mặc dù Hiến pháp và Công ước quốc tế qui định họ có
quyền và cơ hội ngang nhau với các công dân theo đảng cộng
sản. Sự bất công này đã làm cho đất nước Việt Nam lạc
hậu và kém phát triển hàng thập kỷ so với các nước trong
khu vực và hàng trăm năm so với các cường quốc trên thế
giới.

Để tất cả gần 90 triệu công dân Việt Nam đều được bình
đẳng như qui định tại điều 52 Hiến pháp, và có được
quyền cũng như cơ hội tham gia quản lý đất nước như qui
định tại điều 53, 54 Hiến pháp và điều 25 Công ước quốc
tế về các quyền dân sự và chính trị. Quốc hội Việt Nam
cần phải sửa đổi hoặc hủy bỏ điều 4 Hiến pháp Việt Nam
năm 1992. Đó là nền tảng và là bước khởi đầu để xây
dựng một nước Việt Nam dân chủ, công bằng và văn minh.

@VNHRC

***********************************

Entry này được tự động gửi lên từ trang Dân Luận
(http://danluan.org/tin-tuc/20121007/uy-ban-nhan-quyen-viet-nam-quyen-tham-gia-quan-ly-dat-nuoc),
một số đường liên kết và hình ảnh có thể sai lệch. Mời
độc giả ghé thăm Dân Luận để xem bài viết hoàn chỉnh. Dân
Luận có thể bị chặn tường lửa ở Việt Nam, xin đọc
hướng dẫn cách vượt tường lửa tại đây
(http://kom.aau.dk/~hcn/vuot_tuong_lua.htm) hoặc ở đây
(http://docs.google.com/fileview?id=0B_SKdt9lFNAxZGJhYThiZDEtNGI4NC00Njk3LTllN2EtNGI4MGZhYmRkYjIx&hl=en)
hoặc ở đây (http://danluan.org/node/244).

Dân Luận có các blog dự phòng trên WordPress
(http://danluan.wordpress.com) và Blogspot (http://danluanvn.blogspot.com),
mời độc giả truy cập trong trường hợp trang Danluan.org gặp
trục trặc... Xin liên lạc với banbientap(a-còng)danluan.org để
gửi bài viết cho Dân Luận!