Ts. Alan Phan – Chủ tịch quỹ đầu tư Viasa Fund tại Hồng Kông
khi trao đổi với chúng tôi đã cho rằng, còn duy trì tập
đoàn, tổng công ty thì Nhà nước sẽ còn phải tiếp tục
"chạy theo trả nợ". Thay vì tái cấu trúc, thu gọn hoạt
động, rút bớt số lượng các doanh nghiệp này thì Việt Nam
cần phải chấp nhận vận hành theo cơ chế thị trường –
tức rút "gậy chống lưng" để các tập đoàn, tổng công ty
kinh doanh như một doanh nghiệp bình thường.
<em>Khi quyết định thành lập các tập đoàn và tổng công ty,
Việt Nam cũng mong muốn rằng đó sẽ là những Chaebol như của
Hàn Quốc. Tuy nhiên, đến nay Theo ông, tại sao mô hình này lại
không thành công ở Việt Nam?</em>
Có 3 yếu tố có thể tóm tắt nên sự thành công của các
Chaebol của Hàn Quốc bao gồm: Thiên thời, địa lợi và nhân
hòa.
Thứ nhất, thời điểm Chaebol ra đời thì trên thị trường
thế giới chưa có một nền kinh tế mạnh như Trung Quốc của
bây giờ. Do vậy, nhiều quốc gia trên thế giới đầu tư vốn
vào Hàn Quốc để làm công xưởng sản xuất, do nước này có
lợi thế là gần Nhật Bản, học được kỹ thuật chất
lượng của Nhật trong khi các yếu tố khác khá rẻ so với
Nhật Bản. Do vậy, mọi "ưu ái" của nhà đầu tư đã dồn
về phía Hàn Quốc
Thứ hai là yếu tố địa lợi. Hàn Quốc lúc đó ngoài vị
thế trên thị trường, còn lợi thế là đồng minh chiến
lược của Mỹ để kiềm chế Trung Quốc. Quốc gia này đã
dành cho Hàn Quốc sự giúp đỡ mạnh mẽ bởi Mỹ với viện
trợ tài chánh và kỹ thuật, cũng như mở cửa thị trường
Mỹ cho sản phẩm Hàn Quốc.
Thứ ba là nhân hòa. Người dân Hàn Quốc lúc đó rất chịu
khó học hỏi cầu tiến. Trong số du học sinh tại Mỹ thì số
sinh viên Hàn Quốc chiếm lượng lớn nhất tại các trường
đại học. Do vậy, người Hàn Quốc được đào tạo theo văn
hóa phương Tây từ rất sớm.
Và một điểm cốt lõi là các Chaebol được điều hành bởi
tập đoàn tư nhân. Chính phủ chỉ hỗ trợ về vốn, còn vấn
đề điều hành do tư nhân hoàn toàn chịu trách nhiệm, tiền
đầu tư được quản lý chặt bởi các gia đình tư nhân.
Điều hành lối thị trường và quản lý bởi gia đình nên tham
nhũng không phải là vấn nạn.
Trong khi ở Việt Nam, yếu tố "thiên thời" gần như không
có do thời điểm hình thành các tập đoàn và tổng công ty nhà
nước là lúc phần lớn ở các nước trên thế giới đã xóa
bỏ mô hình này, nhất là sau thất bại kinh tế nặng nề của
Liên Xô và Trung Quốc thời mới mở cửa.
Nhưng yếu điểm lớn nhất vẫn là việc quản trị hoạt
động yếu kém, tiền của người khác (OPM) thì mạnh anh nào
anh nấy "rút ruột". Ngày nay, ngay cả các Chaebol ở Hàn
Quốc cũng đã gặp rắc rối vì yếu kém quản trị không đem
lại hiệu quả so với các đối thủ nhỏ và nhanh hơn.
<em>Tuy nhiên, nhiều người lại cho rằng đầu tư ngoài ngành
mới chính là nguyên nhân dẫn đến "cái chết" của các
tập đoàn, tổng công ty Nhà nước ở Việt Nam, ông có nghĩ
thế không?</em>
Không, tôi không nghĩ thế. Kinh doanh mà không phải dùng tiền
của mình thì chắc chắn sẽ không bao giờ có hiệu quả.
Giống như việc đi đánh bạc mà không đánh bằng tiền của
mình, sinh lời thì mình hưởng, còn thua lỗ thì người khác
lãnh dùm.
Nghiêm trọng hơn là, cho phép thành lập các doanh nghiệp này
nhưng lại thiếu các cơ chế để quy trách nhiệm cá nhân.
Các Chaebol của Hàn Quốc nếu hoạt động không hiệu quả thì
người điều hành bị sa thải ngay lập tức dựa trên các chỉ
số tài chánh, ngắn và dài hạn. Còn ở Việt Nam, với tư
tưởng nhiệm kỳ, có 5 năm, tôi sẽ cố gắng làm thật nhiều
dự án mới, không phải vì mục tiêu lợi nhuận chung hay xây
thương hiệu công ty mà để thu lợi cá nhân qua tiền bạc hay
quyền lực.
Còn việc đầu tư một ngành hay đa ngành bản chất không khác
nhau. Khi muốn điều hành DN phải coi việc quản lý hiệu quả
là vấn đề quan trọng hàng đầu.
<em>Như vậy, ý ông là việc hạn chế đầu tư đa ngành của
các tập đoàn, Tổng công ty nhà nước không phải là vấn đề
cốt lõi, mà cần phải nâng cao hiệu quả sử dụng vốn bằng
cách minh bạch và giao trách nhiệm cụ thể cho cá nhân?</em>
Rất khó có thể nói cái gọi là "nâng cao hiệu quả sử
dụng đồng tiền" khi mà mỗi ngày, một cá nhân đại diện
phải quyết định cả triệu USD nhưng không phải tiền của
mình, không đủ kỹ năng quản trị, không có thì giờ giám sát
(vì mất rất nhiều thì giờ vào quan hệ), sử dụng người
theo giới thiệu của bà con bạn bè phe nhóm…
<em>Chính phủ dự kiến sẽ rút xuống chỉ còn 5 -7 tập đoàn,
tổng công ty hoạt động trong những lĩnh vực thiết yếu, ông
có cho rằng điều này sẽ giúp Việt Nam quản lý tốt hơn
hoạt động của các doanh nghiệp này không?</em>
Theo tôi, nếu đứng trên góc độ kinh tế thuần túy, bỏ qua
những mục tiêu chính trị, xã hội thì việc duy trì các tập
đoàn, tổng công ty dưới sự bảo hộ của Nhà nước sẽ có
hiệu quả tốt hơn vì mất ít tiền hơn.
Chính phủ đã "dám" cắt xuống còn 5 -7 tập đoàn, tổng
công ty tại sao không "dám" cắt hẳn sự bảo hộ đối với
các đơn vị này?
Nếu biện hộ đó là những lĩnh vực thiết yếu, Chính phủ
phải phụ trách thì ai sẽ là người quyết định rằng mô
hình kinh doanh này quá quan trọng không thể thay thế nhà nước?
Đơn cử như điện lực của Mỹ, nơi tôi ở, cả trăm năm nay
đều do tư nhân điều hành, 20 – 30 năm mới cắt điện một
lần và người chủ doanh nghiệp điện phải đi xin lỗi từng
gia đình do sự cố thiên tai; trong khi tại Khu đô thị Phú Mỹ
Hưng – nơi tôi đang sinh sống, cũng được đánh giá là khu
đô thị hạng sang bậc nhất ở Việt Nam, thì việc cắt điện
mỗi tuần được coi là việc bình thường!
<em>Là một trong những người giúp kết nối các nhà đầu tư,
ông thấy các nhà đầu tư nước ngoài mong muốn gì trong việc
cải cách khối doanh nghiệp Nhà nước hiện nay của Việt
Nam?</em>
Tôi cho rằng muốn thu hút được đầu tư nước ngoài, bản
thân môi trường kinh doanh của chúng ta phải tự hoàn thiện
trước khi họ có ý kiến. Phần lớn đang "wait and see"
(đợi xem). Các nhà đầu tư luôn đặt mục tiêu lợi nhuận và
hiệu quả dự án lên hàng đầu. Họ chỉ chọn Việt Nam nếu
ở đây thỏa mãn nhu cầu họ. Còn nếu không, có vài trăm cơ
hội đầu tư vào các nước khác đang "mở cửa đón chào".
Xin cảm ơn ông!
Khánh Linh (thực hiện)
***********************************
Entry này được tự động gửi lên từ trang Dân Luận
(http://danluan.org/tin-tuc/20121010/alan-phan-dieu-hanh-dnnn-o-viet-nam-giong-nhu-di-danh-bac-ma-khong-dung-tien-minh),
một số đường liên kết và hình ảnh có thể sai lệch. Mời
độc giả ghé thăm Dân Luận để xem bài viết hoàn chỉnh. Dân
Luận có thể bị chặn tường lửa ở Việt Nam, xin đọc
hướng dẫn cách vượt tường lửa tại đây
(http://kom.aau.dk/~hcn/vuot_tuong_lua.htm) hoặc ở đây
(http://docs.google.com/fileview?id=0B_SKdt9lFNAxZGJhYThiZDEtNGI4NC00Njk3LTllN2EtNGI4MGZhYmRkYjIx&hl=en)
hoặc ở đây (http://danluan.org/node/244).
Dân Luận có các blog dự phòng trên WordPress
(http://danluan.wordpress.com) và Blogspot (http://danluanvn.blogspot.com),
mời độc giả truy cập trong trường hợp trang Danluan.org gặp
trục trặc... Xin liên lạc với banbientap(a-còng)danluan.org để
gửi bài viết cho Dân Luận!
Không có nhận xét nào:
Đăng nhận xét