Trần Minh Khôi - Canh bạc (II)

Nếu chỉ xét qua những phản ứng của những người quan tâm
đến chính trị trên không gian mạng, với sự thất vọng gần
như bao trùm, thì người ta sẽ có cảm giác như canh bạc đã
kết thúc.

Thực ra nó chỉ mới bắt đầu. Không có gì thay đổi một
ngày sau bế mạc của Hội nghị Trung ương 6 so với một này
trước khi nó khai mạc. Những tiếng thở dài, những phản ứng
giận dữ, miệt thị trước kết quả của hội nghị, và thở
phào, vui mừng ở phía bên kia, đương nhiên, chỉ là thứ xúc
cảm khi một vở kịch hạ màn, đèn bật sáng, khán giả rời
ghế ra về, tức giận, bùi ngùi, hớn hở; nhưng qua một đêm
ngủ ngon thức dậy, họ ngỡ ngàng với chính xúc cảm bột
phát của mình trước vở kịch tối hôm qua. Cuộc sống trở
lại với những ngỗn ngang của nó; tất cả khủng khoảng,
cùng với các định chế và nhân sự tạo ra chúng, vẫn còn
nguyên vẹn. Các tay bạc bận rộn xào bài mà khán giả quá xúc
động lại tưởng canh bạc đã kết thúc; chưa có lá bài nào
được lật ra cả.

Yếu tố kịch tính, với sự hỗ trợ bởi những đồn đoán
trên không gian mạng, được đẩy lên ở mức độ nghẹt thở
và được gói ghém kỹ lưỡng trong lời phát biểu nghẹn ngào
của ông Tổng Bí thư, đã đẩy khán giả lọt thõm vào trong
cái ma trận xúc cảm của cuộc xung đột mà thế giới mạng
vẫn quen gọi là "<em>trận chiến Ba-Tư</em>": một cuộc xung
đột không có thật.

Đến lúc này thì chúng ta không còn lý do gì để tin rằng đã
có một trận chiến nhằm tranh giành quyền lực giữa ông Chủ
tịch nước Trương Tấn Sang và ông Thủ tướng Nguyễn Tấn
Dũng. Chính khách tranh giành các vị trí quyền lực không ưa
nhau, kèn cựa đến mức có thể giở những trò đồi bại, là
chuyện thường. Chính trường xưa nay vẫn thế. Nhưng để hình
thành một thế trận nhằm loại trừ nhau, trong một thời gian
dài, thì cơ sở đầu tiên phải là tương quan quyền lực phe
phái. Ở đây rõ ràng là không có tương quan quyền lực nào
đáng để tin rằng một thế trận như thế giữa ông Sang và
ông Dũng tồn tại. Giữa họ có sự nghen tức, kèn cựa nhưng
không có "trận chiến". Nếu ông Sang không biết rằng ông
không có đủ phiếu trong Ban Chấp hành Trung ương để kỷ
luật ông Dũng thì ông Sang quá ấu trĩ. Nếu ông biết mà ông
vẫn chơi trò này thì, hơn cả ấu trĩ, ông Sang thật sự ngu
xuẩn. Chỉ mỗi điều này thôi thì ông Sang đã không xứng
với cuộc thư hùng, nếu nó có thật. Nhưng ông Sang không ngu
xuẫn cũng không ấu trĩ như thế. Đây chỉ là một trò chơi
tập thể.

(Mở ngoặc: Sự bất bình, hụt hẫng, thất vọng vẫn tiếp
tục ở những người đã chờ đợi điều gì đó không xảy
ra. Người ta cho rằng Đảng đã không lắng nghe "nguyện vọng
của người dân", như cái thăm dò trên trang Basam cho thấy.
Thói quen viện dẫn "nguyện vọng của người dân" là một
thói quen thường thấy ở các quốc gia toàn trị, từ kẻ cầm
quyền đến thứ dân. Những người đang cổ xúy các giá trị
của dân chủ không nên học theo thói quen viện dẫn "nhân
dân" của thế lực độc tài.)

Phát biểu của ông Tổng Bí thư được thế giới mạng diễn
giải là Bộ Chính trị đề nghị kỹ luật ông Dũng nhưng Ban
Chấp hành không cho. Có vẻ như khi đã đầu tư tình cảm vào
một sự việc nào đó rồi thì người ta chỉ thấy điều
người ta muốn nhìn thấy, vì đó không phải là điều ông
Tổng Bí thư nói trong bài phát biểu bế mạc hội nghị của
ông. Ông Tổng nói:



<div class="special_quote"><em>Bộ Chính trị đã thống nhất 100%
đề nghị Ban Chấp hành Trung ương cho được nhận một hình
thức kỷ luật và xem xét kỷ luật đối với một đồng chí
Uỷ viên Bộ Chính trị.</em></div>



Ông Dũng là một thành viên của Bộ Chính trị. "Thống nhất
100%" có nghĩa là có ông Dũng. Do đó, câu nói của ông Tổng
Bí thư phải được hiểu là: ông Dũng tự đề nghị Ban Chấp
hành Trung ương xem xét kỷ luật đối với ông nhưng Ban Chấp
hành Trung ương không đồng ý. Ông Dũng mạo hiểm với chiến
thuật "xưng tội" này trong sự may rủi của một phán xét
công đạo từ 175 vị ủy viên trung ương? Không có chuyện đó.
Ông Dũng biết chắc chắn là ông có sự hỗ trợ của đủ số
ủy viên trung ương để tự tin chọn con đường "tẩy rửa"
này. Ông Trọng, ông Sang, và mười một vị còn lại của Bộ
Chính trị chắc chắn cũng phải biết điều đó. Họ ủng hộ
ông Dũng.

Bổng nhiên, tất cả kịch tính của một cuộc xung đột quyền
lực biến mất và chỉ còn lại đơn giản là một màn diễn
"khổ nhục kế" tập thể. Ai ở đâu ngồi yên đó. Tiếp
tục chia bài. Không hề có "<em>trận chiến Ba-Tư</em>". Ông
Trường Chinh dưới mồ chắc đang trở mình. Ngay xưa ông phải
một mình chịu mất chức và đứng ra gánh tội cho Đảng. Hậu
duệ của ông khôn ngoan hơn nhiều.

Những người bàng quan với chuyện phòng the của Đảng, nghĩa
là không có đầu tư tình cảm vào trong vở kịch ai đi ai ở
này để cảm thấy thất vọng hay hân hoan, mà chỉ quan tâm
đến vận mệnh đất nước chỉ muốn hỏi: giờ sao?

Những gì xảy ra trong thời gian tới mới thật sự quan trọng.
Những tiết lộ qua bài diễn văn bế mạc của ông Tổng Bí
thư không có gì mới. Nó không chứa đựng đột quá gì ghê
gớm. Nó cũng không hứa hẹn điều gì đáng để lạc quan.
Nhiều tiếng nói thẩm quyền trong ngành tài chính và kinh tế
(hãy khoan nói đến vấn đề đất đai, giáo dục, hay "quy
hoạch nhân sự") cũng đã đề cập đến những giải pháp
này từ mấy năm nay. Có lẽ điều đáng ghi nhận ở đây là
phải chờ cho đến lúc này, khi tình thế trở nên quá tồi
tệ, những người lãnh đạo Đảng mới dàn xếp xong những
chướng ngại chính trị để, ít nhất là có dự định, thực
hiện chúng. Đó là những chướng ngại gì?

Như đã nói trong Canh Bạc trước, cuộc khủng khoảng hiện nay
là khủng hoảng định chế chứ không phải khủng hoảng nhân
sự. Chướng ngại chính trị ngăn cản việc thực hiện những
giải pháp khắc phục khủng hoảng, những giải pháp nếu thực
hiện ngay từ đầu thì đã ngăn chặn được khủng hoảng, là
những chướng ngại định chế. Cái hệ thống của những
định chế nhằm đảm bảo quyền lãnh đạo tuyệt đối
Đảng, và sự thiếu vắng các định chế kiểm soát quyền
lực chính phủ bởi lập pháp, không cho phép các giải pháp
được thực hiện. Hãy đọc thêm một đoạn trong bài diễn
văn của ông Trọng:

<div class="special_quote"><em>Các doanh nghiệp nhà nước phải
được tổ chức lại theo mô hình công ty cổ phần, công ty
trách nhiệm hữu hạn phù hợp với Luật Doanh nghiệp; áp dụng
chế độ quản trị tiên tiến phù hợp với kinh tế thị
trường và thực hiện chế độ kiểm toán, kiểm tra, giám sát
chặt chẽ, công khai, minh bạch trên cơ sở mở rộng diện niêm
yết trên thị trường chứng khoán… Các tập đoàn kinh tế,
các tổng công ty nhà nước lớn phải được cấu trúc lại
theo mô hình công ty mẹ – công ty con; được kiểm toán hằng
năm… Đồng thời với việc mở rộng quyền tự chủ, tự
chịu trách nhiệm của doanh nghiệp, phải tăng cường vai trò
và sự giám sát, kiểm tra của đại diện chủ sở hữu nhà
nước, nhất là trong việc phê duyệt điều lệ, quyết định
chiến lược phát triển sản xuất, kinh doanh, quản lý vốn và
tài sản nhà nước tại doanh nghiệp.</em></div>

Rất khó có thể hình dung với một hệ thống các viện nghiên
cứu các loại từ trung ương đến địa phương, với sự tiếp
cận với các nền kinh tế tiên tiến bên ngoài từ hơn hai
mươi năm nay, mà những người lãnh đạo Đảng hoàn toàn không
biết đến những điều sơ đẳng như thế trong quy trình tổ
chức và quản lý một doanh nghiệp lớn. Chỉ có thể có một
giải thích: họ biết nhưng lờ đi, không làm, vì nó đe dọa
lợi ích cá nhân và phe phái của họ; cho đến khi phải đối
diện với mối nguy mất trắng.

Không một thế lực độc tài nào muốn từ bỏ quyền lực và
quyền lợi. Nhưng không một thế lực độc tài nào có thể duy
trì quyền lực và quyền lợi trên sự bất công kéo dài. Quan
tâm của của thế lực độc tài, trên hết tất cả mọi quan
tâm, do đó, là làm sao có thể chia sẻ bớt quyền lực và
quyền lợi cho xã hội trong một cuộc chuyển hóa dân chủ ôn
hòa mà sinh mạng, và sinh mạng chính trị, của họ không bị
đe dọa. Tuy nhiên, không phải thế lực độc tài nào cũng làm
được điều này. Hình ảnh nhà độc tài Gaddafi bị kéo ra từ
ống cống và bị bắn chết nhắc nhở điều đó. Một tiến
trình chuyển hóa như thế hoàn toàn phụ thuộc vào khả năng
chuyển hóa ôn hòa của các định chế bất công đã được
xây dựng nhằm bảo vệ và phục vụ quyền lợi của một
thiểu số. Nếu các định chế này không có khả năng chuyển
hóa thì sụp đổ là không tránh khỏi. Đây là điều rất quan
trọng đối với những người quan tâm đến cuộc vận động
cho một cuộc chuyển tiếp dân chủ ôn hòa, cả trong và ngoài
Đảng: các định chế bảo vệ quyền lực và quyền lợi cho
một thiểu số lãnh đạo của Đảng có khả năng chuyển hóa
để quyền lực chịu sự kiểm soát và quyền lợi bị giới
hạn không? Nếu câu trả lời là không thì chúng ta không nên
bận tâm với Đảng mà chỉ nên sửa soạn cho một cuộc tự
sụp đổ của Đảng và làm lại từ đầu.

Đoạn văn trích dẫn ở trên của ông Trọng có thể tóm
lược: để có thể được cứu và tiếp tục tồn tại, các
tập đoàn phải chấp nhận sự kiểm soát. Mở rộng ra với
những khủng hoảng khác, điều này có nghĩa là để được
cứu và tiếp tục tồn tại, Đảng và chính phủ do Đảng đẻ
ra cũng phải chịu sự kiểm soát quyền lực. Nhưng ông Trọng
không nói rõ ai sẽ thực thi quyền kiểm soát này. Chính phủ
không có khả năng tự kiểm soát chính nó hay các ban bệ của
nó. Các định chế bảo vệ Đảng càng lúc càng trở nên bất
lực và đã chứng tỏ không có khả năng kiểm soát chính phủ,
đó là chưa nói đến nguy cơ khủng hoảng pháp lý vì vị thế
đứng ngoài pháp luật hiện nay của Đảng. Quốc hội, đến
giờ này, chỉ đóng vai trò trang trí. Vậy ai?

Có vẻ như khi canh bạc đã bắt đầu thì những lá bài cuối
vẫn chưa được chia xong.

***********************************

Entry này được tự động gửi lên từ trang Dân Luận
(http://danluan.org/tin-tuc/20121017/tran-minh-khoi-canh-bac-ii), một số
đường liên kết và hình ảnh có thể sai lệch. Mời độc
giả ghé thăm Dân Luận để xem bài viết hoàn chỉnh. Dân Luận
có thể bị chặn tường lửa ở Việt Nam, xin đọc hướng
dẫn cách vượt tường lửa tại đây
(http://kom.aau.dk/~hcn/vuot_tuong_lua.htm) hoặc ở đây
(http://docs.google.com/fileview?id=0B_SKdt9lFNAxZGJhYThiZDEtNGI4NC00Njk3LTllN2EtNGI4MGZhYmRkYjIx&hl=en)
hoặc ở đây (http://danluan.org/node/244).

Dân Luận có các blog dự phòng trên WordPress
(http://danluan.wordpress.com) và Blogspot (http://danluanvn.blogspot.com),
mời độc giả truy cập trong trường hợp trang Danluan.org gặp
trục trặc... Xin liên lạc với banbientap(a-còng)danluan.org để
gửi bài viết cho Dân Luận!