Tôi nhận được thư một số bạn đề nghị trao đổi tiếp
xung quanh đề tài chủ nghĩa Mác-Lênin đang dạy trong nhà
trường. Do thịnh tình của các bạn, tôi có nghĩa vụ trả
lời, nhưng cũng cần nói rõ với các bạn đôi điều. Đầu
tiên phải nói để các bạn biết, tôi không phải là người
nghiên cứu về triết học, kiến thức còn rất hạn chế. Thứ
hai, tất cả những điều tôi nói đều chưa hẳn đã đúng.
Nhiều lắm thì các bạn cũng chỉ nên xem là ý kiến tham khảo,
nghe cho biết. Có một điều tôi khẳng định: Đây là ý kiến
của riêng tôi, nếu có sai thì không ai phải chịu trách nhiệm.
Xin trả lời theo câu hỏi các bạn đặt:
<h2>1. Chủ nghĩa Mác-Lênin là sự phát triển của chủ nghĩa
Mác?</h2>
Có bạn hỏi: Chủ nghĩa Mác-Lênin có phải là chủ nghĩa Mác
hay không? Nếu không thì phân biệt như thế nào giữa hai chủ
nghĩa này?
Xin trả lời: Ngày nay có những người cho rằng chủ nghĩa Mác
và chủ nghĩa Mác-Lênin là hai lý luận khác nhau, theo tôi, nhận
thức như vậy là sai lầm cơ bản. Những người phân biệt
thành hai học thuyết khác nhau dựa vào việc hiện nay có một
vài nước Bắc Âu vẫn thừa nhận Mác, nhưng không thừa nhận
Mác-Lênin. Những người đó quên mất rằng một số nước
công nhận Mác về mặt triết học, nhưng không công nhận Mác
trong lĩnh vực kinh tế chính trị và chủ nghĩa xã hội khoa
học. Một số đảng ở Bắc Âu đề cao Mác, nhưng đó là đề
cao về tư tưởng, về chính sách xã hội, tuyệt đối không có
đảng nào, quốc gia nào sử dụng lý luận cơ bản của Mác
về kinh tế chính trị là "xóa bỏ chể độ tư hữu". Đây là
điểm cốt tử phân biệt giữa Mác và không phải Mác (nếu
bỏ lý luận "xóa bỏ tư hữu" và "chuyên chính vô sản" thì
chủ nghĩa Mác không khác gì lý luận dân chủ xã hội ở các
nước Tây Âu). Chúng ta dùng điểm này để xét chủ nghĩa
Mác-Lênin. Rõ ràng là chủ nghĩa Mác-Lênin kế thừa toàn bộ
triết học Mác, kinh tế chính trị Mác và cả chủ nghĩa xã
hội khoa học của Mác. Lênin khác với Mác ở chỗ, Lênin là
người vận dụng lý luận Mác vào giải quyết các vấn đề
thực tiễn, Mác thì mới chỉ xây dựng lý luận mà chưa hề
có thực tế để chứng minh. Nếu không có Lênin thì Mác thuần
túy chỉ là nhà nghiên cứu kinh viện, chưa thể coi là học
thuyết "khoa học của giai cấp vô sản giai đoạn chủ nghĩa
đế quốc và cách mạng vô sản".
Vậy Lênin phát triển Mác như thế nào? Để thực hiện lý
luận "xóa bỏ chế độ tư hữu", Lênin đề ra một loạt chính
sách: hợp tác hóa nông thôn, nhà nước nắm các ngành công
nghiệp... Nhưng sự phát triển đáng nói nhất là lý luận về
chủ nghĩa xã hội khoa học. Mục tiêu mọi cuộc cách mạng là
giành chính quyền. Mác cho rằng sau khi giành chính quyền thì
phải thực hiện chuyên chính vô sản và chính quyền chuyên
chính vô sản tốt nhất là chế độ cộng hòa đại nghị (xem
ra Mác dân chủ ghê!). Lênin đã tin theo Mác, năm 1917, cách mạng
tháng Mười thành công, ông tổ chức bầu cử dân chủ theo cơ
chế cộng hòa đại nghị. Tuy nhiên, kết quả cuộc bầu cử
này những người bônsevich thất bại thê thảm, chỉ chiếm 24%
trong chính quyền mới. Thực tiễn đặt ra bài toán khó đối
với Lênin: Nếu theo đúng từng chữ chủ nghĩa Mác thì cuộc
cách mạng tháng Mười thất bại về cơ bản, nếu muồn bảo
toàn thành quả của cách mạng tháng Mười thì buộc phải
"vận dụng sáng tạo và phát triển" Mác. Lênin đã chọn con
đường thứ hai, cải biên Mác. Ông tuyên bố: Chính quyền
chuyên chính vô sản tốt nhất là chính quyền xô-viết công
nông binh. Ngày 18/1/1918, cuộc bầu cử lại đã đưa những
người bônsevich lên nắm chính quyền. Từ đấy, về mặt lý
luận, các đảng cộng sản trên toàn thế giới đều tổ
chức theo kiểu chính quyền xô-viết, hoàn toàn khác với chế
độ cộng hòa đại nghị. Cũng trên nhãn quan "xóa bỏ tư hữu"
và "chuyên chính vô sản", chúng ta có thể khẳng định: Toàn
bộ lý luận của Lênin, Stalin, Mao Trạch Đông... đều thuộc
về chủ nghĩa Mác, việc phân biệt Mác với Mác-Lênin, Stalin,
Mao... là chuyện đảo lộn từ ngữ, không có giá trị học
thuật.
Có bạn sẽ hỏi: Hiện nay người ta tôn vinh Mác ở điểm
gì? Như trên đã nói, triết học Mác kế thừa từ Hêghen và
Phơbach nên rất nhiều phán đoán còn nguyên giá trị. Những ý
kiến của Mác về một xã hội công dân vẫn được đề cao,
vì các ý kiến này là ước mơ của loài người đã lâu. Chỉ
có điều, nếu áp dụng chuyên chính vô sản thì các ý kiến
trên trước sau cũng bị xóa khỏi hiện thực. Chúng ta hiểu
được, vì sao ý kiến của Mác rút cục lại có đất sống ở
các nước tư bản "dân chủ" cao như Bắc Âu mà không phải là
ở bất cứ quốc gia XHCN nào.
<h2>2. Vì sao không nên bàn tới lý luận giá trị thặng dư trong
bộ Tư bản?</h2>
Xin trả lời: Lý luận giá trị thặng dư của Mác dẫn đến
một kết luận sai là phải xóa bỏ chế độ tư hữu. Kết
luận cuối cùng đã sai rồi thì toàn bộ lý luận phía trước
không có giá trị gì hết. Bàn đi bàn lại về giá trị thặng
dư, về bóc lột người làm công... chỉ là chuyện đảo lộn
từ ngữ, chẻ sợi tóc làm tư, không có ý nghĩa thực tiễn.
Nếu các bạn tích cực tham gia vào các cuộc tranh luận này thì
chắc chắn sẽ trở thành các "nhà ngôn ngữ học", còn trình
độ kinh tế chính trị thì không tiến thêm một tấc nào. Tôi
nhắc lại câu chuyện Lênin phê phán những người bác bỏ
luận điểm "chính quyền chuyên chính vô sản tốt nhất là
chính quyền xô-viết công nông binh" thời cách mạng tháng
Mười. Đã có những nhà cách mạng cho rằng Lênin phản bội
Mác. Lênin bảo đấy là ý kiến của các nhà nghiên cứu phòng
trà, các chính khách sa-lông. Nếu không thay đổi ý kiến của
Mác bằng kết luận mới thì chủ nghĩa Mác đã chết trong
thực tiễn, còn đâu ra mà nói chủ nghĩa Mác với không Mác.
Đấy là lý do tôi khuyên các bạn nên tránh xa các cuộc tranh
luận kiểu này. Nhưng cũng không nên xóa bỏ hoàn toàn lý luận
giá trị thặng dư. Ít ra lý luận này gợi ý cho ta phương pháp
luận để khảo sát nhiều vấn đề khác. Khi Mác qua đời,
nhiều người đề cập đến môn lô-gich của Mác. Ông Ăng-ghen
nói: Tuy Mác không để lại một quyển sách nào về lô-gich
học, nhưng Mác để lại cho chúng ta lô-gich của bộ Tư bản.
Như vậy, theo Ăng-ghen, tinh hoa phương pháp nghiên cứu của Mác
nằm ở bộ Tư bản. Các bạn nhớ lại quá trình phát triển
của môn giả kim thuật ở châu Âu. Kết luận cuối cùng của
môn này về "hòn đá triết lý" là hoàn toàn sai, nhưng phượng
pháp nghiên cứu của nó thì lại sinh ra môn hóa học, một khoa
học chính xác. Vậy thì tạm kết luận: Phượng pháp nghiên
cứu của Mác thì nên tham khảo.
<h2>3. Có thể học gì ở Lênin?</h2>
Điều đầu tiên nhắc các bạn là phải học và nhớ những
điều cơ bản về triết học Mác-Lênin, đủ để thi chính
trị quốc gia khi tốt nghiệp. Nếu bạn có hứng thú nghiên
cứu xã hội thì nên tìm đọc một số tác phẩm cũng rất cơ
bản của Lênin viết về chủ nghĩa xã hội khoa học. Tôi giới
thiệu một tác phẩm lý thú, tương đối dễ đọc là Nhà
nước và cách mạng. Đối chiếu lý luận trong tác phẩm này
với thực tiễn nước Nga thời Lênin bạn sẽ rút ra khối
điều hay. Ví dụ, trong tác phẩm này Lênin đưa ra luận điểm
nổi tiếng: Nhà nước vô sản dân chủ một triệu lần hơn
nhà nước tư sản dân chủ nhất. Kết luận này rút từ kinh
nghiệm của Công xã Pa-ri. Lênin cho rằng điều cơ bản để có
kết luận này là ở: 1. Người đứng đầu chính phủ có
lương ngang một công nhân thường; 2. Người lãnh đạo công
xã có thể bị bãi miễn bất kỳ lúc nào nếu không làm
được việc. Thực tế thời Công xã Pa-ri những người đứng
đầu công xã đã hạ lương của mình xuống ngang bằng công
nhân thường và việc bãi miễn cũng đuợc thực hiện khá
nhạnh. Nhưng sau khi cách mạng tháng Mười thành công thì 2
điều cơ bản để nói "nhà nước vô sản triệu lần dân chủ
hơn nhà nước tư sản" đã không được thực hiện. Và trong
cả hệ thống các nước XHCN không thấy nước nào đem lý
luận này ra áp dụng. Nếu chỉ thuần túy nghiên cứu lý
thuyết chúng ta có thể nói: Lênin và tất cả những người
cộng sản đã phản bội lại chủ nghĩa Lênin, ít ra ở điểm
"cơ bản" này. Ví dụ kể trên cũng cho ta thấy việc tranh luận
câu chữ nhảm nhí đến mức độ nào. Chúng ta nhớ lại lời
căn dặn của Lênin: Linh hồn sống của chủ nghĩa Mác là biết
phân tích cụ thể một tình hình cụ thể. Tôi nghĩ, các bạn
vẫn nên học tập tinh thần đó của Lênin.
Câu chuyện về chù nghĩa Mác-Lênin chắc còn có nhiều bạn
muốn trao đổi, nhưng phần tôi trình độ có hạn, và theo tôi
thì cũng không nên sa đà quá nhiều vào đề tài này, vì vậy
xin tạm dừng ở đây. Trong thư một số bạn hỏi về việc
những người cộng sản Việt Nam đã áp dụng chủ nghĩa
Mác-Lênin vào thực tiễn đất nước như thế nào, nhưng đó
lại là câu chuyện khác.
***********************************
Entry này được tự động gửi lên từ trang Dân Luận
(http://danluan.org/tin-tuc/20120926/doi-dieu-ve-chu-nghia-mac-lenin), một
số đường liên kết và hình ảnh có thể sai lệch. Mời độc
giả ghé thăm Dân Luận để xem bài viết hoàn chỉnh. Dân Luận
có thể bị chặn tường lửa ở Việt Nam, xin đọc hướng
dẫn cách vượt tường lửa tại đây
(http://kom.aau.dk/~hcn/vuot_tuong_lua.htm) hoặc ở đây
(http://docs.google.com/fileview?id=0B_SKdt9lFNAxZGJhYThiZDEtNGI4NC00Njk3LTllN2EtNGI4MGZhYmRkYjIx&hl=en)
hoặc ở đây (http://danluan.org/node/244).
Dân Luận có các blog dự phòng trên WordPress
(http://danluan.wordpress.com) và Blogspot (http://danluanvn.blogspot.com),
mời độc giả truy cập trong trường hợp trang Danluan.org gặp
trục trặc... Xin liên lạc với banbientap(a-còng)danluan.org để
gửi bài viết cho Dân Luận!
Không có nhận xét nào:
Đăng nhận xét