“Be considerate of others” – Hãy quan tâm đến những người xung quanh!

<div class="boxright200"><img
src="http://danluan.org/files/u23/danluan_a091.jpg" /></div>

Có lẽ nhìn chung, chúng ta đều đã công nhận một 'chân
lý' hiển nhiên là dân Việt Nam ta đang thuộc loại kém văn
minh nhất thế giới trong lĩnh vực hành xử nơi công cộng, từ
việc thà chen chúc chứ nhất định không chịu xếp hàng, xả
rác bừa bãi, không tuân thủ luật lệ giao thông đến nói oang
oang nơi công cộng hay nói chuyện điện thoại thoải mái trong
các cuộc họp, cuộc biểu diễn nghệ thuật, v.v. Đã có muôn
vàn bài viết về "người Việt xấu xí" để nêu lên những
tệ nạn này.

Làm thế nào để có thể nâng cao cái sự văn minh của người
Việt Nam lên, để người Việt Nam bớt xấu xí? Đây chắc
chắn không phải là việc một sớm một chiều mà xong. Theo góc
nhìn <em>"constructive criticism"</em>, tôi thiết nghĩ việc chỉ
ra cho mọi người làm thế nào là đúng sẽ có hiệu quả hơn
việc chỉ nói: như vậy là sai.
Nhưng <em>"cầm tay chỉ việc" </em>thế nào đây? Xin có vài
ý kiến:

<strong>Thứ nhất</strong>: ở tầm vĩ mô, cần có biển báo
nhắc nhở tại những nơi công cộng

Tại các nước văn minh bậc nhất ở châu Á như Nhật Bản và
Singapore (nơi mà cách đây nửa thế kỷ, dân họ cũng kém văn
minh như dân ta hiện nay), tôi để ý thấy tại tất cả các ga
tàu điện, các sân bay, đều có những biển lớn kêu gọi,
hướng dẫn mọi người quan tâm để ý đến người xung quanh
và những biển hướng dẫn mọi người cách hành xử nơi công
cộng một cách lịch sự. Tất cả những biển này thông
thường có hình minh họa rất bắt mắt.

Có thể kể ra một vài ví dụ như:

- Tại nhà ga, sân bay: Khi bạn kéo hành lý có bánh xe, hãy chú
ý để không chẹt vào chân người khác.

- Trong những không gian kín như trên tàu hỏa, nhà hàng, thư
viện, bảo tàng: Không sử dụng điện thoại di động; không
nói to.

- Nhà vệ sinh công cộng: Không làm ướt sàn, không vứt rác ra
sàn.

- Những nơi cần mua vé: Hãy xếp hàng; Bắt đầu xếp hàng từ
vạch này.

Thiết nghĩ có lẽ chính quyền cần vào cuộc để có được
những biển hướng dẫn như vậy ở những nơi công cộng tại
Việt Nam. Việc gắn biển nhắc nhở này phải được xem như
một chiến dịch dài hơi tầm quốc gia. Đây là điều mà chính
phủ Singapore đã miệt mài kiên trì thực hiện trong nửa thế
kỉ qua. Chắc chắn không phải ai cũng sẽ làm theo biển nhắc
nhở này ngay. Nhưng mưa dầm thấm lâu, 5 năm, 10 năm nữa, sẽ
ngấm dần vào tiềm thức con người. Nếu chúng ta không bắt
đầu từ bây giờ thì 5 năm hay 10 năm nữa cũng không có gì
thay đổi cả.

<strong>Thứ hai</strong>: ở tầm vi mô, trong xã hội, cần có
những người dũng cảm lên tiếng nhắc nhở mọi người xung
quanh hành xử cho văn minh hơn, cho dù họ có thể vấp lại sự
phản kháng. Tuy nhiên, nếu không có những người đi tiên phong,
phong trào sẽ không tiến lên được.

Tôi xin kể ra đây một ví dụ mắt thấy tai nghe về một phụ
nữ dũng cảm và sự phản kháng mà chị vấp phải:

Tại Flamingo Đại Lải resort vào một chiều thứ 7, có rất
nhiều các gia đình mang trẻ nhỏ đến đây vui chơi thư giãn
cuối tuần vì tại đây có một sân chơi trẻ em và một bãi
biển giả khá đẹp. Tuy nhiên, hôm đó, ngoài các gia đình
đến nghỉ, còn có một sự kiện team building của nhân viên
công ty FPT. Suốt cả buổi chiều, chiếc loa thùng của sự
kiện này phát nhạc to chát chúa, uỳnh uỳnh. Mãi đến cuối
giờ chiều, sự kiện này mới đi đến hồi kết. Thay vào
tiếng nhạc, chiếc loa bắt đầu phát ra những thông điệp kêu
gọi mọi người thu dọn đồ đạc ra về (khoảng 15 phút liên
tục). Rồi bắt đầu đến tiết mục chụp ảnh nhóm. Anh phụ
trách của đoàn FPT liên tục hét to vào mic: bức ảnh này sẽ
được treo trong nhà lưu niệm của FPT trong 50 năm tới, phải
đứng thành 2 hàng hay 3 hàng, hàng đầu ngồi hay quỳ, anh cao
cao kia khom xuống, v.v...

Dường như không chịu nổi nữa, một người phụ nữ từ ghế
tắm nắng bên bãi biển giả tiến về phía nhóm nhân viên FPT
và nói với anh phụ trách:

- Anh ơi, nhóm anh chụp ảnh thì không cần phải hét to vào mic
thế. Anh cứ nói bình thường thì mọi người cũng nghe được
mà.

Anh phụ trách này phẩy tay:

- Em cứ làm việc của em đi, bọn anh chụp ảnh xong thì sẽ
thôi (nói to vào mic)

Người phụ nữ kiên nhẫn:

- Em không phải là nhân viên mà là khách đi nghỉ ở đây. Anh
hét to vào mic như thế rất làm ảnh hưởng đến những người
khác đang muốn thư giãn ở đây.

Anh phụ trách này vẫn khăng khăng nói to vào mic:

- Nhóm anh chụp ảnh xong sẽ thôi – và lại tiếp tục quay ra
sắp nhóm chụp ảnh.

Người phụ nữ này vẫn không bỏ cuộc và nói to tiếng, gay
gắt hơn:

- Nhưng nhóm anh chỉ có vài chục người chụp ảnh nhóm, tại
sao lại phải hét to vào mic thế? Rất ảnh hưởng đến những
người khác.

Lúc này, nhóm nhân viên FPT bắt đầu lao xao bình luận:

- Con này bị tâm thần à?

- Con này bị điên à?

- Chó cứ sủa và đoàn người cứ đi.

Người phụ nữ này sau đó đã ra nhân viên của khu resort để
phản ánh ý kiến của mình. Nhân viên của resort ra nhắc nhở
nhóm FPT nhưng cũng không ăn thua gì. Họ chụp ảnh ầm ĩ thêm
khoảng 10 phút nữa thì giải tán, lên xe bus ra về.

<h2>Kết luận:</h2>

1. Đây là một ví dụ điển hình cho người Việt xấu xí.
Nhóm nhân viên FPT này chắc chắn là những người có học
vấn. Tuy nhiên, họ không có một khái niệm gì về hành xử
văn mình nơi công cộng, không có một khái niệm gì về
<em>"quan tâm đến những người xung quanh"</em>. Thậm chí ngay
cả khi nhân viên resort nhắc nhở, họ cũng bỏ ngoài tai. Cái
tôi của họ quá lớn, không thể hy sinh cho ai khác được.

2. Người phụ nữ trên bức xúc về hành vi của nhóm nhân viên
FPT này làm ảnh hưởng đến sự thư giãn của mình và những
người khách khác nên đã lên tiếng phản đối. Tuy không
được kết quả gì mà còn bị lăng mạ là điên, là tâm
thần. Nhưng biết đâu, lời phản đối này cũng sẽ khiến
nhóm nhân viên FPT nọ phải suy nghĩ lại. Biết đâu lần sau khi
đi team building, họ sẽ bớt ầm ĩ hơn. Chắc chắn một điều:
nếu không có người phụ nữ này lên tiếng phản đối, mấy
chục con người này sẽ không biết rằng họ đã làm cho
người khác khó chịu buổi chiều hôm đó.

3. Nhân viên của resort vì nể một đoàn khách lớn mà không
dám kiên quyết yêu cầu họ trật tự hơn để tôn trọng sự
nghỉ ngơi của những khách lẻ khác. Đây là một sai lầm vì
như vậy, họ sẽ khiến những khách lẻ không muốn quay lại
resort này nữa vì họ không cảm thấy thư giãn ở đây. Ngược
lại, nếu kiên quyết và khéo léo làm rõ ngay từ đầu về quy
tắc trật tự, họ vẫn sẽ không mất đoàn khách lớn.

4. Tôi cảm thấy xấu hổ vì mình đứng ngay gần đấy mà chỉ
lặng lẽ quan sát, không lên tiếng ủng hộ người phụ nữ
dũng cảm nọ ngay tại trận. Các bạn hãy đừng như tôi.
Đừng im lặng mà hãy lên tiếng.


***********************************

Entry này được tự động gửi lên từ trang Dân Luận
(http://danluan.org/tin-tuc/20121025/be-considerate-of-others-hay-quan-tam-den-nhung-nguoi-xung-quanh),
một số đường liên kết và hình ảnh có thể sai lệch. Mời
độc giả ghé thăm Dân Luận để xem bài viết hoàn chỉnh. Dân
Luận có thể bị chặn tường lửa ở Việt Nam, xin đọc
hướng dẫn cách vượt tường lửa tại đây
(http://kom.aau.dk/~hcn/vuot_tuong_lua.htm) hoặc ở đây
(http://docs.google.com/fileview?id=0B_SKdt9lFNAxZGJhYThiZDEtNGI4NC00Njk3LTllN2EtNGI4MGZhYmRkYjIx&hl=en)
hoặc ở đây (http://danluan.org/node/244).

Dân Luận có các blog dự phòng trên WordPress
(http://danluan.wordpress.com) và Blogspot (http://danluanvn.blogspot.com),
mời độc giả truy cập trong trường hợp trang Danluan.org gặp
trục trặc... Xin liên lạc với banbientap(a-còng)danluan.org để
gửi bài viết cho Dân Luận!