<center><img src="http://danluan.org/files/u1/sub03/noi.jpg" width="454"
height="340" alt="noi.jpg" /></center>
Chính tên gọi của nhà lãnh đạo Nguyễn Minh Triết, nguyên
Chủ tịch nước, đã gợi ra những suy luận, lý giải theo
kiểu tu từ học: "minh triết là gì?". Theo Wikipedia tiếng
Việt: "<em>Minh triết là khả năng đạt đến sự tối ưu, áp
dụng nhận thức và sự hiểu biết bằng diễn đạt khi nói và
viết để đạt được kết quả mong đợi. Không bảo thủ,
không kiêu ngạo, không miệt thị, không mơ hồ, không độc
đoán; đồng nghĩa với thông thái, sáng suốt, thông tuệ, bậc
minh quân. Minh triết là khả năng nhận thức được đâu là sai
hay đúng đi đôi với đánh giá về hành động. Minh triết
thường đòi hỏi ở khả năng kiểm soát phản ứng và cảm
xúc (niềm đam mê) vì thế một nguyên tắc là lý lẽ và sự
hiểu biết sẽ xác định hành động. Minh triết là một khái
niệm triết học khá mới và được kỳ vọng có thể đem lại
sự thay đổi mới mẻ ở nhận thức của con người trong bối
cảnh xung đột giữa các nền văn minh trên thế giới ngày càng
tăng, cùng với tốc lực phát triển của văn minh nhân loại.
Minh triết là cách sống đoàng hoàng, hẳn hoi mà chẳng hề
giẫm đạp lên bất cứ một giá trị nào khác, minh triết đơn
giản là sống tốt cho mình và tốt cho mọi người, là sống
tốt không chỉ cho hôm nay mà cho cả tương lai, là xây dựng
cuộc sống của con người dựa trên tư duy khách quan và không
bị chi phối bởi tàn dư lịch sử để lại. Sống như chúng ta
đáng phải sống ấy chính là cách sống minh triết</em>".
Trong phát ngôn, ứng xử, trung ngôn và trí tuệ là
sự thể hiện rõ nhất bản chất của minh triết, những lời
dối trá không bao giờ được coi là minh triết. Nhà lãnh đạo
thực sự minh triết phải chuẩn mực, chính xác cả trong lời
nói và việc làm ở bất kỳ nơi đâu, với bất cứ cảnh
huống, vụ việc nào. Cũng từ những ý nghĩa đó toát lên sự
minh triết của con người, tôi thấy những người khi đã có
cương vị lãnh đạo, là chính khách, trong phát biểu, viết
lách, giải quyết công việc phải thật sự minh triết. Minh
triết chính là sự tự khẳng định uy tín của một chính
khách. Đó cũng chính là chủ đích của tôi khi viết bài này,
chỉ nêu để tham khảo, hoàn toàn không có ý định bêu riếu,
nói xấu ai, mà cốt để rộng đường dư luận và xây dựng
chung cho mỗi ngày thêm bền vững uy tín nước Việt.
Tôi biết nguyên CTN Nguyễn Minh Triết từ năm 1976 khi
cùng sinh hoạt ở bộ phận phía Nam của Trung ương Đoàn. Ngày
ấy Nguyễn Minh Triết đã được coi là một người hùng biện,
có khả năng 'nói vo", ít khi phát biểu phải dựa vào các
văn bản đã được viết sẵn. Nhưng, phải ba chục năm sau, khi
ông trở thành Chủ tịch nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa
Việt Nam, thì biệt tài ấy mới thể hiện rõ, không chỉ trong
nước mà cả thế giới. Cũng phải, vì là nguyên thủ quốc
gia, mỗi lời nói của ông đều được có sức lan tỏa, là
sự ghi dấu ấn cho mọi người.
Có điều, trong một số phát biểu nơi này, nơi kia ông Nguyễn
Minh Triết cũng có lúc không tự chủ được, còn bị mang
tiếng là "buột miệng".
Ví dụ như trong một chuyến thăm Cu Ba (29-9-2009) với cương
vị Chủ tịch nước nói về mối quan hệ Việt Nam – Cu Ba
tại Lahabana, ông nói: "<em>Có người ví von Việt Nam – Cu Ba
như trời đất sinh ra, một anh ở phía Đông một anh ở phía
Tây chúng ta thay nhau canh giữ cho hòa bình thế giới. Cu Ba thức
thì Việt Nam ngủ, Việt Nam gác thì Cu Ba nghỉ</em>"(?!).
Có lẽ Nguyễn Minh Triết lấy ý câu nói của Hồ Chủ
tịch khi Người nói về mối quan hệ Việt Nam - Cu Ba từ năm
1965, khi phe xã hội chủ nghĩa còn hùng cường và Việt Nam, Cu
Ba được Liên Xô chọn là "Tiền đồn" chống đế quốc
Mỹ. Vận dụng một câu nói, dù của một lãnh tụ, mà không
đúng lúc, không đúng chỗ, không hợp thời hợp thế, không
đúng đối tượng, nó vừa ngô nghê như một sự thiếu hiểu
biết, không thực tế, thiếu nhạy cảm, dễ sa vào chủ quân,
bảo thủ, áp đặt, dẫn đến phản tác dụng.
Còn đây là lời nguyên CTN Nguyễn Minh Triết cũng
"nói vo" trong buổi họp mặt Việt Kiều ở bang Caliphonia (Hoa
Kỳ): "<em>Tôi lên tiếng phê phán việc cấm vận Cu Ba, và
trong cái cuộc họp đó, ngoài ý kiến chung thì tôi có một cái
ý kiến, tôi hoan nghênh ông Obama, ông ấy tuyên bố rằng ông
ấy sẽ đóng cửa nhà tù Guantanamo, nhưng mà tôi nói rằng này
ông Obama ơi, vấn đề này là khó lắm đó tôi chúc ông phải
nỗ lực để thực hiện cho bằng được cái này. Tôi nói mà
tôi nhìn ông Obama tôi thấy ông ấy cũng chăm chú, cũng lắng
nghe lắm đó, như thế là mình vừa động viên ông Obama nhưng
mà mình vừa phân hóa cái nội bộ của ông ấy!</em>". Thôi
chết, đối ngoại mà như thế thì bị vạ miệng rồi còn gì?
Thực tình nếu không có băng ghi hình và quen giọng
nói của ông Nguyễn Minh Triết, thì tôi không tin đó là tiếng
nói của ông, lúc đó đương kim Chủ tịch nước Việt Nam
bốn ngàn năm văn hiến, đang được dẫn dắt bởi "đỉnh
cao trí tuệ". Ông Nguyễn Minh Triết nói chuyện với Việt
Kiều ở một đất nước còn rất nhiều khác biệt, mà cứ
như nói chuyện với bạn bè đồng chí của ông khi trà dư tửu
hậu. Sự dễ dãi đến mức buông thả, tùy hứng thật không
xứng với một người bình thường chứ đừng nói đến cái
tầm của một nguyên thủ quốc gia. Tôi không biết ông Nguyễn
Minh Triết có nhớ, có nhìn lại, nghe lại những lời hùng
biện của mình không, và nếu có thì liệu rằng nhận ra
"chân giá trị" được bao nhiêu?
Trong giới quan chức cấp cao Việt Nam có một người
được coi là nói năng, phát biểu có chừng mực, đó là ông
Vũ Khoan, nguyên Phó Thủ tướng Chính phủ. Nhưng vừa qua, khi
nghe ông tuyên bố trong ngành ngoại giao không có "Hậu sinh
khả úy", tôi mới lật lại thì, ông Khoan cũng bị "lỡ
miệng" khi nói vo, bị nhiều người nghe cho là nói dối. Khi
trả lời nhà báo nước ngoài, ông Vũ Khoan nói: "Các bạn
nghĩ rằng lương của tôi được bao nhiêu? Mới đây tôi có đi
thăm công ty sữa Việt Nam, mới hay là lương của mình còn thua
lương anh em công nhân. Dẫu sao tôi cũng thấy mừng về chuyện
này". Rồi ông Vũ Khoan phân trần: "<em>Quan điểm của chính
phủ chúng tôi là, một nhân viên nhà nước không thể hưởng
lương quá cao so với những người đã hy xương máu của mình
vì sự độc lập thống nhất Tổ quốc</em>". À, nhưng mà,
không biết ông cựu Phó Thủ Tướng nghĩ thế nào chứ người
hy sinh rồi thì làm gì có lương?
Cảm động quá! Nhưng, sự thật thế nào, thưa Vũ Khoan tiên
sinh? Với mức lương thua anh công nhân vắt sữa, với mức
lương không được cao hơn những người đã hy sinh xương máu
vì sự độc lập thống nhất Tổ Quốc, mà các quan chức Việt
Nam sống như đế vương!? Tiền đâu ra? Tham những? Móc
ngoặc? Nhóm lợi ích? Xin ông hãy lên tiếng giải thích giùm,
vì tôi biết, ngoài nghề làm quan ông còn là một nhà báo vừa
lĩnh giải thưởng của Hội nhà báo Việt Nam.
Gần đây, Tổng Bí thư Nguyễn Phú Trọng tuyên bố
tại Cu Ba: "<em>Việt Nam là hình mẫu về kinh tế thị trường
theo định hướng xã hội chủ nghĩa!</em>".
Phó chủ tịch nước Nguyễn Thị Doan cao hứng:
"<em>Nền dân chủ Việt Nam vạn lần hơn chế độ tư bản
chủ nghĩa</em>" (!?). Trong thực tế, đánh giá như vậy đã
chính xác, đã chuẩn mực hay chưa? Có quá nặng chủ quan, tự
mãn hay không?
Thủ tướng Nguyễn Tấn Dũng nói chắc như đinh đóng
cột: "<em>Nếu không chống được tham nhũng tôi xin từ chức
ngay!</em>", và còn "sẵn sàng chịu trách nhiệm về mặt
chính trị với sự đổ nợ, làm ăn kém hiệu quả cuả
Vinashin, Vinalines.
Và mới đây Bộ trưởng tài chính Vương Đình Huệ
tuyên bố mát lòng dân: "<em>Tôi vì quyền lợi của 90 triệu
dân chứ không ví quyền lợi của mấy công ty xăng
dầu!</em>". Thống đốc Nguyễn Văn Bình nói: "<em>Do ở nước
ta dân trí thấp, nên phải nuôi mấy ngân hàng xấu, không dám
bỏ ngân hàng nào</em>" (?!). Lại ông Nguyễn Thế Thảo, Chủ
tịch UBND thành phố Hà Nội nói: "<em>Dân biểu tình (chống
Trung Quốc để bảo vệ chủ quyền lãnh hải) là vì bị thế
lực thù địch xúi giục</em>"...
Còn nhiều, còn rất nhiều những lời mà các vị "chính
khách" ở nước ta đã nói vo đến mức "buột miệng" như
vậy. Cuối cùng người nghe chỉ thấy một sự sáo rỗng.
Người xưa nói "<em>Nhất ngôn ký xuất, tứ mã nan
truy</em>", nghĩa là một lời nói ra bốn ngựa không đuổi
kịp. Ngạn ngữ Pháp có câu: "<em>Uốn lưỡi bảy lần trước
khi nói</em>". Lời hứa là là úy tín, danh dự, thể diện của
bản thân, rộng ra là của một chính thể, một đất nước.
Suy nghĩ thế nào thì mặc, khi đã phát ra lời thì đó là sản
phẩm của một trí tuệ và mặc nhiên sản phẩm đó phải
được kiểm định về mặt giá trị và chân lý.
Trong Kinh thánh có ghi: "<em>Không gì mạnh bằng lời hay lẽ
phải!</em>". Vua Sôlomon cho rằng: "<em>Lời khinh suất đâm
chém như gươm bén, lời khôn ngoan chữa trị như thuốc
hay!</em>".
Cái hay của lời nói không phải do ba hoa mà, như nhà triết
học Phierer: "<em>Hãy kiềm chế cái lưỡi và môi miệng đừng
nói lời dối trá</em>". Hạnh phúc và niềm vui mỗi ngày trong
đời phụ thuộc vào những gì chúng ta nói ra. Lời nói có thể
làm sự việc tốt hơn hay làm cho tệ hơn; lời nói có thể
nâng lên hay nhận chìm một đời người, lời nói có thể
chữa lành hay phá hủy. Lời nói thậm chí quyết định cái
sống và cái chết như lời Kinh Thánh có ghi: Quyền sống chết
nằm trong cái lưỡi; Ai nuông chiều, lãnh hậu quả tày đình.
Khi quân Nguyên xâm lược nước ta, Thoát Hoan ra lệnh
cho Ô Mã Nhi và Phàn Tiếp theo sông Bạch Đằng rút chạy, có
bộ binh yểm trợ. Hưng Đạo Vương Trần Quốc Tuấn ra lệnh
cho tướng quân Nguyễn Khoái đem quân lên thượng nguồn, lấy
gỗ đẽo nhọn đầu bịt sắt cắm xuống lòng sông, chờ
nước lên cho mấy chiếc thuyền ra khiêu chiến, giả thua nhử
địch vào thế trận, chờ thủy triều xuống tấn công. Bày
trận xong, Hưng Đạo Vương Trần Quốc Tuấn cầm gươm chỉ
xuống dòng sông thề rằng: "<em>Trận này mà không pha xong
giặc Nguyên thì không về đến sông này nữa!</em>".
Bạch Đằng giang đại thắng vang mãi lời bậc tiền
nhân! Chính khách khi nói trước thần dân thiên hạ, khi đi
đối ngoại với các nước là tầm quốc tế thể hiện chính
thể quốc gia, đại diện cho quốc gia dân tộc, chịu trách
nhiệm và nâng vinh quang cho quốc thể, với dân thì cần có
trách nhiệm với lời nói, nói đi đôi với làm. Thể nên,
từng câu, từng chữ nếu không vàng ngọc thì cũng thuận xuôi,
thấu đáo, không nên để bị sơ suất.
Xin hãy bớt khách sáo, ba hoa, đừng nói lời dối trá,
đừng nuông chiều cái lưỡi, mà hãy: "<em>Nói một thì phải
làm mười, nói mười làm chín kẻ cười người chê!</em>".
M.D
***********************************
Entry này được tự động gửi lên từ trang Dân Luận
(http://danluan.org/tin-tuc/20121010/minh-dien-dung-nuong-chieu-cai-luoi),
một số đường liên kết và hình ảnh có thể sai lệch. Mời
độc giả ghé thăm Dân Luận để xem bài viết hoàn chỉnh. Dân
Luận có thể bị chặn tường lửa ở Việt Nam, xin đọc
hướng dẫn cách vượt tường lửa tại đây
(http://kom.aau.dk/~hcn/vuot_tuong_lua.htm) hoặc ở đây
(http://docs.google.com/fileview?id=0B_SKdt9lFNAxZGJhYThiZDEtNGI4NC00Njk3LTllN2EtNGI4MGZhYmRkYjIx&hl=en)
hoặc ở đây (http://danluan.org/node/244).
Dân Luận có các blog dự phòng trên WordPress
(http://danluan.wordpress.com) và Blogspot (http://danluanvn.blogspot.com),
mời độc giả truy cập trong trường hợp trang Danluan.org gặp
trục trặc... Xin liên lạc với banbientap(a-còng)danluan.org để
gửi bài viết cho Dân Luận!
Không có nhận xét nào:
Đăng nhận xét