[video:http://www.youtube.com/watch?v=NqiR0EPldlE]
<div class="special_quote"><strong>LTS:</strong> Tại kỳ họp Quốc
hội sẽ diễn ra vào tháng 10 tới, Luật Đất đai sửa đổi
sẽ được đưa ra bàn thảo. Để cung cấp thêm thông tin và
các phân tích khoa học cho độc giả liên quan đến vấn đề
được dư luận quan tâm rộng rãi. Nhân dịp này Tuần Việt Nam
xin giới thiệu nghiên cứu về Chính sách và Luật lệ đất
đai do Viện Nghiên cứu Chiến lược và Chính sách Phát triển
Nông nghiệp và Nông thôn (IPSARD) thuộc Bộ Nông nghiệp Việt
Nam đã phối hợp với Đại học Harvard và Tổ chức Phát
triển Liên Hợp Quốc (UNDP) tiến hành. Đây là công trình của
nhóm tác giả Hồ Đăng Hòa, Lê Thị Quỳnh Trâm, Phạm Duy Nghĩa
và Malcolm F. McPherson trong khuôn khổ dự án "Phân tích chính
sách nhằm xây dựng chính sách đất đai cho phát triển kinh
tế - xã hội tại Việt Nam".</div>
Chính sách đất đai được hiểu ở đây như các hành động
và hoạt động mà thông qua đó Chính phủ Việt Nam xác định
cho các cá nhân và nhóm trong xã hội về quyền của họ đối
với đất đai, cụ thể hóa những hoàn cảnh mà trong đó
quyền về đất đai có thể được chuyển nhượng, và xây
dựng cơ chế để bảo vệ những quyền lợi đó và định
hướng xử lý các tranh chấp có liên quan.
Những chính sách đất đai chính thức (de jure) của Việt Nam
trước đây được phản ánh thông qua nhiều luật (chẳng hạn
như Luật Đất đai 1993, Luật Đất đai 2003), nghị định, chỉ
thị, quyết định và thông tư. Những chính sách này do Chính
quyền trung ương thiết lập và do các bộ ngành và những cơ
quan có liên quan ở các cấp triển khai thực hiện.
Những chính sách đất đai phi chính thức (de facto) được xác
định theo cách các cơ quan quyền lực khác nhau và các đơn vị
chức năng trực thuộc diễn giải, thực hiện và tuân thủ các
chỉ đạo của Trung ương. Sự gắn kết ý đồ và kết quả
đạt được trên thực tế sẽ xác định tính hiệu lực của
chính sách đất đai.
Số liệu dưới đây cho thấy bên cạnh những văn bản liên
quan đến đất đai được chuẩn bị kỹ lưỡng và áp dụng
đúng như dự định vẫn còn khá nhiều văn bản không đạt
được mục đích trên.
Kinh nghiệm lịch sử, kể cả ở Việt Nam và các nước khác,
cho thấy rằng việc sử dụng, phân bổ, quy hoạch và quản lý
đất luôn là những vấn đề nhạy cảm nhất, được tranh cãi
nhiều nhất và chịu áp lực chính trị nhiều nhất ở bất
cứ xã hội nào. Những điều này cũng đúng ngay cả trong thời
đại ngày nay.
Đất có nhiều công dụng. Đất là tài nguyên sản xuất và
đặc tính cơ bản của nó là vị trí tương đối tới nơi cung
cấp nguyên liệu sản xuất và thị trường cho sản phẩm.Vị
trí địa lý của đất được phân biệt bởi khí hậu, địa
hình, thổ nhưỡng và các yếu tố vật lý khác phục vụ cho
các mục đích về môi trường, văn hóa và hành chính. Việc
sử dụng đất hiệu quả đem lại công ăn việc làm, tạo ra
sản phẩm, thu nhập và là nguồn cung cấp cho chi tiêu của gia
đình và kinh doanh.
Đất đai là một tài sản văn hóa đối với mỗi cá nhân và
cộng đồng. Đất đai đưa ra ý niệm về "nơi chốn" và nhận
dạng vì thế nó đóng góp vào vốn xã hội quốc gia, gồm hệ
thống các mối quan hệ và mạng lưới nhằm hỗ trợ và duy
trì các cộng đồng và các vùng trong cả nước.
Đất còn được coi là tài sản hữu hình và có thể được
định giá trên thị trường, được trao đổi, được thừa
kế hoặc cho/nhận như một món quà cũng như được sử dụng
để thế chấp. Đối với nhiều cá nhân, đặc biệt là ở
vùng nông thôn, đất vẫn là của cải chính và nguồn sinh kế
đảm bảo cuộc sống.
Đất đai đóng vai trò mấu chốt để tạo ra và duy trì những
dịch vụ phục vụ mục đích công cộng. Ví dụ như Hạ tầng
cơ sở, rừng đầu nguồn, rừng ngập mặn ven biển,vùng nuôi
trồng thủy sản, rừng, công viên và các khu bảo tồn. Giá
trị công của đất còn là nơi thưởng ngoạn chung với giá
trị tăng lên nhanh chóng khi các xã hội đô thị hóa và thu
nhập bình quân đầu người tăng lên.
Đất đai là một thực thể chính trị trong đó biên giới thể
hiện ranh giới của chủ quyền quốc gia và là cơ sở Công
nhận quốc tế và hợp tác quốc tế. Cuối cùng, đất đai
(hoặc không gian nói chung) là căn cứ để xác định quyền và
trách nhiệm giữa các đơn vị hành chính như làng mạc,
quận/huyện, cộng đồng, cấp tỉnh và chính quyền trung ương.
Tùy thuộc vào mỗi vấn đề, ví dụ như cơ sở hạ tầng,
quản lý môi trường, giáo dục, hoặc thu hồi đất mà những
lĩnh vực trách nhiệm trên có thể bị chồng chéo.
<h2>Ai có quyền tiếp cận?</h2>
Hiến pháp của Việt Nam tuyên bố sở hữu toàn dân về đất
đai và quản lý Nhà nước đối với đất đai. Tuy nhiên, Hiếp
pháp lại không đưa ra hướng dẫn đầy đủ về việc đất
đai sẽ được quản lý như thế nào, bởi cơ quan Nhà nước
nào, hoặc ai sẽ có quyền tiếp cận đất đai và trong những
điều kiện nào.
Những khía cạnh này được xử lý bằng biện pháp hành chính
và vì vậy có thể thương thuyết, diễn đạt khác nhau và
chỉnh sửa liên tục. Điều này tạo ra sự mập mờ và bất
định trong quản lý đất đai. Đồng thời, nó cũng tạo kẽ
hở để các quan chức ở các cấp khác nhau tự quyết định
quy định nào của luật pháp có nghĩa gì và vì quyền lợi
của ai.
Khó khăn không phải là bởi Chính phủ không sẵn sàng sửa
đổi Luật mà bởi thiếu một bộ nguyên tắc hoàn chỉnh cho
phép những vấn đề liên quan đất đai (và tài sản) được
giải quyết một cách hợp lý và vô tư.
Quyền tiếp cận với đất đai còn bị chính trị hóa cao độ
và do sự khan hiếm của đất, các quan chức khó giải quyết
các vấn đề liên quan tới đất một cách rạch ròi mà không
gắn tới các tính toán lợi ích kinh tế, chính trị hay các
lợi ích khác.
Nếu có một bộ nguyên tắc được áp dụng thì ít nhất các
quyền sử dụng đất, các điều kiện trong việc chuyển giao
các quyền này và cơ chế giải quyết các xung đột sẽ được
đảm bảo nhất quán như nhau giữa những người có quyền sử
dụng đất, theo một quy trình cho trước và được thực hiện
một cách công bằng, minh bạch và không thiên vị.
Hiện nay, Luật đất đai và những quy định liên quan được
áp dụng trong một số lĩnh vực và áp dụng trước hết cho cư
dân thành thị và người đầu tư nước ngoài. Trong khi đó
nông dân và cư dân nông thôn ít được đảm bảo quyền tiếp
cận, và sự bảo vệ tương tự.
Sẽ chẳng có vấn đề gì nếu kết quả của điều đó không
gây ra hậu quả. Tuy nhiên, nhóm cử tri lớn nhất của mình,
nông dân và cư dân nông thôn đã chưa được người chủ đất
đai đối xử một cách công bằng. Nếu tiếp tục tình trạng
này sẽ không giúp củng cố phát triển kinh tế bền vững.
Trong khi có thể dễ dàng đề cập các vấn đề nêu trên trong
Luật Đất đai, việc khó hơn là trục trặc trong tư cách pháp
lý của tài sản và của cải nói chung.
Không một quốc gia nào có thể chuyển đổi nhanh chóng và dễ
dàng từ hệ thống quản lý tập trung sang hệ thống phân
quyền trong việc tiếp cận các tài sản dựa trên một bộ quy
định nhất quán, công bằng các quyền sử dụng tài sản
được phân bổ và bảo vệ theo các phương cách vô tư và phi
chính trị. Việt Nam hiện đang và sẽ không phải là ngoại
lệ.
Cùng với quá trình hiện đại hóa, Việt Nam sẽ dần có những
tiến bộ về vấn đề này. Quan trọng hơn là Việt Nam cần
đạt được các thành tựu về vấn đề này nếu Nhà nước
muốn đạt được các mục tiêu đầy tham vọng về tăng
trưởng kinh tế và công nghiệp hóa. Chính sách đất đai sáng
suốt sẽ đóng vai trò mấu chốt để đạt được tham vọng
đó.
Hiện nay, tài liệu tham khảo về chính sách đất đai ở Việt
Nam tương đối phong phú. Có rất nhiều nghiên cứu đang được
thực hiện. Mỗi một nghiên cứu đều nhấn mạnh tầm quan
trọng, khả năng ảnh hưởng và gợi ý thay đổi hình thức
sử dụng đất cùng với quá trình đô thị hóa, công nghiệp
hóa và toàn cầu hóa.
(Còn nữa)
[*] Tiêu đề và tiêu đề phụ do Tuần Việt Nam tự đặt
***********************************
Entry này được tự động gửi lên từ trang Dân Luận
(http://danluan.org/tin-tuc/20120929/nghien-cuu-chinh-sach-dat-dai-dang-vi-ai),
một số đường liên kết và hình ảnh có thể sai lệch. Mời
độc giả ghé thăm Dân Luận để xem bài viết hoàn chỉnh. Dân
Luận có thể bị chặn tường lửa ở Việt Nam, xin đọc
hướng dẫn cách vượt tường lửa tại đây
(http://kom.aau.dk/~hcn/vuot_tuong_lua.htm) hoặc ở đây
(http://docs.google.com/fileview?id=0B_SKdt9lFNAxZGJhYThiZDEtNGI4NC00Njk3LTllN2EtNGI4MGZhYmRkYjIx&hl=en)
hoặc ở đây (http://danluan.org/node/244).
Dân Luận có các blog dự phòng trên WordPress
(http://danluan.wordpress.com) và Blogspot (http://danluanvn.blogspot.com),
mời độc giả truy cập trong trường hợp trang Danluan.org gặp
trục trặc... Xin liên lạc với banbientap(a-còng)danluan.org để
gửi bài viết cho Dân Luận!
Không có nhận xét nào:
Đăng nhận xét