<em><strong>Hai chữ "đa nguyên" từ lâu là điều húy kỵ
đối với xã hội và hệ thống chính trị ở Việt Nam. Liệu
đa nguyên thực sự ghê gớm đến nỗi mỗi khi nói đến ai
cũng phải e dè?</strong></em>
Đã khi nào chúng ta nghiêm túc phân tích thế nào là đa nguyên
và ảnh hưởng của một hệ thống đa nguyên chưa?
<h2>Hãy bắt đầu từ lĩnh vực kinh tế</h2>
Trước thời kỳ đổi mới và mở cửa năm 1986, xí nghiệp
quốc doanh và hợp tác xã là hai chủ thể duy nhất của nền
kinh tế Việt Nam.
Thời ấy, hai chữ "tư doanh" được đồng nghĩa với điều
xấu xa tồi tệ, bởi lẽ người ta luôn tin tưởng, một cách
thiếu cơ sở, rằng khu vực tư doanh chỉ toàn bọn gian thương,
bóc lột, và nền kinh tế xã hội chủ nghĩa sẽ bị "lật
đổ" nếu tư nhân được phép sở hữu tư liệu sản xuất
và hưởng giá trị thặng dư.
Nhắc đến kinh tế tư nhân chẳng khác gì âm mưu "đảo
chính" và "lật đổ" nền kinh tế quốc dân!
Sau Đại hội VI, Đảng Cộng sản Việt Nam đã vượt qua cái
bóng của chính mình khi chấp nhận cho tư nhân tham gia vào hoạt
động kinh tế. Công nhận nền kinh tế nhiều thành phần thực
chất là thừa nhận đa nguyên kinh tế.
Sự đa nguyên này không những không làm mất đi "độc lập
chủ quyền" về kinh tế của đất nước, mà còn làm Việt
Nam ngày càng ít lệ thuộc hơn vào viện trợ từ khối xã hội
chủ nghĩa.
Kết quả hẳn nhiên ai cũng thấy: chế độ chính trị của
Việt Nam vẫn đứng vững trong khi hệ thống xã hội chủ nghĩa
ở Đông Âu tan rã.
Trong khuôn khổ luật pháp, các công ty nhà nước cạnh tranh
lành mạnh và luôn ở thế thượng phong so với các doanh nghiệp
thuộc khu vực tư trong nước.
Sự đa nguyên kinh tế tiến thêm một bước khi các công ty
nước ngoài "đổ bộ" vào thị trường Việt Nam. Trong bối
cảnh mới này, thế chủ động ở những lĩnh vực quan trọng
nhất của nền kinh tế quốc gia vẫn do chính các công ty nhà
nước nắm giữ, tất nhiên cũng trong khuôn khổ do luật pháp
ấn định.
Kết quả sau hai mươi năm Đảng Cộng sản Việt Nam thực hiện
chính sách cải tổ nền kinh tế, mà thực chất là đa nguyên
kinh tế, là chúng ta có được một nền kinh tế đang chuyển
mình vươn ra thị trường quốc tế với những doanh nghiệp
xuất khẩu hàng đầu mà sản phẩm chất lượng cao "made in
Vietnam" đã làm không ít đối thủ nước ngoài phải e ngại
ngay chính sân nhà của họ.
Gạo, cà phê, cá basa, tôm, giày da … là những minh chứng hùng
hồn. Như vậy, đa nguyên không đáng ngại, mà trái lại rất
cần thiết nếu biết điều tiết thích hợp.
<h2>Đa nguyên chính trị đã và đang hiện hữu</h2>
Nói đến đa nguyên trong lĩnh vực chính trị ai cũng giật mình
lo ngại, bởi lẽ từ lâu người ta vẫn luôn tin tưởng, một
cách thiếu cơ sở, rằng nền chính trị nhiều đảng phái tất
yếu dẫn đến sự tranh giành quyền lực và làm suy yếu chủ
quyền của đất nước.
Đa nguyên, một lần nữa, là điều húy kỵ, là "diễn biến
hòa bình" đe dọa độc lập chủ quyền dân tộc. Vậy phải
chăng ở Việt Nam chưa từng có đa nguyên chính trị?
Hãy bình tâm nhìn lại lịch sử. Mặt trận Việt Minh là một
tập hợp thành công các đảng phái chính trị cho mục tiêu
giành độc lập dân tộc từ 1941 đến 1945.
Mặt trận Dân tộc Giải phóng miền Nam Việt Nam và Chính phủ
lâm thời Cộng hòa miền Nam Việt Nam cũng là một tập hợp
thống nhất các chính khách và trí thức yêu nước ngoài Đảng
Cộng sản ở miền Nam trong cuộc chiến chống lại chính quyền
Sài Gòn từ 1960 đến 1975.
Cho đến giữa thập niên 80 của thế kỷ trước, hai đảng Dân
chủ và Xã hội vẫn sát cánh cùng Đảng Cộng sản trong suốt
quá trình tranh đấu giành độc lập dân tộc và phát triển
đất nước. Hai đảng này chỉ chấm dứt hoạt động vào năm
1987.
Hiện nay Mặt trận tổ quốc vẫn là diễn đàn hiến định
dành cho người ngoài Đảng Cộng sản phát biểu chính kiến
của mình trong việc xây dựng đất nước. Như vậy, đa nguyên
chính trị đã và đang vẫn hiện hữu ở đất nước chúng ta
và Đảng Cộng sản Việt Nam đã thiết lập và điều tiết
thành công nền chính trị đa nguyên đó.
Nay chúng ta, hơn 80 triệu đồng bào trong và ngoài nước, đang
đứng trước một vận hội mới - một thời cơ vàng - ngàn
năm có một để chấn hưng đất nước.
Sự thành công của đa nguyên kinh tế đang đòi hỏi một mô
hình khác của đa nguyên chính trị. Liệu Đảng Cộng sản dám
chấp nhận thách thức của thời đại, vì quyền lợi chung
của dân tộc, đưa nền chính trị đa nguyên hiện tại dấn
thêm một bước?
Làm được điều đó là vượt qua cái bóng của chính mình và
sẽ để lại tiếng thơm muôn đời. Bản lĩnh và trí tuệ của
một đảng cầm quyền là nhận thức được bước ngoặc lịch
sử này để quyết đoán đề ra và thực thi một sách lược
thích hợp.
Ngược lại, nếu cứ cố thủ trong những thành trì lý luận
lung lay sẽ càng chuốc thêm thất bại tất yếu của lịch sử,
mà có khi phải trả giá bằng máu của biết bao nhiêu người.
<h2>Mô hình nào cho đa nguyên chính trị?</h2>
Đa nguyên là động lực của sự phát triển, điều đó miễn
bàn cãi. Vậy mô hình nào sẽ phù hợp? Nên nhớ rằng khi tiến
hành đa nguyên về kinh tế, một bài toán hóc búa đã được
đặt ra là liệu các thành phần kinh tế tư nhân, nhất là
giới đầu tư nước ngoài, có thể câu kết nhau lũng đoạn
nền kinh tế quốc gia hay không?
Bài toán này sau đó đã có lời giải đáp hữu hiệu: dù
thuộc thành phần kinh tế nào các doanh nghiệp cũng đều mang
tư cách pháp nhân Việt Nam, và được thành lập và hoạt
động trong khuôn khổ luật pháp Việt Nam.
Các điều kiện để được cấp phép và nghĩa vụ nộp thuế
là hai trụ cột điều tiết sự tham gia của giới đầu tư tư
nhân vào những thành phần khác nhau của nền kinh tế. Điều
này hoàn toàn có thể ứng dụng vào lĩnh vực chính trị.
Có thể nói mẫu số chung của hơn 80 triệu đồng bào trong và
ngoài Đảng Cộng sản là: thứ nhất, mọi người Việt Nam
đều có cùng nguyện vọng chấn hưng Tổ quốc chung của tất
cả, không phân biệt đảng phái, tín ngưỡng, thành phần và
giới tính; thứ hai, dân giàu, nước mạnh, xã hội công bằng,
dân chủ và văn minh là mục tiêu tối hậu của mọi chính sách
kinh tế, chính trị và xã hội trong tương lai.
Từ mẫu số chung đó, vấn đề còn lại sẽ là đảng nào có
thể giới thiệu được người tài để lèo lái con thuyền
đất nước. Sự cạnh tranh giữa các đảng phái đương nhiên
phải công bằng và trong khuôn khổ luật pháp.
Tất nhiên, lịch sử sẽ sòng phẳng với công lao của Đảng
Cộng sản Việt Nam trong quá khứ và hiện tại. Mô hình chính
trị đa nguyên tương lai nên bảo đảm rằng người do Đảng
Cộng sản giới thiệu sẽ chiếm một tỷ lệ chi phối nhất
định tại quốc hội và các cơ quan công quyền.
Điều này cũng giống như khi cổ phần hóa doanh nghiệp nhà
nước, tỷ lệ cổ phần chi phối dành cho cổ đông là nhà
nước luôn được duy trì. Ngoài ra, việc điều tiết nền
chính trị đa nguyên phải bảo đảm rằng các "bộ sức
mạnh" như bộ quốc phòng, bộ công an, bộ tư pháp, các lực
lượng vũ trang … vẫn thuộc quyền kiểm soát của Đảng
Cộng sản do công lao bất hủ của Đảng này trong công cuộc
tranh đấu cho nền độc lập của dân tộc và do sứ mệnh của
Đảng trong việc bảo vệ chủ quyền quốc gia.
Những bộ ngành liên quan đến kinh tế, thương mại, tài chính,
giao thông… nên mở rộng cửa để các nhà kỹ trị có tài
kinh bang tế thế giúp dân giúp nước.
Mô hình mới của nền chính trị đa nguyên như vậy chắc chắn
sẽ tạo sức bật mạnh mẽ đưa đất nước vào cuộc tranh
đua thành cường quốc kinh tế trong khu vực, chữa được quốc
nạn tham nhũng và rửa được quốc nhục nghèo hèn.
Đảng Cộng sản Việt Nam sẽ vẫn tiếp tục vai trò lịch sử
của mình một cách tâm phục khẩu phục từ phía nhân dân và
bạn bè quốc tế. Kẻ đối nghịch sẽ mất đi lý do để chỉ
trích.
<h2>Kết luận: chuyện xứ Campuchia</h2>
Thay cho lời kết luận, tôi xin kể một mẩu đối thoại giữa
tôi và anh bạn đồng nghiệp người Campuchia khi tôi có dịp
sang Phnom Penh làm việc năm ngoái.
Trong lúc chuyện trò, được biết anh bạn này và một người
bạn của anh ta đều là thành viên Đảng Nhân dân Cách mạng
Campuchia của Thủ tướng Hun Sen - cả hai là luật sư gốc
Campuchia, cùng tốt nghiệp luật khoa tại Mỹ và đang giữ
những chức vụ quan trọng trong Chính phủ Hoàng gia Cambodge,
một người hiện là Thứ trưởng Bộ thương mại - tôi tỏ
vẻ ngạc nhiên vì hai người "Campuchia kiều" tại Mỹ này
lẽ ra phải là đảng viên Funcipech của Hoàng thái tử Ranaridth.
Người đồng nghiệp của tôi giải thích rằng Đảng Nhân dân
Cách mạng Campuchia là một đảng được tổ chức tốt và tập
hợp nhiều nhân tài nên phần lớn trí thức Campuchia đều lựa
chọn đảng này để tham gia xây dựng đất nước. Lời giải
thích này khiến tôi cứ suy nghĩ mãi về một lẽ đời đơn
giản như vậy…
<em>Ngày 13/4/2006</em>
***********************************
Entry này được tự động gửi lên từ trang Dân Luận
(http://danluan.org/tin-tuc/20120929/le-cong-dinh-tai-sao-khong-nen-so-da-nguyen),
một số đường liên kết và hình ảnh có thể sai lệch. Mời
độc giả ghé thăm Dân Luận để xem bài viết hoàn chỉnh. Dân
Luận có thể bị chặn tường lửa ở Việt Nam, xin đọc
hướng dẫn cách vượt tường lửa tại đây
(http://kom.aau.dk/~hcn/vuot_tuong_lua.htm) hoặc ở đây
(http://docs.google.com/fileview?id=0B_SKdt9lFNAxZGJhYThiZDEtNGI4NC00Njk3LTllN2EtNGI4MGZhYmRkYjIx&hl=en)
hoặc ở đây (http://danluan.org/node/244).
Dân Luận có các blog dự phòng trên WordPress
(http://danluan.wordpress.com) và Blogspot (http://danluanvn.blogspot.com),
mời độc giả truy cập trong trường hợp trang Danluan.org gặp
trục trặc... Xin liên lạc với banbientap(a-còng)danluan.org để
gửi bài viết cho Dân Luận!
Không có nhận xét nào:
Đăng nhận xét