<div class="boxright300"><img
src="http://wscdn.bbc.co.uk/worldservice/assets/images/2012/05/01/120501052532_land_farmers_304x171_reuters_nocredit.jpg"
/><div class="textholder">Nông dân phản đối thu hồi đất thể
hiện việc thực hành dân chủ</div></div>
Có nhiều người nói đến đảng phái, hệ thống chính
trị, hay luật pháp. Lại có nhiều người nói đến tự do ngôn
luận, báo chí, kể cả internet, và blogger.
Nhưng có lẽ chúng ta đã bỏ qua nhiều cái. Những điều nhỏ
nhặt trong đời sống của chúng ta: cảnh sát giao thông thu mãi
lộ, bác sĩ thu phong bì, giáo viên ép học thêm, nông dân mất
đất, công nhân đòi quyền lợi, người dân trong các khu đô
thị đấu tranh vì các thứ lệ phí. Nhiều, nhiều lắm!
Chuyện chân tay miệng, và những bệnh dịch khác. Chuyện dịch
lợn tai xanh, lưu hành thịt thối trên thị trường, và những
hoa quả thực phẩm không an toàn. Chuyện vàng miếng SJC và phi
SJC. Chuyện tái cơ cấu ngân hàng. Chuyện các tập đoàn nhà
nước thua lỗ (Vinashin, Vinalines) và không thua lỗ (điện, xăng
dầu…)
Nhưng kể ra thế để làm gì? Nó có liên quan gì đến dân chủ
và quyền con người của chúng ta? Nó liên quan gì đến đảng
phái, chính trị?
<h2>Quyền của dân</h2>
Nếu suy nghĩ kỹ lại, chúng ta thấy là hình như chúng ta có
một vài quyền liên quan đến những thứ xảy ra hàng ngày xung
quanh chúng ta.
Những chuyện phong bì ở khắp mọi nơi từ bệnh viện,
trường học, đến giao thông, cơ quan công quyền hành chính…
thì có liên quan gì đến quyền của chúng ta không? Chắc là
có, đúng không? Xưa nay chúng ta quen với việc rằng người dân
không có quyền gì, chỉ những người kia – cảnh sát giao
thông, bác sĩ, giáo viên, cán bộ chính quyền - mới là người
có quyền.
Nếu bây giờ, chính những người dân bình thường, bằng hành
động cụ thể, tự mình dành lấy cái quyền của mình. Người
dân có quyền được hưởng những thứ dịch vụ mà không cần
phải có phong bì. Đó là quyền của dân. Đó chính là dân
chủ. Một hành động nhỏ thôi, nhưng từng ngày, dân chủ sẽ
đến trong chính đời sống của chúng ta.
Những người nông dân mất đất, những người công nhân đình
công, những người dân ở khu đô thị biểu tình,… đòi lấy
cái quyền của họ. Cái mà họ dành được không chỉ là mảnh
ruộng, là đồng lương, là phí vệ sinh…
Mà hơn thế, những người dân bình thường đó biết về
quyền của mình. Trước đây họ không biết rằng họ có
quyền. Trước đây trong cơ chế xin cho, người dân được cho
cái gì thì đã lấy làm mừng rồi. Giờ đây họ biết đó là
quyền của họ, và họ tự đòi lấy quyền của mình. Họ
biết cách làm thế nào để đòi được quyền của mình, biết
cách giữ được quyền của mình.
Tất cả những điều đó có nghĩa là một nền dân chủ đang
hình thành trong xã hội Việt Nam. Quyền con người đang dần
dần được thực thi. Như vậy chính những con người bình
thường đang tự mình xây dựng nền dân chủ.
Hiện nay nông dân ở nhiều nơi đang lên tiếng giữ đất của
họ. Những người nông dân mất đất đã đòi được quốc
hội, chính phủ phải đứng ra giải quyết cho họ. Họ đã
đòi được quyền của họ.
<div class="boxright300"><img
src="http://wscdn.bbc.co.uk/worldservice/assets/images/2012/06/27/120627095001_fish_market_304x171_reuters_nocredit.jpg"
/><div class="textholder">Người dân quan tâm an toàn thực phẩm hơn
chuyện đảng phái?</div></div>
Hiện nay những người dân ở các khu đô thị mới đang đấu
tranh chống lại việc thu phí bất hợp lý. Những người dân
ở khu đô thị đã đứng ra lập hợp tác xã, lập ban quản
trị. Họ đòi lại phần diện tích tầng 1, và tự điều hành
các dịch vụ trong tòa nhà, nhằm giảm các chi phí. Họ đã
đòi được quyền của họ. Giờ đây, hợp tác xã của họ
đã đi cung cấp dịch vụ cho những tòa nhà cao tầng khác. Phổ
biến kinh nghiệm của họ, tuyên truyền về quyền của người
dân.
Hiện nay những người dân ở xung quanh các hồ trong thành phố
đang đòi giữ lại hồ. Những người dân ở những phường có
hồ nước đã đòi lại được phần hồ đang đe dọa bị san
lấp. Họ đã chặn đứng được những âm mưu của các nhóm
lợi ích hòng chiếm đất công. Họ đã tự quản được vùng
đường ven hồ, vùng sân chơi ven hồ. Họ kiến nghị thực
hiện đúng quy hoạch. Họ đã thực hiện được quyền của
người dân trong quy hoạch không gian ở, và không gian công
cộng.
Rồi những chuyện thực phẩm không an toàn trôi nổi trên thị
trường, rồi dịch bệnh xảy ra ở đây đó, … Trước đây,
những chuyện như thế là chuyện của các cơ quan quản lý,
người dân không có cách gì để biết thông tin, không có tư
cách gì để có ý kiến. Nay thì người dân đã biết đến
quyền được biết thông tin, quyền có ý kiến. Các cơ quan
chức năng cần công khai thông tin. Hơn thế, người dân có
trách nhiệm giám sát, và phát hiện các vụ việc.
<h2>Xã hội dân sự</h2>
Người dân không chỉ đòi quyền của họ - cái quyền được
pháp luật quy định, mà họ còn thực thi những quyền đó.
Trước đây, tất tất mọi điều đều "có Đảng, nhà nước
lo". Người dân chỉ sống một cách thụ động, bảo gì nghe
nấy, cho gì thì hưởng nấy, không kêu ca, phàn nàn. Nhưng ngày
nay, rất nhiều hoạt động do người dân, cộng đồng chủ
động tham gia.
Không phải cái gì chính quyền cũng lo, cũng quản được hết.
Những gì người dân, cộng đồng có thể làm tốt được thì
người dân được quyền làm.
Đây chính là cái mà gọi theo tiếng Tây là xã hội dân sự.
Hoặc gọi nôm na là cộng đồng tham gia. Hay gọi theo cách Việt
Nam hóa là nhà nước và nhân dân cùng làm. <span
class="underlined-text">Những hoạt động có sự tham gia của
người dân là tăng thêm tính chủ động, tăng thêm sự giám
sát của nhân dân.</span>
Và điều quan trọng là người dân hiểu hơn về quyền của
mình. Người dân có trách nhiệm hơn với đời sống của cộng
đồng. Khi có trách nhiệm hơn với cộng đồng, người ta sẽ
bớt vô cảm – điều vẫn thường xảy ra trong xã hội chúng
ta. Có thể nói, tăng cường xã hội dân sự sẽ giúp đẩy lùi
sự vô cảm trong xã hội Việt Nam.
Đến chuyện thuộc tầm vĩ mô như chuyện quản lý vàng, tái
cơ cấu nền kinh tế, … cũng liên quan đến dân chủ và nhân
quyền. bởi vì xét về thực chất, tất cả những hoạt động
đó làm ảnh hưởng đến đời sống người dân vì nó đều
sử dụng tiền ngân sách, tiền thuế của dân, và nó ảnh
hưởng đến sự phát triển kinh tế đất nước.
Trước đây, các quan chức chỉ quyết định những chuyện đó
mà không hề biết đến phản ứng của người dân ra sao. Họ
toàn quyền sử dụng tiền thuế của dân mà không hề phải
"thế chấp" gì cả.
Trong khi đó, các vị lãnh đạo ở các nước Tư bản giẫy
chết đều phải đặt cược sinh mạng chính trị của mình vào
mỗi quyết định hệ trọng. Nếu có vấn đề gì xảy ra, họ
sẽ phải xin lỗi quốc dân, rồi nhẹ thì tự từ chức, nặng
thì ra tòa.
Tiền thuế của dân là chuyện hệ trọng chứ không phải
chuyện đùa như ở ta. Điều đó có nghĩa là dân ở Tây họ
có tiếng nói với tiền thuế của họ. Vì vậy, cho dù hiện
nay, dân ta chưa có quyền đối với chính đồng tiền thuế do
mình đóng, thì chí ít, dân cũng có thể bằng cách này cách
khác tỏ được thái độ của mình, qua báo chí, qua đại biểu
quốc hội. Con đường còn dài, và dân ta vẫn còn đang bước
tiếp.
Chúng ta nói đến đa đảng làm gì? Nếu không có dân chủ thì
lại thành độc quyền, độc tài.
Chúng ta nói đến hệ thống chính trị làm gì? Nếu không có
nhân quyền thì lại thành hệ thống lợi ích nhóm, bóc lột
nhân dân.
Chúng ta nói đến luật pháp làm gì? Nếu không có dân quyền
thì lại thành những vụ án oan sai.
Nói tất cả những điều này có nghĩa là đa đảng, hệ thống
chính trị, và luật pháp là mục tiêu, nhưng điều bản chất
ở đây là dân chủ, nhân quyền. Nếu không có dân chủ, nhân
quyền thì những mục đích tốt đẹp kia chỉ là những cái lá
nho che đậy một bản chất độc tài, tàn bạo.
Dân chủ, và nhân quyền là điều kiện cần cho những mục
đích tốt đẹp về đảng phái, chính trị, luật pháp. Dân
chủ, nhân quyền sẽ đi song hành cùng với việc xây dựng hệ
thống chính trị, luật pháp.
Có lẽ dân chủ, nhân quyền là điều kiện cần, còn hệ
thống chính trị và luật pháp là điều kiện đủ cho một
đất nước văn minh, và phát triển.
Cái mà những người dân bình thường chúng ta có thể làm
được có lẽ là trên mảng dân chủ, nhân quyền. Còn mảng
hệ thống chính trị và hệ thống luật pháp thì có lẽ cần
có những chuyên gia, những nhà hoạt động lão luyện.
Với người dân bình thường, những chuyện liên quan đến
cuộc sống hàng ngày như y tế, giáo dục, hành chính công …
thì mỗi người đều có thể làm được, và chia sẻ giữa
những người cùng quan tâm sẽ giúp chúng ta có thể thực hiện
được một cách tốt hơn.
Bằng chứng là những người nông dân, những người dân bình
thường vẫn hiện đang thực hiện quyền của họ. Và chính
họ đang xây dựng nên nền dân chủ cho tương lai.
Đến đây một câu hỏi đặt ra là làm thế nào, và bằng cách
gì người dân có thể thực thi những quyền của họ?
Câu hỏi này là dành cho những nhà hoạt động xã hội, và
những nhà trí thức. Đến đây vai trò của trí thức xuất
hiện.
Ai dám bỏ công sức, dám vượt qua trở ngại, dám dấn thân
để tham gia vào việc trả lời những câu hỏi này của xã
hội, người đó là trí thức. Bất kể người đó có bằng
cấp, học hàm, học vị ra sao.
<em>Bài viết thể hiện quan điểm riêng của tác giả, hiệ́n
đang sống ở Hà Nội.</em>
***********************************
Entry này được tự động gửi lên từ trang Dân Luận
(http://danluan.org/node/13960), một số đường liên kết và hình
ảnh có thể sai lệch. Mời độc giả ghé thăm Dân Luận để
xem bài viết hoàn chỉnh. Dân Luận có thể bị chặn tường
lửa ở Việt Nam, xin đọc hướng dẫn cách vượt tường lửa
tại đây (http://kom.aau.dk/~hcn/vuot_tuong_lua.htm) hoặc ở đây
(http://docs.google.com/fileview?id=0B_SKdt9lFNAxZGJhYThiZDEtNGI4NC00Njk3LTllN2EtNGI4MGZhYmRkYjIx&hl=en)
hoặc ở đây (http://danluan.org/node/244).
Dân Luận có các blog dự phòng trên WordPress
(http://danluan.wordpress.com) và Blogspot (http://danluanvn.blogspot.com),
mời độc giả truy cập trong trường hợp trang Danluan.org gặp
trục trặc... Xin liên lạc với banbientap(a-còng)danluan.org để
gửi bài viết cho Dân Luận!
Không có nhận xét nào:
Đăng nhận xét