Quyền tự do ngôn luận, tự do báo chí là quyền con người
không thể bị tước đoạt. Bởi vậy nó được bảo vệ không
chỉ ở cấp độ đạo luật có giá trị pháp lý cao nhất của
quốc gia là Hiến pháp mà còn được bảo vệ ở Công ước
quốc tế về các quyền dân sự và chính trị do Liên Hiệp
Quốc ban hành.
Điều 69 Hiến pháp Việt Nam 1992 qui định: "<em>công dân có
quyền tự do ngôn luận, tự do báo chí…</em>"
Điều 4 luật Báo chí cụ thể hóa quyền tự do báo chí, quyền
tự do ngôn luận như sau:
"<em>1- Được thông tin qua báo chí về mọi mặt của tình
hình đất nước và thế giới;</em>
<em>2- Tiếp xúc, cung cấp thông tin cho cơ quan báo chí và nhà
báo; gửi tin, bài, ảnh và tác phẩm khác cho báo chí mà không
chịu sự kiểm duyệt của tổ chức, cá nhân nào và chịu
trách nhiệm trước pháp luật về nội dung thông tin;</em>
<em>3- Phát biểu ý kiến về tình hình đất nước và thế
giới;</em>
<em>4- Tham gia ý kiến xây dựng và thực hiện đường lối,
chủ trương, chính sách của Đảng, pháp luật của Nhà
nước;</em>
<em>5- Góp ý kiến, phê bình, kiến nghị, khiếu nại, tố cáo
trên báo chí đối với các tổ chức của Đảng, cơ quan Nhà
nước, tổ chức xã hội và thành viên của các tổ chức
đó.</em>"
Điều 19 Công ước quốc tế về các quyền dân sự và chính
trị:
"<em>Mọi người đều có quyền tự do ngôn luận. Quyền này
bao gồm cả quyền tự do tìm kiếm, nhận và truyền đạt mọi
loại tin tức, ý kiến, không phân biệt ranh giới, hình thức
tuyên truyền miệng, hoặc bằng bản viết, in, hoặc bằng hình
thức nghệ thuật hoặc thông qua mọi phương tiện đại chúng
khác tùy theo sự lựa chọn của họ.</em>"
Theo các qui định của Hiến pháp, luật Báo chí và Công ước
quốc tế về các quyền dân sự và chính trị. Chúng ta đều
nhận thức rằng quyền tự do ngôn luận, tự do báo chí là
điều kiện không thể thiếu cho sự phát triển đầy đủ của
các quyền con người. Chúng cần thiết cho bất kỳ xã hội
nào. Chúng cần thiết cho tất cả các xã hội tự do và dân
chủ. Hai quyền này liên quan chặt chẽ với nhau, chúng cung cấp
phương tiện cho việc trao đổi và phát triển ý kiến.Tự do
ngôn luận, tự do báo chí là điều kiện cần thiết cho việc
thực hiện các nguyên tắc minh bạch, cần thiết cho việc thúc
đẩy và bảo vệ nhân quyền.
Quyền tự do ngôn luận, tự do báo chí được đề cập đến
mọi lĩnh vực của đời sống xã hội, bao gồm cả thể chế
chính trị, pháp luật, văn học(sáng tác thơ, ca,…), nghệ
thuật,… Không có sự hạn chế nào. Nhà nước không được
áp đặt hay ép buộc công dân chỉ được bày tỏ quan điểm,
chính kiến theo một chiều. Công dân có quyền giữ quan điểm
chính trị của mình mà không bị can thiệp. Họ có quyền tự
do lựa chọn thay đổi quan điểm bất cứ khi nào và vì bất
cứ lý do gì.Quyền tự do ngôn luận, tự do báo chí không bị
giàng buộc bởi đường biên giới quốc gia.
Công dân được sử dụng mọi phương tiện truyền thông như
báo giấy, báo điện tử, radio, truyền hình, internet,… để
thực hiện quyền tự do ngôn luận, tự do báo chí của mình.
Một nền báo chí hay truyền thông tự do, không bị kiểm duyệt
hay bị cản trở là cần thiết cho bất kỳ xã hội nào. Đó
là trụ cột của một xã hội dân chủ. Nhà nước có trách
nhiệm bảo đảm cho mọi công dân có thể tiếp cận và sử
dụng các phương tiện đó.
Công dân sử dụng quyền tự do ngôn luận, tự do báo chí để
yêu cầu, kiến nghị việc sửa đổi hay bãi bỏ bất kỳ
điều nào trong Hiến pháp cũng như trong các bộ luật. Không có
điều nào trong Hiến pháp là điều cấm mà công dân không có
quyền kiến nghị sửa đổi hoặc hủy bỏ.
Công dân sử dụng quyền tư do ngôn luận, tự do báo chí để
bày tỏ mong muốn thay đổi, cải cách hệ thống chính trị
nhằm đáp ứng các quyền tự do dân chủ cũng như lợi ích
của nhân dân. Công dân có quyền bày tỏ ước muốn xây dựng
nền chính trị đa nguyên, đa đảng.
Do đó, quyền tự do ngôn luận, tự do báo chí đã được qui
định trong Hiến pháp, luật và Công ước quốc tế để bảo
đảm rằng chính quyền phải tôn trọng và không được xâm
phạm đến quyền của công dân.
Và trách nhiệm của chính quyền là:
Chính quyền cũng như cả hệ thống chính trị từ trung ương
đến các địa có nghĩa vụ tôn trọng quyền tự do ngôn luận,
tự do báo chí của công dân. Cũng như có trách nhiệm bảo vệ
mọi công dân khi họ thực hiện quyền tự do ngôn luận, tự do
báo chí.
Trong bình luận chung số 34 về điều 19 Công ước quốc tế
về các quyền dân sự và chính trị của Hội đồng nhân
quyền LHQ trong phiên họp 102 từ ngày 11 đến ngày 29 tháng 7
năm 2011. Mục số 7 và 8 nêu rõ:
"<em>7. Nghĩa vụ tôn trọng tự do quan điểm và tự do
biểu đạt là nghĩa vụ bắt buộc đối với mọi Quốc gia
thành viên như một chỉnh thể. Tất cả mọi nhánh quyền lực
nhà nước (hành pháp, lập pháp và tư pháp) và các cơ quan công
quyền và tổ chức của chính phủ, dù ở cấp độ nào –
quốc gia, khu vực hay địa phương – đều có trách nhiệm
thực hiện nghĩa vụ của Quốc gia thành viên. Các trách nhiệm
đó cũng có thể phát sinh với một Quốc gia thành viên trong
một số trường hợp nhất định liên quan đến các chủ thể
có tư cách bán nhà nước. Nghĩa vụ này cũng yêu cầu các
Quốc gia thành viên phải đảm bảo rằng mọi người được
bảo vệ khỏi bất kỳ hành vi nào của cá nhân hay pháp nhân
thuộc khu vực tư có thể ảnh hưởng xấu đến việc thụ
hưởng các quyền tự do quan điểm và tự do biểu đạt đến
mức độ những quyền theo Công ước này dễ bị ảnh hưởng
bởi việc áp dụng của các cá nhân hoặc pháp nhân thuộc khu
vực tư.</em>
<em>8. Các Quốc gia thành viên phải đảm bảo rằng các
quyền trong Điều 19 của Công ước có hiệu lực trong hệ
thống nội luật của quốc gia, và có tinh thần nhất quán với
những chỉ dẫn của Ủy ban trong Bình luận chung số 31 về
bản chất của các nghĩa vụ pháp lý chung đối với Nước
thành viên Công ước….</em>"
Những trở ngại khi công dân Việt Nam thực hiện quyền tự do
ngôn luận, tự do báo chí.
Trong những năm vừa qua, đã có nhiều công dân khi sử dụng
quyền tự do ngôn luận, tự do báo chí để bày tỏ quan điểm
chính trị đối lập, phê phán những sai lầm, yếu kém, tham
nhũng của đảng Cộng sản. Một số nghệ sĩ như Việt Khang,
Trần Vũ Anh Bình chỉ sáng tác những ca khúc bày tỏ những
trăn trở với vận mệnh đất nước. Nhưng tất cả họ đã
bị truy tố và xét xử với mức án nặng nề theo điều 88 bộ
luật Hình sự. Ngoài gia hàng trăm người khác thường xuyên
bị sách nhiễu.
Do vậy điều 88 bộ luật Hình sự là trở ngại cho công dân
khi họ thực hiện quyền tự do ngôn luận, tự do báo chí. Các
hành vi chống nhà nước của điều 88 được hệ thống các cơ
quan tư pháp của Việt Nam hiểu, giải thích và áp dụng như
sau: Hành vi tuyên truyền nhằm làm giảm lòng tin với đảng CS,
với chế độ XHCN, phá hoại sự thống nhất về chính trị,
tư tưởng trong xã hội, xâm phạm sự vững mạnh của chính
quyền nhân dân và chế độ XHCN. Hành vi xuyên tạc, đả kích
các chủ trương, chính sách của đảng CS và nhà nước trong
các lĩnh vực quản lý kinh tế, quản lý xã hội, quản lý cán
bộ, công chức nhà nước,… Hành vi lợi dụng những tiêu
cực, khoét vào những khó khăn trước mắt, thổi phồng những
khuyết điểm trong quản lý kinh tế, quản lý xã hội, làm cho
người khác không tin vào chế độ, và sự lãnh đạo của
đảng CS, sự quản lý điều hành của bộ máy nhà nước.
Khi chúng ta đối chiếu nội hàm của điều 88 bộ luật Hình
sự với điều 69 Hiến pháp, điều 4 luật Báo chí, điều 19
Công ước quốc tế về các quyền dân sự và chính trị. Thì
chúng ta thấy rằng chính quyền cũng như các cơ quan tư pháp
của Việt Nam đã diễn giải điều 88 bộ luật Hình sự nhằm
bóp chết quyền tự do ngôn luận, tự do báo chí của công dân.
Do vậy điều 88 bộ luật hình sự là VI HIẾN, nó chống lại
điều 69 Hiến pháp, điều 4 luật Báo chí và Điều 19 Công
ước quốc tế về các quyền dân sư và chính trị.
Lòng tin của nhân dân với đảng Cộng sản phụ thuộc vào
năng lực lãnh đạo, phẩm chất đạo đức của mỗi đảng
viên và cả tập thể đảng Cộng sản. Còn lòng tin của nhân
với chế độ XHCN phụ thuộc vào việc nó có mang lại quyền
bình đẳng và quyền làm chủ đất nước của nhân dân hay
không. Đảng Cộng sản không thể áp đặt tuyệt đối tư
tưởng chính trị của mình lên toàn bộ xã hội. Còn các
đường lối, chủ trương, chính sách của đảng Cộng sản,
của chính phủ trong các lĩnh vực kinh tế, xã hội,…có thể
đem lại lợi ích cho một bộ phận người dân này, nhưng với
những người khác thì ngược lại. Những người được
hưởng lợi thì họ ủng hộ, còn những người mất lợi ích
thì họ có quyền phản đối. Những tiêu cực, sai lầm, khuyết
điểm của chính quyền thì có nhưng người đánh giá không
đáng kể, còn những người khác họ có quyền đánh giá là
nghiêm trọng, tùy theo cách nhìn của mỗi người. Hoặc chế
độ XHCN được nhiều người dân cho là phù hợp, và họ ủng
hộ. Nhưng với rất nhiều người khác họ cho là không phù
hợp và họ có quyền tự do phê phán, đả kích, thậm chí họ
có quyền đòi hỏi thay đổi. Cùng một sự việc, một hiện
tượng, nhưng mỗi người dân có những cách nhìn, quan điểm
khác nhau. Nhóm này đồng ý, ủng hộ. Nhóm khác không đồng ý
và phản đối.
Và nếu tất cả mọi công dân đều sử dụng quyền tự do
ngôn luận, tự do báo chí để ca ngợi và bày tỏ sự ủng hộ
đối với chính phủ, đảng Cộng sản và chế độ XHCN. Chắc
chắn chính quyền không bao giờ trừng phạt họ. Và quyền tự
do ngôn luận, tự do báo chí không cần thiết được bảo vệ
bởi Hiến pháp, luật và Công ước quốc tế. Nhưng ở Việt
Nam cũng như trên thế giới, công dân thường sử dụng quyền
tự do ngôn luận, tự do báo chí để bày tỏ sự bất bình,
sự phản đối, chỉ trích hay phê phán những yếu kém, sai
lầm, khuyết điểm của chính phủ, chế độ XHCN. Trách nhiệm
của chính quyền là bảo vệ và tôn trọng quyền tự do ngôn
luận của cả nhóm công dân ủng hộ và nhóm công dân phản
đối.
Làm thế nào để quyền tự do ngôn luận, tự do báo chí của
công dân được tôn trọng và bảo vệ?
Nếu đảng Cộng sản và Nhà nước Việt Nam thực sự tôn
trọng quyền tự do ngôn luận, tự do báo chí của công dân.
Quốc hội Việt Nam phải tiến hành hủy bỏ điều 88 bộ luật
Hình sự, bởi đây là một điều luật vi hiến. Trong khi việc
này chưa sảy ra thì chính phủ phải trả tự do cho tất cả
những người đang bị giam giữ, bị cầm tù theo điều 88 bộ
luật Hình sự, bãi bỏ quản chế với những người đã hết
án tù. Chấm dứt sách nhiễu với những công dân đang thực
hiện quyền tự do ngôn luận, tự do báo chí.
Hà nội, ngày 22 tháng 10 năm 2012
Luật sư Nguyễn Văn Đài
***********************************
Entry này được tự động gửi lên từ trang Dân Luận
(http://danluan.org/tin-tuc/20121025/luat-su-nguyen-van-dai-quyen-tu-do-ngon-luan-tu-do-bao-chi),
một số đường liên kết và hình ảnh có thể sai lệch. Mời
độc giả ghé thăm Dân Luận để xem bài viết hoàn chỉnh. Dân
Luận có thể bị chặn tường lửa ở Việt Nam, xin đọc
hướng dẫn cách vượt tường lửa tại đây
(http://kom.aau.dk/~hcn/vuot_tuong_lua.htm) hoặc ở đây
(http://docs.google.com/fileview?id=0B_SKdt9lFNAxZGJhYThiZDEtNGI4NC00Njk3LTllN2EtNGI4MGZhYmRkYjIx&hl=en)
hoặc ở đây (http://danluan.org/node/244).
Dân Luận có các blog dự phòng trên WordPress
(http://danluan.wordpress.com) và Blogspot (http://danluanvn.blogspot.com),
mời độc giả truy cập trong trường hợp trang Danluan.org gặp
trục trặc... Xin liên lạc với banbientap(a-còng)danluan.org để
gửi bài viết cho Dân Luận!
Không có nhận xét nào:
Đăng nhận xét