<strong>Quỳnh Chi, phóng viên RFA</strong>
2012-08-04
Trong một bài viết đăng trên tờ Asian Review hồi cuối tháng 7,
giáo sư Carl Thayer (thuộc Học viện Quốc phòng Úc) nói về
việc Việt Nam có thể là một trục xoay giữa Hoa Kỳ và Trung
Quốc.
<center><img
src="http://www.rfa.org/vietnamese/in_depth/east-sea-n-hr-clinton-vn-visit-nk-07092012142323.html/000_Hkg7558176-305.jpg"
/></center>
<div class="rightalign">AFP</div>
<em><center>Ngoại trưởng Mỹ Hillary Clinton (trái) và Thủ tướng
Việt Nam Nguyễn Tấn Dũng bắt tay tại Văn phòng Chính phủ ở
Hà Nội ngày 10 tháng 7 năm 2012.</center></em>
Trong khi giới quan sát còn đang tìm hiểu mức độ thành công
và lợi ích của chiến thuật này thì một bài viết mới đăng
trên Hoàn cầu Thời báo lại tỏ ra không mấy lạc quan về vai
trò trục xoay mà ông Carl Thayer đề cập.
<h2>Đi nước đôi</h2>
Việc Việt Nam cố gắng duy trì một mối quan hệ giữa hai
cường quốc Mỹ - Trung dường như không có gì đáng bàn cãi
khi giới quan sát đã có nhiều bài viết phân tích về chiến
lược này.
Trong bài viết nhan đề <em>"Vietnam is the real pivot"</em> (tạm
dịch <em>"Việt Nam là một trục xoay thực sự"</em>) đăng
ngày 25 tháng 7 trên Asian Review, giáo sư Carl Thayer cho rằng Việt
Nam đang tìm cách đóng một vai trò trục xoay giữa Hoa Kỳ và
Trung Quốc.
Tác giả dẫn chứng chính sách giữ gìn độc lập theo lối 3
không (không cho đặt căn cứ quân sự, không liên minh quân sự
và không dùng một nước thứ ba để chống lại nước khác)
cũng như cách mà ĐCS Việt Nam gọi mối quan hệ giữa Hà Nội
với hai cường quốc trên là "hợp tác" và" tranh đấu"
để chứng minh cho chính sách đi nước đôi của Việt Nam.
<div class="boxleft300"><img
src="http://www.rfa.org/vietnamese/leon-panetta-phung-quang-thanh-250.jpg/image"
/><div class="textholder">BT quốc phòng Mỹ Leon Panetta và BT quốc
phòng VN Phùng Quang Thanh gặp nhau tại Hà Nội ngày 4 tháng 6,
2012. AFP photo.</div></div>
Bài viết của học giả người Úc cũng chỉ ra những hoạt
động quân sự, quốc phòng mà Việt Nam dành cho cả hai phía Hoa
Kỳ và Trung Quốc nhằm minh họa cho chiến thuật mà ông gọi
là <em>"trục xoay"</em>. Ông cũng khẳng định vì e ngại
diễn biến hòa bình , Việt Nam duy trì nền độc lập
<em>"bằng cách đóng vai trò trục xoay giữa Bắc Kinh và
Washington".</em>
Tuy nhiên, xem ra truyền thông Trung Quốc không mấy lạc quan về
việc liệu Việt Nam có thể có lợi trong vai trò mà giáo sư
Carl Thayer gọi là <em>"trục xoay"</em> này. Ông Định Cương,
chủ biên lâu năm của tờ Nhân dân Nhật báo vừa có bài đăng
trên Hoàn cầu Thời báo (phụ bản của Nhân dân Nhật báo)
trong đó cho rằng trước khi hưởng lợi từ chiến thuật này,
phải có <em>"hai điều kiện tiên quyết".</em>
Theo tác giả Định Cương hai điều đó là việc đối đầu
giữa Hoa Kỳ - Trung Quốc không đi vào thế mất kiểm soát; và
thế cân bằng sức mạnh giữa hai cường quốc này về lâu về
dài phải được giữ vững.
Cho rằng Việt Nam không phải là kẻ may mắn hưởng lợi từ
mối quan hệ Mỹ - Trung, tác giả Định Cương khẳng định
"Việt Nam sẽ phải chọn theo Mỹ hoặc Trung Quốc như những
nước Đông Nam Á khác". Cây bút kỳ cựu của tờ báo là
tiếng nói chính thức của ĐCSTQ cũng không quên nhấn mạnh
rằng một khi Hà Nội còn giữ chế độ một đảng thì khó
lòng mà Washington làm thân hơn.
<h2>Tiến thoái lưỡng nan?</h2>
<div class="boxleft300"><img
src="http://www.rfa.org/vietnamese/in_depth/us-vn-defense-relations-vh-07272012161219.html/camranh-250.jpg/image"
/><div class="textholder">Bộ trưởng Quốc phòng Hoa Kỳ Leon Panetta
tại cảng Cam Ranh hôm 03/6/2012. AFP photo</div></div>
Xem ra <em>"đi nước đôi"</em> là một chiến thuật thông
minh, nhưng không loại bỏ khả năng Việt Nam bị đặt vào thế
tiến thoái lưỡng nan vì một bên là không muốn quá lệ thuộc
vào Trung Quốc và một bên là không muốn bị ảnh hưởng bởi
nền chính trị Hoa Kỳ. Vậy những khó khăn mà Việt Nam gặp
phải khi đóng vai trò <em>"trục xoay"</em>? GS Carl Thayer trao
đổi với Quỳnh Chi vào ngày 1 tháng 8:
<strong>
GS Carl Thayer</strong>: Dĩ nhiên là cả hai nước sẽ cố gắng
mặc cả với Việt Nam. Hoa Kỳ rõ ràng muốn Việt Nam cải
thiện nhân quyền còn Trung Quốc muốn Việt Nam không đứng về
phía Washington. Nếu mối quan hệ Hoa Kỳ - Trung Quốc chuyển
biến xấu thì đây là một trở ngại rất lớn cho Việt Nam.
Có một điều tôi muốn nói là bài viết của tôi dùng từ
<em>"trục xoay"</em> còn ông Định Cương dùng từ <em>"cân
bằng"</em>. Tôi không nói là Việt Nam đủ mạnh để có thể
cân bằng giữa hai nước.
<strong>Quỳnh Chi</strong>: <em>Bài viết của ông Định Cương nói
đến hai "điều kiện tiên quyết" để Việt Nam có thể
hưởng lợi từ việc làm trục xoay giữa Mỹ và Trung Quốc.
Ông có nhận xét thế nào?</em>
<strong>GS Carl Thayer</strong>: Về điều đầu tiên thì tôi đồng
ý là Hoa Kỳ và Trung Quốc không ở vào tình huống mà không
kiểm soát được nhưng có căng thẳng xảy ra giữa họ.
Về điều thứ hai, ông Định Cương nói là Hoa Kỳ có thể
không giữ được một chính sách lâu dài ở khu vực này thì
tôi không nghĩ vậy. Tôi không nghĩ Hoa Kỳ chọn rời bỏ khu
vực này và không đóng một vai trò nào cả. Họ có thể có
một mối quan hệ tốt, một mối quan hệ xấu hoặc một mối
quan hệ căng thẳng nhưng chọn lựa từ bỏ vùng này phải là
phải là lựa chọn thứ tư cơ.
Ông Cương nói là Hoa Kỳ là một <em>"kẻ ngoại đạo"</em>
trong khi Trung Quốc có nhiều quyền lợi kinh tế trong khu vực
nhưng mà ông ta quên rằng Washington có nhiều nhà đầu tư ở
Đông Nam Á hơn. Những nước như Việt Nam có giá trị thặng
dư trong thương mại đối với Hoa Kỳ. Còn những nước như
Cambodia thì cần phải hòa nhập vào thị trường Mỹ.
<em>Quỳnh Chi</em>: <em>Nhưng mà vẫn có nghi ngờ cho rằng một
khi lợi ích của Hoa Kỳ thay đổi thì những nước yếu hơn có
thể bị bỏ rơi. Những gì xảy ra trong cuộc chiến Việt Nam
khi Hoa Kỳ rút quân có ý nghĩa như thế nào trong trường hợp
này?</em>
<div class="boxright200"><div class="quotebody"><div class="quoteopen"><img
class="quoleft" src="/misc/quoleft.png"/></div>Để chống lại Trung
Quốc trên biển Đông, có vẻ như Việt Nam đang dựa vào Hoa
Kỳ để bộc lộ lợi ích thay mình trong vấn đề tự do hàng
hải hơn là trực tiếp trở thành đồng minh với Washington.<img
class="quoright" src="/misc/quoright.png"/> <br class="quoteclear"></div><div
class="quoteauthor">» GS Carl Thayer</div></div>
<strong>GS Carl Thayer</strong>: Vâng, Việt Nam có thể thấy rằng
Washington có thể sẽ thay đổi lợi ích của mình. Cho nên dựa
vào Hoa Kỳ mà trở thành lệ thuộc vào nó thì Việt Nam sẽ
trở nên mất phương hướng khi Hoa Kỳ rút đi. Những nước
đồng minh nhỏ và yếu hơn thường có suy nghĩ như thế nhưng
mà Việt Nam sẽ không trở thành đồng minh với Hoa Kỳ. Để
chống lại Trung Quốc trên biển Đông, có vẻ như Việt Nam
đang dựa vào Hoa Kỳ để bộc lộ lợi ích thay mình trong vấn
đề tự do hàng hải hơn là trực tiếp trở thành đồng minh
với Washington.
<strong>Quỳnh Chi</strong>: <em>Nhiều người cho rằng Việt Nam
cũng đang đối diện với thế "tiến thoái lưỡng nan" khi
khó lòng thân cận hơn với Hoa Kỳ với chế độ một đảng.
Ông Định Cương cũng nói là việc này sẽ ngăn trở mối quan
hệ Việt – Mỹ, ông nghĩ sao?</em>
<strong>GS Carl Thayer</strong>: Chế độ một Đảng sẽ có một
thứ mà tôi gọi là "3 không": không thành phần đối lập
chính trị, không nền chính trị đa nguyên, không đảng đối
lập. Cho nên những vấn đề như tự do, dân chủ, nhân quyền,
tự do tôn giáo là thứ yếu.
Hoa Kỳ rất nhiều lần cho Việt Nam thấy đó sẽ là một rào
cản. Những người bảo thủ trong ĐCSVN sẽ xem đó là diễn
tiến hòa bình và họ cho rằng mặc dù có tranh chấp với Trung
Quốc đi nữa thì chủ thuyết xã hội cũng làm hai nước có
nhiều điểm chung.
Tuy nhiên, Việt Nam cũng đồng thời muốn phát triển kinh tế
và tiến đến toàn cầu hóa và đó là những thứ đẩy Việt
Nam đến gần với Hoa Kỳ hơn không nhất thiết là trên phương
diện chiến lược mà trên phương diện kinh tế, giáo dục. Cho
nên nó cũng không hẳn là một thế quá khó xử.
<div class="boxleft300"><img
src="http://www.rfa.org/vietnamese/in_depth/asean-wt-rol-n-influe-06012012075201.html/cac-nha-lanh-dao-asean-tai-hoi-nghi-cap-cao-asean-lan-20-ngay-3-4-2012.-afp/image"
/><div class="textholder">Các nhà lãnh đạo ASEAN tại Hội nghị
cấp cao ASEAN lần 20, ngày 3/4/2012. AFP</div></div>
<strong>Quỳnh Chi</strong>: <em>Thế thì trong lúc Việt Nam có thể
thực sự hưởng lợi trong vai trò trục xoay thì một khối ASEAN
hùng mạnh sẽ có lợi cho Hà Nội ra sao?</em>
<strong>GS Carl Thayer</strong>: Có vẻ như một khối ASEAN hùng
mạnh có thể giúp cân bằng với Trung Quốc nhưng mà rốt cuộc
rồi thì ASEAN cũng ngã về phía Bắc Kinh vì nước này sẽ trở
thành hùng mạnh nhất khu vực. ASEAN sẽ không cùng đứng về
một phía nhưng mà Việt Nam sẽ đứng ở vị trí những nước
có sức mạnh trung bình (middle power) như Malaysia, Indonesia,
Singapore. Trở lại vấn đề, một khối ASEAN hùng mạnh là
điều tiên quyết vì sẽ có một nhóm nước có sức mạnh trung
bình để Việt Nam có một chỗ đứng trong đó. Đó cũng là
một điểm mà ông Định Cương không nói tới.
GS Carl Thayer khẳng định để thân hơn với Hoa Kỳ, Việt Nam
không hẳn phải đối diện với một thế tiến thoái lưỡng
nan quá khó khăn. Tuy nhiên, ông cũng không chắc Việt Nam có
muốn thân hơn với Mỹ không vì điều này chưa được thể
hiện.
Nút thắt nhân quyền giữa Việt – Mỹ vẫn chưa được nới
lỏng hơn và cuộc tiếp xúc hồi tháng 7 vừa rồi giữa bà
Hilary Clinton và người đứng đầu ĐCSVN được đánh giá là
<em>"không thoải mái"</em>.
Người Trung Quốc có câu <em>"Ngao cò tranh đấu, ngư ông đắc
lợi"</em>, nhưng không dễ để ở vào vị trí của <em>"ngư
ông"</em>. Nó đòi hỏi sự khéo léo và thậm chí cả đánh
đổi là mà người đánh cá phải thực hiện. Hãy xem Việt Nam
trở thành vị ngư ông may mắn như thế nào.
***********************************
Entry này được tự động gửi lên từ trang Dân Luận
(http://danluan.org/node/13669), một số đường liên kết và hình
ảnh có thể sai lệch. Mời độc giả ghé thăm Dân Luận để
xem bài viết hoàn chỉnh. Dân Luận có thể bị chặn tường
lửa ở Việt Nam, xin đọc hướng dẫn cách vượt tường lửa
tại đây (http://kom.aau.dk/~hcn/vuot_tuong_lua.htm) hoặc ở đây
(http://docs.google.com/fileview?id=0B_SKdt9lFNAxZGJhYThiZDEtNGI4NC00Njk3LTllN2EtNGI4MGZhYmRkYjIx&hl=en)
hoặc ở đây (http://danluan.org/node/244).
Dân Luận có các blog dự phòng trên WordPress
(http://danluan.wordpress.com) và Blogspot (http://danluanvn.blogspot.com),
mời độc giả truy cập trong trường hợp trang Danluan.org gặp
trục trặc... Xin liên lạc với banbientap(a-còng)danluan.org để
gửi bài viết cho Dân Luận!
Không có nhận xét nào:
Đăng nhận xét