Về tổ chức nhà nước, việc mọi quyền lực nhà nước tập
trung vào trong tay một hoặc vài cá nhân chính là căn nguyên cho
mọi hành vi độc tài, chuyên chế của các công việc nhà
nước. Vì vậy, muốn chống chế độ này phải có sự phân
chia quyền lực, có cơ chế kiểm soát quyền lực.
Triết gia Pháp J.J. Rousseau (1712 – 1778) trong tác phẩm "Bàn
về khế ước xã hội" nêu:
"Quyền lực nhà nước luôn có xu hướng tự mở rộng, tự
tăng cường vai trò của mình. Bất cứ ở đâu có quyền lực
là xuất hiện xu thế lạm quyền và chuyên quyền, cho dù quyền
lực ấy thuộc về ai. Do vậy, để đảm bảo các quyền tự do
cơ bản của công dân, ngăn ngừa các hành vi lạm quyền của
các chủ thể nắm giữ quyền lực nhà nước thì phải thiết
lập pháp chế nhằm giới hạn quyền lực nhà nước. Cách tốt
nhất để chống lạm quyền là giới hạn quyền lực bằng các
công cụ pháp lý và cách thực hiện không phải là tập trung
quyền lực, mà là phân chia nó ra, kiểm soát nó".
Muốn hạn chế quyền lực nhà nước thì trước hết phải
phân quyền, và sau đó phải làm cho các nhánh quyền lực đã
được phân chỉ được phép hoạt động trong phạm vi quy
định của pháp luật
Tổng thống thứ 3 của Hoa Kỳ Thomas Jefferson (1743-1826) hoàn
thiện tiếp:
"Sự phân chia các quyền lực đó theo một cách thức sao cho
chức năng của một nhánh chính quyền trong một vấn đề cụ
thể thì bị giới hạn bởi chức năng của một nhánh khác có
thẩm quyền về cùng vấn đề ấy hoặc về một vấn đề
khác có liên quan. Thường được gọi là: "các biện pháp
kiểm soát và đối trọng quyền lực lẫn nhau" – "checks and
balance." Về cốt lõi, đây là một hệ thống nằm ngay bên
trong chính quyền nhằm đảm bảo tính trách nhiệm của chính
quyền, được gọi là kiểm tra, giám sát bên trong. Vì sự
kiểm tra này tạo ra một cơ chế mặc nhiên ai nắm và được
phân công sử dụng quyền lực nhà nước cũng phải bị kiểm
tra, theo nguyên tắc phòng ngừa, còn cơ chế kiểm tra được
tiến hành từ bên ngoài hầu như chỉ được tiến hành một
khi đã có hậu quả xảy ra".
Vừa qua, Việt Nam giật mình về sự lạm quyền của Thủ
tướng. Thực chất là quyền hạn đã tập trung quá lớn vào
một tay mà không có sự kiểm soát, giám sát hữu hiệu nên
mới sinh ra những vấn đề mà vừa qua mấy Hội nghị của
đảng đều bàn về vấn đề này mà dường như chưa có lối
ra hữu hiệu.
Ở Việt Nam, không có chuyện tam quyền phân lập mà có sự
phân công phối hợp giữa các cơ quan dưới sự lãnh đạo của
Đảng – một lãnh đạo đã phát biểu. "Tăng cường sự
lãnh đạo của Đảng" được đưa ra trong Hội nghị Trung
ương 6 như một phương sách để hoàn thiện thể chế giám
sát, kiểm soát quyền lực. Hoàn thiện Ban Phòng chống tham
nhũng. Giảm bớt quyền lực Thủ tuớng, chuyển một số bộ
sang để Chủ tịch nước phụ trách. Tái lập Ban Kinh tế Trung
ương…
Thực chất, quyền lực lại vẫn tập trung vào một tay khác.
Chỉ đơn giản là chuyển từ tay này sang tay khác mà vẫn chưa
thấy được cơ chế kiểm soát và giám sát hữu hiệu. Hiện,
việc hoàn thiện Ban Phòng chống tham nhũng vẫn gặp rắc rối
vì cả ba phương án đưa ra đều "có vấn đề". Tái lập
Ban Kinh tế Trung ương để thực hiện chức năng giám sát thì
lại giẫm chân lên chức năng của Quốc hội. Việc để Chủ
tịch nước nắm một số Bộ trọng yếu thì theo một số ý
kiếm lại giảm hiệu quả hoạt động chính phủ và vô hình
chung tạo sự tập quyền rất lớn trong tay Chủ tịch nước
nhưng lại chưa hình thành cơ chế giám sát quyền lực này khi
Chủ tịch nước vừa nắm Bộ lại vừa nắm cả Tòa án lẫn
Viện Kiểm sát.
***********************************
Entry này được tự động gửi lên từ trang Dân Luận
(http://danluan.org/tin-tuc/20121013/cau-nhat-tan-loay-hoay-han-che-kiem-soat-quyen-luc-xung-quanh-hoi-nghi-tu6),
một số đường liên kết và hình ảnh có thể sai lệch. Mời
độc giả ghé thăm Dân Luận để xem bài viết hoàn chỉnh. Dân
Luận có thể bị chặn tường lửa ở Việt Nam, xin đọc
hướng dẫn cách vượt tường lửa tại đây
(http://kom.aau.dk/~hcn/vuot_tuong_lua.htm) hoặc ở đây
(http://docs.google.com/fileview?id=0B_SKdt9lFNAxZGJhYThiZDEtNGI4NC00Njk3LTllN2EtNGI4MGZhYmRkYjIx&hl=en)
hoặc ở đây (http://danluan.org/node/244).
Dân Luận có các blog dự phòng trên WordPress
(http://danluan.wordpress.com) và Blogspot (http://danluanvn.blogspot.com),
mời độc giả truy cập trong trường hợp trang Danluan.org gặp
trục trặc... Xin liên lạc với banbientap(a-còng)danluan.org để
gửi bài viết cho Dân Luận!
Không có nhận xét nào:
Đăng nhận xét