<em><strong>Nelson Mandela đã sử dụng thể thao như thế nào để
thống nhất một Nam Phi đầy chia rẽ...</strong></em>
NELSON MANDELA từng nói: Thể thao có sức mạnh "<em>làm thay
đổi thế giới… truyền cảm hứng… đoàn kết mọi
người.</em>" Dường như Trung Quốc đã nắm bắt được ý
tưởng của Mandela: họ đã dùng Thế Vận Hội Olymic để giới
thiệu hình ảnh quốc gia của họ như một siêu cường quốc
đang nổi lên, đã đoàn kết và tạo cảm hứng cho nhân dân
bằng hình ảnh Trung Quốc là đất nước đang tự hào trên
đường chiến thắng. Liệu Trung Quốc có đạt được mục
tiêu của họ, được thế giới tôn trọng nhiều hơn hay không,
vẫn còn phải đợi thời gian trả lời. Nhưng có một điều
không sai: Đó là có thể dùng thể thao tạo ra tác động mạnh
mẽ, lôi kéo người trong một nước cùng sát cánh đứng bên
nhau. Chính Mandela đã từng trải nghiệm điều này qua trận
đấu mà ông tham dự - trận chung kết Giải Vô Địch Bóng Bầu
Dục Thế Giới năm 1995 – một năm sau khi ông trở thành tổng
thống của Nam Phi. Sau này ông nói với tôi rằng: <em>đó là
giai đoạn căng thẳng nhất trong suốt cả đời ông</em>.
Điều này, như cách người Nam Phi diễn đạt, là "một thứ
cực kỳ khủng khiếp để nói". Mandela không phải là người
xa lạ gì với sự căng thẳng. Ông đã từng nằm trong danh sách
bị truy nã gắt gao nhất – phải phải chạy trốn cảnh sát,
từng phải dựa vào đủ mọi hình thức cải trang – trong
phần lớn thời gian của hai năm 1961 và 1962. Rồi cái buổi
sáng trước phiên tòa xử ông tội danh khủng bố năm 1964, khi
thẩm phán sắp phán quyết liệu ông sẽ ngồi tù chung thân, hay
là sẽ bị treo cổ - điều có nhiều khả năng xảy ra vào lúc
đó. Hay là ngày ông được đưa bằng thuyền, trong xiềng xích,
tới đảo Robben – vốn được coi là Alcatraz của Nam Phi trên
Đại Tây Dương. Hay là ngày ông giải phóng người dân của
mình khỏi chế độ độc tài phân biệt chủng tộc Apartheid,
sau 27 năm ngồi tù. Hoặc là ngày cạnh tranh trong cuộc bầu cử
tự do và bình đẳng đầu tiên ở Nam Phi, để trở thành tổng
thống da đen đầu tiên của quốc gia này trước một buổi lễ
trọng thể được toàn thế giới theo dõi.
Nhưng không. Điều thật sự khiến ông ăn ngủ không yên lại
là trận đấu giữa Nam Phi và New Zealand ở sân vận động
Ellis Park tại Johannesburg. "Nói thật lòng, tôi chưa bao giờ
bị căng thẳng đến như vậy", người đàn ông lớn tuổi vĩ
đại nhất thế giới gần đây tâm sự với tôi. "Tôi gần như
muốn ngất xỉu." Mandela là một trong những người trầm tĩnh
nhất mà quý vị hy vọng được gặp, nhưng điều khiến những
lời nói của ông đáng chú ý hơn cả là môn thể thao chúng ta
đang nói tới, môn bóng bầu dục, lại là một bộ môn ông
không có niềm đam mê đặc biệt, và gần như mù tịt về
những luật chơi của nó. Ông giống như một lữ khách tới
từ Bắc Kinh, xem đội Parkers chơi ở sân vận động Lambeau.
Cuộc thi đấu diễn ra đúng vào lúc có những biến động nguy
hiểm trong lịch sử Nam Phi. Chủ nghĩa khủng bố của nhóm cánh
hữu cực kỳ bảo thủ chống lại trật tự dân chủ mới vẫn
là mối đe dọa đáng sợ, với hàng chục ngàn người da trắng
có trang bị vũ khí hạng nặng được huấn luyện quân sự
bài bản, vẫn sôi sục căm hờn khi nhìn thấy nhóm đa số da
đen lên nắm quyền lực. Ưu tiên hàng đầu của Mandela khi trở
thành tổng thống chính là ngăn chặn một cuộc tắm máu, và
đặt nền móng cho trật tự dân chủ mới, một nền dân chủ
mà tất cả mọi người Nam Phi, không phân biệt quan điểm
chính trị hay chủng tộc đều thấy thuộc về họ.
Thoạt nhìn, bóng bầu dục không phải là công cụ để hàn
gắn quốc gia này. Người da trắng yêu thích môn thể thao này.
Nó là, như Mandela nói với tôi, "tôn giáo" của họ. Đội
tuyển quốc gia, Springboks, là "những vị linh mục cao cấp"
trong thế giới của người da trắng. Nhưng người Nam Phi da đen
ghét bóng bầu dục, đặc biệt ghét đội Springboks mặc đồng
phục màu xanh nâu nhạt, một biểu tượng mà dân Nam Phi coi như
sự áp bức của chủ nghĩa phân biệt chủng tộc.
Tính đến năm 1995, Mandela chưa bao giờ là người nhiệt thành
hâm mộ môn bóng bầu dục, nhưng ông yêu thích môn thể thao
khác. Suốt thập niên 1950 ông là một võ sĩ quyền Anh nghiệp
dư, người khi trời chưa sáng phải chạy suốt hai giờ từ
Soweto đến Johanesburg, và chạy ngược từ Johanesbug trở lại
Soweto, trước khi bắt đầu một ngày làm công việc luật sư
của ông. Ông sống đến tuổi 90, đạt được những chiến
công oanh liệt nhất đời trong những năm của tuổi 70, nhờ
ông đã giữ được một thân thể cường tráng. Ở trong tù,
hầu như suốt ngày bị giam hãm trong xà lim với kích thước
vừa đúng bằng chiếc giường đôi, nhưng ông vẫn chạy tại
chỗ và hít đất cũng như tập cơ bụng bằng lòng nhiệt tình
bền bỉ. Trong khoảng thời gian ba năm sống trong một xà lim
lớn chung với ba tù nhân chính trị khác, ông đã chọc giận
các đồng chí của mình vì mỗi sáng đều đánh thức họ dậy
lúc năm giờ, khi chạy chung quanh chu vi của xà lim suốt một
tiếng đồng hồ. Trong nhiệm kỳ tổng thống, ở giữa độ
tuổi 75 và 80, ông thử nghiệm sức khỏe của các cận vệ
bằng cách để họ cùng đi bộ một giờ với ông trước hừng
đông, bằng những bước đi mạnh mẽ không ngưng nghỉ.
Mandela có thể không biết nhiều về môn bóng bầu dục, nhưng
ông hiểu rằng tác động chính trị mà thể thao có thể đem
lại. Đó là lý do tại sao ông tận dụng giải Vô Địch Bóng
Bầu Dục Thế Giới. Mandela - bằng hành động phi thường
trượng nghĩa, hết lòng hết sức quan tâm đến nhóm người da
trắng đã bị khuất phục - đồng ý để Nam Phi đứng ra tổ
chức giải đấu, mà cuối cùng nó đã mang về giải thưởng
cho đất nước năm 1992. Và rồi sau đó ông thuyết phục đồng
bào da đen của ông hãy để đội Springboks trở thành đội
bóng đại diện cả cho họ, cho dù chỉ có duy nhất một cầu
thủ không phải là da trắng trong danh sách 15 người. Ông đã
làm điều này bằng cách tranh thủ những ngôi sao bóng bầu
dục da trắng cho mục đích của mình, thuyết phục họ tìm
hiểu bài quốc ca mới (vốn trước đây là bài hát biểu tình
của người da đen), và trải lòng mình trước công chúng -
những người da đen đông đảo đang đầy mối hoài nghi.
Đội tuyển Springboks đánh bại đội tuyển Pháp, đội tuyển
Úc và những đội tuyển khác, để đi tới trận chung kết
trước đội tuyển New Zealand, và để rồi trở thành đội
bóng bầu dục hay nhất thế giới. Nhưng khoảnh khắc vinh quang
của ngày hôm đó tới trước lúc trận đấu bắt đầu, khi
Mandela bước ra sân vận động, trước đám đông 65 ngàn
người với 95% là người da trắng, mặc bộ đồng phục xanh
nâu nhạt của đội Springboks, một biểu tượng cũ của sự
ápbuawc, sắc mầu mà những người cai ngục của ông yêu thích.
Đó là giây phút mọi người há hốc mồm vì bất ngờ, rồi
tất cả cùng hòa nhịp thở, và thật bất ngờ đám đông bật
lên reo hò, hô vang càng lúc càng lớn "Nelson! Nelson! Nelson!".
Một tiếng rưỡi sau đó, sau khi bảy phút căng thẳng cuối
cùng qua đi, đội Springboks chiến thắng. Và rồi, Mandela bước
vào sân vận động trao cúp cho đội trưởng Nam Phi, một lần
nữa muôn tiếng reo "Nelson! Nelson!" vang lên, lớn hơn, nhưng
âm thanh bây giờ thẫm đầy nước mắt. Trên khắp cả nước,
cả da đen và da trắng, ca hát nhảy múa suốt đêm, cảm thấy
mình thống nhất lần đầu tiên trong lịch sử quanh một mục
đích chung, một lễ hội ăn mừng cuồng nhiệt. Không còn cuộc
nội chiến, không còn chủ nghĩa khủng bố cực hữu bảo thủ,
và Mandela đã đạt được mục tiêu của đời ông là tạo ra
thứ mà tới ngày hôm nay nhiều người vẫn cho là không thể:
Một nền dân chủ đa sắc tộc và ổn định.
<em>Cuốn sách của John Carlin về Nelson Mandela, "Chơi với kẻ
thù" được xuất bản năm 2008 bởi Penguin Press.</em>
[video:http://www.youtube.com/watch?v=mlZTzsC8e4g]
***********************************
Entry này được tự động gửi lên từ trang Dân Luận
(http://danluan.org/tin-tuc/20120926/nelson-mandela-dang-hieu-dinh), một
số đường liên kết và hình ảnh có thể sai lệch. Mời độc
giả ghé thăm Dân Luận để xem bài viết hoàn chỉnh. Dân Luận
có thể bị chặn tường lửa ở Việt Nam, xin đọc hướng
dẫn cách vượt tường lửa tại đây
(http://kom.aau.dk/~hcn/vuot_tuong_lua.htm) hoặc ở đây
(http://docs.google.com/fileview?id=0B_SKdt9lFNAxZGJhYThiZDEtNGI4NC00Njk3LTllN2EtNGI4MGZhYmRkYjIx&hl=en)
hoặc ở đây (http://danluan.org/node/244).
Dân Luận có các blog dự phòng trên WordPress
(http://danluan.wordpress.com) và Blogspot (http://danluanvn.blogspot.com),
mời độc giả truy cập trong trường hợp trang Danluan.org gặp
trục trặc... Xin liên lạc với banbientap(a-còng)danluan.org để
gửi bài viết cho Dân Luận!
Không có nhận xét nào:
Đăng nhận xét