Tưởng Năng Tiến - Bao giờ bướm ta nổi loạn?

"<em>Trong cái xã hội trước sau vẫn trọng nam khinh nữ, nơi
quyền lực quốc gia, quyền lực trong gia đình và quyền lực
trên giường vẫn chủ yếu thuộc về đàn ông, bướm Việt Nam
sớm muộn rồi cũng phải nổi loạn.</em>" - Phạm Thị Hoài

<center><img
src="http://www.danchimviet.info/wp-content/uploads/2012/08/Free-PR-Protest-Brasil-AP11.jpg"
/></center>
<center><em>Nhóm Riot Pussy ở Nga. Ảnh AP</em></center>

<em>"Ga Vinh một buổi tối trời mưa. Một túp nhà lá nằm nép
bên vệ đường, phía sau là khoảng nước dở ao dở rãnh,
muỗi và cỏ nhiều. Một ngọn đèn dầu run rẩy vì gió, cháy
leo lét được treo trước cửa sổ. Một con chó già còm cõi bê
bết bùn đất và lạnh, nằm in bóng đèn dầu dưới cửa sổ,
tru ư ử trong họng mà không dám vào nhà vì sợ đòn. Gió hú
rít xoáy quanh cửa tranh nhau luồn vào nhà. Có tiếng mái tranh
cọ nhau xào xạc như van xin. Tiếng chẫu chuộc gọi cái làm
nhịp cho mưa rơi.<em/>

<em>Bên này cửa sổ:<em/>

<em>"Khêu to đèn thêm tí nữa, không tốn dầu lắm
đâu."<em/>

<em>Bên kia cửa sổ:<em/>

<em>"Thế này đủ rồi, khách xa thừa sức nhìn thấy."<em/>

<em>Im lặng một lúc lâu.<em/>

<em>Bên này:<em/>

<em>"Mấy giờ rồi nhỉ…?"<em/>

<em>Bên kia:<em/>

<em>"Ðồng hồ bán mất rồi… Có lẽ khoảng chín, mười
giờ…"<em/>

<em>Có tiếng chân rẽ nước đi tới, rồi một cái đầu đàn
ông thò vào cửa sổ, nhễu nước lã chã xuống con chó.<em/>

<em>"Bao nhiêu?"<em/>

<em>Bên này:<em/>

<em>"Năm chục."<em/>

<em>"Ðắt thế, gái Sài Gòn còn chả tới nữa là…"<em/>

<em>"Thế muốn bao nhiêu?"<em/>

<em>"Hai chục…?"<em/>

<em>"Thôi về ngủ với bò cho sướng, để hai chục đấy mai
mà ăn cháo."<em/>

<em>"Ðồ đĩ rạc!"<em/>

<em>Tiếng chân dậm dựt bỏ đi.<em/>

<em>"Ba chục được không?" Có tiếng hỏi với lại.<em/>

<em>"Ừ thôi, trời mưa mở hàng để lần sau lấy chỗ đi
lại."<em/>

<em>"…"<em/>

<em>"Thanh toán trước đi!"<em/>

<em>"Gì mà vội thế, chả 'tình' tí nào cả."<em/>

<em>"Sao? Có tiền không?"<em/>

<em>"Lấy gạo nhé?"<em/>

<em>"Gạo gì? Mậu dịch hay gạo mới?"<em/>

<em>"Mới chia tiêu chuẩn tháng ở cơ quan về, chưa xem."<em/>

<em>"Gạo mậu dịch rồi, tính bao nhiêu?"<em/>

<em>"Hai chục."<em/>

<em>"Ðắt quá, mà cũng không có cân nữa."<em/>

<em>"Mười tám đồng vậy, đong đại bằng ống sữa bò
đi…"<em/>

<em>"Ừ, thế cho tiện, cân mất công, gạo đi mua nặng ký…
mà này, có trộn đá dăm vào không đấy?"<em/>

<em>"Mang đèn ra mà soi."<em/>

<em>"Gạo này chỉ mười lăm đồng."<em/>

<em>"Ðong vun tay thế kia thành hai cân của người ta chứ còn
gì…"<em/>

<em>Một thằng nhóc chừng chín tuổi thình lình hiện ra như chui
từ dưới đất lên, đứng mút tay nhìn cảnh đong gạo. Người
đàn ông còn đang loay hoay cột lại cái bao của mình thì nó
giật túi gạo nơi tay người đàn bà, chạy vụt ra cửa.<em/>

<em>"Nấu cơm nhé, đừng nấu cháo… Nhớ để phần cho chị
đấy."<em/>

<em>Người đàn bà dặn với theo…<em/>

<em>Bên này:<em/>

<em>"Thu nhập hằng tháng bao nhiêu?"<em/>

<em>"Thất thường lắm, không tính được."<em/>

<em>"Có chồng con gì chưa?"<em/>

<em>"…"<em/>

<em>"Quê quán ở đâu?"<em/>

<em>"Ðô Lương."<em/>

<em>"Sao trôi giạt ra tận đây thế?"<em/>

<em>"Ở quê khổ quá…"<em/>

<em>"Khổ một chút nhưng cuộc sống lương thiện, có chồng
con đàng hoàng có thoải mái hơn không?"<em/>

<em>"Ðảng viên phải không?"<em/>

<em>"Sao biết?"<em/>

<em>"Chơi bao nhiêu lần rồi?"<em/>

<em>"Ừ… mới tham quan một lần cho biết…"<em/>

<em>"Có thích không?"<em/>

<em>"…"<em/>

<em>"Không sợ chi bộ biết bao?"<em/>

<em>"Chỉ sợ quần chúng, cảm tình đảng thôi."<em/>

<em>"Bí thư phải không?"<em/>

<em>"Chưa, mới phó thôi."<em/>

<em>"Sao biết mà mò đến?"<em/>

<em>"Bí thư giới thiệu… ấy không phải, bà con quen
biết…"<em/>

<em>"…"<em/>

<em>"Hành nghề bao lâu rồi?"<em/>

<em>"Sáu năm."<em/>

<em>"Ðúng dân chuyên nghiệp, có bệnh không? Có không?"<em/>

<em>"Cải tạo mới ra, chưa kịp có."<em/>

<em>"Vẫn ngựa quen đường cũ, phải cố gắng đè nén những
đam mê thấp hèn mà nghĩ đến tương lai chứ! Chết, chết, ai
đấy?"<em/>

<em>"Ðừng sợ, con chó nằm ngoài lạnh, cào cửa đòi vào nhà
đấy."<em/>

<em>"Ba chục… đắt quá, mất đứt một phần tư tháng lương
rồi còn gì?"<em/>

<em>"…"<em/>

<em>"Cái gì đấy?"<em/>

<em>"Ngô nướng…"<em/>

<em>"…"<em/>

<em>"Bẻ một nửa thôi, chưa được ăn tối đâu."<em/>

<em>Tiếng khóa thắt lưng kêu lách cách, người đàn ông kiểm
soát lại cái ví của mình rồi đi ra cửa, nách cắp bao
gạo.<em/>

<em>Từ buồng trong, một bà già tay chống đầu gối, tay đấm
lưng lò dò bò ra. Cầm miếng giấy đang cháy, bà múa mấy vòng
tròn như đuổi vía, rồi rán sức bê chậu nước hắt toẹt ra
đường.<em/>

<em>Căn nhà lại chìm trong bóng tối."</em>

(Thế Giang. "<a
href="http://sangtao.org/2011/05/01/ch%E1%BB%97-n%C6%B0%E1%BB%9Bc-d%E1%BB%8Dng/">Chỗ
Nước Đọng</a>". Thằng Người Có Đuôi. Costa Mesa: Người
Việt, 1987. 99-104)

Khi tác phẩm (thượng dẫn) được xuất bản ở Hoa Kỳ thì
cũng là lúc Việt Nam đang "dũng cảm và quyết tâm" bước
vào thời kỳ đổi mới. Mười năm sau, đất nước này lại
lập thêm một kỳ tích nữa: cả dân tộc (nô nức) bước ra
biển lớn – theo như lời kêu gọi (vô cùng) thiết tha của
thủ tướng Nguyễn Tấn Dũng. Ông cũng là vị lãnh đạo
được nhiều người, trong cũng như ngoài nước, đặt nhiều
kỳ vọng và đánh giá rất cao như là kẻ có khuynh hướng cấp
tiến và "muốn tăng tốc tiến trình đổi mới kinh tế"
("who wants to accelerate the process of economic change").
Tương tự, chủ tịch nước Nguyễn Minh Triết (vào thời điểm
đó) cũng được dư luận nhận định là nhân vật sẽ năng
nổ hơn người tiền nhiệm, đặc biệt trong việc cải tổ kinh
tế và pháp luật, lót đường cho VN tiến vào tổ chức WTO
("And there is a widespread perception he will be more active than his
predecessor, particularly in implementing economic and legal reforms that
pave the way for Vietnam's accession to the World Trade Organization")
– theo nguyên văn như lời của nhà báo Karl D John ("<a
href="http://www.atimes.com/atimes/Southeast_Asia/HF28Ae01.html">Vietnam's
South Takes Leadership Wheel</a>") đọc được trên Asia Times, số
ra ngày 28 tháng 6 năm 2006.

Mà thiệt: chỉ cần năm năm sau, sau khi Việt Nam gia nhập tổ
chức WTO, hình ảnh của những "chỗ nước đọng" đã (hoàn
toàn) đổi khác: linh động, tấp nập hơn thấy rõ, và cũng
nổi bật những nét hạch toán của nền kinh tế thị trường
– theo như "<a
href="http://daotuanddk.wordpress.com/2012/08/13/ky-su-quat-lam-va-nhat-ky-do-son/">Ký
Sự Quất Lâm" và "Nhật Ký Đồ Sơn</a>", được giới
thiệu bởi ngòi bút của nhà văn Đào Tuấn:

<center><img
src="http://www.danchimviet.info/wp-content/uploads/2012/08/9aa6_thumb3.jpg"
/></center>
<center><em>Lịch làm việc của một cô gái mãi dâm. Ảnh Blog
Đào Tuấn</em></center>

<em>"Đó là nhật ký 'làm việc' của một cô gái mại dâm
gần như kín các dấu 'X'. Sở dĩ phải ghi chép là để
cuối tháng, cuối tuần, cuối ngày 'đọ sổ' với chủ mà
thanh toán tiền, giống hệt với một dạng 'chấm công'.
Đây là một đoạn trong bài viết: 'Những ký hiệu dấu sao
'*' trong vòng tròn, đó là 'đi qua đêm' và được tính
bằng 3 'cuốc' đi nhanh. ..Dấu 'X' có gạch dưới là
những lần đi một lần, tính với chủ là 1, nhưng em cho khách
làm 2, được bo khá. Còn cái dấu 'X' nằm trong ô vuông thì
em không nói gì cả, nhất định không chịu nói ra. Như vậy,
đây là một dạng 'văn vật' có hồn. Có ngày em đánh dấu
16 'nhát', nói chung số ngày có trên 10 'nhát' hơi nhiều.
Ngày nhiều nhất là có tới đánh 21 cái dấu X', lại có 3
gạch chân'. Nhưng 21 lần/ngày vẫn chưa phải là kỷ lục.
Cũng chính cô gái này kể lại: Ở Đồ Sơn có đứa dịp 30/4,
đã 'đi khách' tính với chủ là 50 lần."</em>

<em>"Ký sự Quất Lâm', hay 'Nhật ký Đồ Sơn' đang cho
thấy thêm một hiện thực khác: Các cô gái bán dâm đang phải
lao động cực nhọc để kiếm tiền, trong khi số tiền kiếm
được rơi tới 70-80% vào túi chủ chứa, còn được gọi là
tú ông, tú bà. Có lẽ, điều để lại ấn tượng mạnh là
nhận xét của nữ blogger: '…Các Tú ông, Tú bà. Họ khác
hẳn với tưởng tượng của tôi, và có lẽ là khác tất cả
chủ chứa ở những nơi khác. Đa số hiền và lành. Giống như
những người tiểu thương ở chợ, hoặc người bán nước chè
trên phố. Họ quan niệm cái 'nghề' của mình giống như cung
cấp dịch vụ thông thường cho du khách y như cho thuê ghế, hay
bán quán ăn vậy!</em>"

Thiệt là cởi mở và phóng khoáng. Ngay cả dân tộc Thái Lan,
vốn có truyền thống và nổi tiếng vì kỹ nghệ tình dục,
chưa chắc đã có quan niệm về chuyện bán dâm cấp tiến đến
cỡ đó. Thế mới hiểu thế nào là tính cách "đột phá"
của chiến lược đi tắt đón đầu, vẫn thường được nghe
ra rả suốt ngày từ hệ thống loa đài – ở Việt Nam.

So với Quất Lâm hay Đồ Sơn thì cung cách hành nghề của chị
em ta ở Sài Gòn, xem ra, có vẻ hơi thiếu rộn ràng và cũng kém
phần… chuyên nghiệp hơn – chút xíu – theo như ghi nhận của
<a
href="http://dcvonline.net/modules.php?name=News&file=article&sid=9142">tiến
sĩ Kimberly Kay Hoang</a>, qua hai luận văn nghiên cứu điền dã (*)
về khu kinh tế mại dâm tại Thành phố Hồ Chí Minh Quang Vinh:

"<em>Khách của số lớn trong nhóm phụ nữ này là những đàn
ông Việt Nam nghèo với thể xác làm họ buồn nôn. Nếu thủ
dâm và khẩu dâm không làm khách đạt thỏa mãn, thì giao cấu
là biện pháp cuối cùng những người đàn bà này sẽ làm.
Chín trong số mười hai phụ nữ mại dâm đã cho tác giả biết
họ đều nôn mửa khi mới vào nghề sau khi cảm thấy tinh dịch
của khách hàng trên tay hay trong miệng vì họ tởm lợm thể
xác của những khách mua dâm…</em>

<em>Nôn mửa, theo tác giả, là một phản ứng tự nhiên của cơ
thể khi cảm thấy tởm lợm vì thể xác đàn ông nói chung, và
đặc biệt với thân hình của những người đàn ông lớn
tuổi không sạch sẽ. Tất cả những phụ nữ này đều nói là
họ đã từng ôm nhau khóc vì họ phải làm những việc, như
Trâm nói, 'mà chỉ có những người đàn bà ở dưới đáy
của xã hội mới làm.'</em>

<center><img
src="http://www.danchimviet.info/wp-content/uploads/2012/08/maidam_011.jpg"
/></center>
<center><em>Công an đang tác nghiệp. Ảnh Internet</em></center>

<em>Mỗi bao cao su giá khoảng 40 xu, một giá quá đắt đối với
những phụ nữ mại dâm bậc thấp. Vì thế, họ thường cố
gắng làm cho khách xuất tinh bằng những cách khác hơn là giao
cấu…</em>"

Ở Việt Nam cũng có những phụ nữa mại dâm "bậc rất cao"
mà giá cả mỗi lần đi khách (có thể) mua được một viên kim
cương nho nhỏ, hay nhơ nhỡ. Số này ít lắm và họ chỉ phục
vụ cho một giới người (hiếm hoi) được gọi là những đại
gia, hay còn gọi là những nhà tư bản đỏ – những kẻ đang
thu tóm mọi nguồn lợi của xứ sở này nhờ vào nền Kinh Tế
Thị Trường, theo định hướng XHCN.

"<em>Trong cái xã hội trước sau vẫn trọng nam khinh nữ, nơi
quyền lực quốc gia, quyền lực trong gia đình và quyền lực
trên giường vẫn chủ yếu thuộc về đàn ông, bướm Việt Nam
sớm muộn rồi cũng phải nổi loạn</em>" thôi. Tôi hoàn
toàn, và tuyệt đối, không dám nghi ngờ gì về ước vọng
(nóng bỏng) của nhà văn Phạm Thị Hoài. Tuy nhiên khi còn rất
nhiều phụ nữ Việt Nam vẫn chưa sắm nổi một cái bao cao su
("giá khoảng 40 xu") để tự bảo vệ lấy thân, và không ít
người còn phải "bán trôn rồi, lại bán cả mồ hôi" ("<a
href="http://www.truehochiminh.com/thonguyenchithien.htm">mà đói rách
vẫn quần cho sớm tối</a>") thì viễn tượng về một cuộc
nổi loạn của họ e rằng sẽ rất muộn, chứ khó mà sớm
được, với chế độ hiện hành.

© Tưởng Năng Tiến

© Đàn Chim Việt

———————————————-

(*) Hai luận văn, "Economies of Emotion, Familiarity, Fantasy, and
Desire: Emotional Labor in Ho Chi Minh City's Sex Industry"(1) và
"She's Not a Dirty Low Class Girl: Sex Work in Ho Chi Minh City," (2)
là những công trình đã đoạt giải luận văn sinh viên cao học
tại các đại học Cornell (2008), UC Berkeley (2010) và những giải
thưởng khác cuả ASA và giải Cheryl Allyn Miller, Những nhà Xã
hội học cho Phụ nữ trong Xã hội (2011). Tác giả Kimberly Hoàng
tốt nghiệp cử nhân về Communication & Asian American Studies tại
đại học UC Santa Barbara và theo học Xã hội học tại đại
học Stanford trước khi hoàn tất học trình tiến sĩ Xã hội
học (chú trọng về phụ nữ, giới tính và tình dục) tại
đại học UC Berkeley. [Theo Trần Giao Thủy (dcvonline.net)].

***********************************

Entry này được tự động gửi lên từ trang Dân Luận
(http://danluan.org/node/13997), một số đường liên kết và hình
ảnh có thể sai lệch. Mời độc giả ghé thăm Dân Luận để
xem bài viết hoàn chỉnh. Dân Luận có thể bị chặn tường
lửa ở Việt Nam, xin đọc hướng dẫn cách vượt tường lửa
tại đây (http://kom.aau.dk/~hcn/vuot_tuong_lua.htm) hoặc ở đây
(http://docs.google.com/fileview?id=0B_SKdt9lFNAxZGJhYThiZDEtNGI4NC00Njk3LTllN2EtNGI4MGZhYmRkYjIx&hl=en)
hoặc ở đây (http://danluan.org/node/244).

Dân Luận có các blog dự phòng trên WordPress
(http://danluan.wordpress.com) và Blogspot (http://danluanvn.blogspot.com),
mời độc giả truy cập trong trường hợp trang Danluan.org gặp
trục trặc... Xin liên lạc với banbientap(a-còng)danluan.org để
gửi bài viết cho Dân Luận!

Không có nhận xét nào:

Đăng nhận xét