Công luận đang lên án và báo nguy về hiện tượng giả dối
(nói dối – nói dóc) đang làm lung lay nền tảng đạo đức
xã hội. Báo <em>Tuổi trẻ</em> hỏi ý kiến tôi về việc này.
Tôi từ chối vì tự thấy mình cũng từng có "nói dối". Sau
khi "từ chối", tự nhiên tôi thấy đó là lý do có những
dòng sau đây.
Nói dối có nguồn gốc xã hội sâu xa hàng ngàn năm, xuất phát
từ phản ứng tự vệ của con người trong ngàn năm bị kẻ
thù tàn bạo, nham hiểm và đầy giả dối luôn luôn mưu mô
tiến hành đồng hóa dân tộc ta. Không nói dối làm sao tồn
tại để phục hồi dân tộc – quốc gia cuối thế kỷ thứ X
đầu thế kỷ XI. Dưới chế độ thực dân, đế quốc dân ta
lại tiếp tục nói dối để tự bảo vệ bản thân, bảo mật
tổ chức. Nói dối với kẻ thù, với người quen mà mình chưa
tin là "<em>nói dối lành tính</em>", nói dối do hoàn cảnh,
như trời đang mưa lại xuất hiện sương mù để dự báo sẽ
có nắng ráo. Đó là "<em>Dóc phản vệ</em>". Nói dóc với
kẻ thù thì cũng dễ nói dóc với người khác, kể cả người
thân. Đó là điều dễ hiểu. Thời bao cấp, nhà ăn thịt gà
nhưng sợ hộ bên cạnh biết sẽ nhận xét nên mới có việc
dùng kéo cắt thịt thay vì để trên thớt dùng dao chặt thịt.
Bây giờ quen rồi, dùng kéo cắt thịt, làm cá… đâm ra tiện
lợi. Đó là "<em>phản ứng phụ</em>" của liều thuốc
"<em>phản vệ</em>" không có gì lạ.
Cái lạ và đáng suy nghĩ, báo nguy là trong chế độ ta, những
cái giả dối từ lời nói đến việc làm bắt nguồn từ
thượng tầng chi phối. Trong Cải cách ruộng đất ở miền
Bắc trước kia, không có địa chủ theo quy định phần trăm
trên đầu nông hộ cũng phải "tìm" cho ra tên cụ thể cho
đạt chỉ tiêu. Thi đua là yêu nước, nhưng vì muốn mình yêu
nước nhiều hơn người khác thì phải tô hồng, vo tròn (nói
dối) thành ra thi đua chệch hướng hoài mà gò lại không
được. Bộ Giáo dục từ "<em>nói không với bệnh thành
tích</em>" thì thi tốt nghiệp phổ thông năm ấy chỉ đậu 50
– 70%. Lại thi đua, tăng dần lên, năm nay đạt từ 90 đến
100% (?). Học bổ túc, học tại chức làm gì bằng học phổ
thông, học chính quy. Vậy mà bằng nào cũng có giá trị như
nhau! Trong hoàn cảnh chiến tranh hay khi dân ta mới thoát nạn mù
chữ thì chủ trương và chánh sách ấy hoàn toàn phù hợp. Thế
hệ ấy (ông, cha) nay không về hưu thì cũng thành thiên cổ,
vậy mà con cháu tiếp tục làm vậy nữa thì trách sao nó không
lùn xuống so với ông cha chớ đừng nói với hội nhập với
người ta ở thế kỷ XXI! Cơ quan chủ trương có thể bảo lưu
và buộc các cơ quan, doanh nghiệp nhà nước thực hiện việc
"san bằng trí tuệ" này, nhưng anh thu nhận được bao nhiêu
lao động, số còn lại ai thu? Mà ngay như đã có tỉnh, có cơ
quan họ chủ trương công khai (nhưng phần nhiều là bí mật) là
không tuyển số đó, vậy mà cũng chưa thức tỉnh. Còn doanh
nghiệp tư nhân, doanh nghiệp nước ngoài thì cái bằng tốt
nghiệp đối với họ chỉ là "chứng chỉ" để vào cửa
phỏng vấn hoặc thử việc thôi. Có tin ở Bình Dương công khai
không nhận lao động 4 tỉnh Bắc Trung Bộ nghe đau lòng quá
nhưng bắt tội doanh nghiệp được không? Còn nạn bằng giả
làm sao mà chấm dứt được ít nhất là trong mười năm tới,
khi mà quy hoạch cán bộ phải có mấy bằng mới đủ chuẩn,
mà bằng nào cũng có giá trị như nhau. Bây giờ lợi dụng
"kinh tế thị trường", nói dối đi đôi với làm dối thì
hốt bạc vô biên nên biết bao dự án gây thiệt hại ngân
sách, tàn phá môi trường, đánh vào lòng dân rất thê thảm…
Đây thật sự là những "<em>đám khói đồng</em>" do người
đốt chớ không phải là "<em>màn sương mù</em>" như nói bên
trên. Một hiện tượng hai bản chất như hai số giống nhau
nhưng mỗi số mang dấu + (dương) – (âm) khác nhau. Cái lằn
ranh mong manh giữa sương và khói ấy nếu không sớm nhận ra
thì "<em>khói đốt đồng</em>" sẽ ngày càng đen kịt che
hết ánh sáng mặt trời thì mầm đạo đức sao còn đất
sống?
Cái lằn ranh mong manh ấy chỉ có cấp vĩ mô mới có quyền
nhận ra và mới có quyền điều chỉnh. Mọi quan hệ xã hội
và gia đình: cha con, thầy trò, anh em, bạn bè, cấp trên cấp
dưới… đều theo hướng điều chỉnh đó. Nếu ai cũng tự
kiểm thấy mình có ít nhất một lần nói dối thì cũng không
nên đổ lỗi dần lân, nào là do nhà trường, do gia đình, do
xã hội… Đều đúng cả, nhưng theo tôi là không trúng. Vì
không trúng nên bao nhiêu liều thuốc đặc trị rồi, con bệnh
càng lờn thuốc nên càng ranh ma hơn như "<em>cải cách giáo
dục</em>" mấy lần rồi mà Hội nghị TW 5 vừa rồi chủ
trương "<em>phải đổi mới toàn diện và triệt để</em>";
học tập Bác qua mấy nhiệm kỳ đại hội rồi mà sao người
không làm theo Bác "<em>bị lộ</em>" càng nhiều hơn để Hội
nghị TW 4 phải ra Nghị quyết đánh động toàn Đảng, toàn
dân?
Long Xuyên, ngày 10/10/2012
N.M.N.
Tác giả gửi trực tiếp cho BVN
***********************************
Entry này được tự động gửi lên từ trang Dân Luận
(http://danluan.org/tin-tuc/20121015/nguyen-minh-nhi-cai-lan-ranh-mong-manh-suong-khoi),
một số đường liên kết và hình ảnh có thể sai lệch. Mời
độc giả ghé thăm Dân Luận để xem bài viết hoàn chỉnh. Dân
Luận có thể bị chặn tường lửa ở Việt Nam, xin đọc
hướng dẫn cách vượt tường lửa tại đây
(http://kom.aau.dk/~hcn/vuot_tuong_lua.htm) hoặc ở đây
(http://docs.google.com/fileview?id=0B_SKdt9lFNAxZGJhYThiZDEtNGI4NC00Njk3LTllN2EtNGI4MGZhYmRkYjIx&hl=en)
hoặc ở đây (http://danluan.org/node/244).
Dân Luận có các blog dự phòng trên WordPress
(http://danluan.wordpress.com) và Blogspot (http://danluanvn.blogspot.com),
mời độc giả truy cập trong trường hợp trang Danluan.org gặp
trục trặc... Xin liên lạc với banbientap(a-còng)danluan.org để
gửi bài viết cho Dân Luận!
Không có nhận xét nào:
Đăng nhận xét