* Vì sao những biện pháp phi thị trường lại được dư luận
trông chờ và không bị doanh nghiệp phản ứng mạnh? Vì sao
hiện tượng này sẽ có những hệ quả xấu về lâu về dài?
Nếu đứng về lý, rất dễ bác bỏ yêu cầu của Thống đốc
Ngân hàng Nhà nước (NHNN) đối với các ngân hàng thương mại
phải giảm lãi suất cho những khoản vay cũ về dưới 15%.
Luật các tổ chức tín dụng quy định tại điều 91: <em>Tổ
chức tín dụng được quyền ấn định mức lãi suất huy
động vốn; Tổ chức tín dụng và khách hàng có quyền thỏa
thuận về lãi suất</em>. <span class="underlined-text">NHNN không có
cơ sở pháp lý nào</span> để yêu cầu các ngân hàng thương
mại hạ lãi suất cho những khoản đã cho vay bình thường.
Đây là giao kết dân sự giữa hai bên, không liên quan gì đến
NHNN. Các ngân hàng thương mại đã huy động vốn dài hạn với
lãi suất cao thì cũng phải cho vay cao tương ứng nếu không
muốn thua lỗ.
Thế nhưng trên thực tế, hầu như không có sự phản đối
công khai nào từ phía các ngân hàng thương mại. Họ chỉ đối
phó bằng các chiêu thức thường thấy như trì hoãn, chọc lọc
người vay để giảm lãi suất, đặt ra những điều kiện bổ
sung… Công khai chỉ thấy các lời trần tình, cần thêm thời
gian, cần sự đồng thuận của hội đồng quản trị, cần cân
nhắc rủi ro… Trong khi đó, không ít phương tiện thông tin
đứng về phía doanh nghiệp đi vay để chất vấn giới ngân
hàng: "Hạ lãi suất, không lẽ là chuyện đùa?" Quan chức
NHNN cũng khẳng định sẽ xử lý các ngân hàng không chịu
giảm lãi suất cho các khoản vay cũ.
Không lẽ tinh thần tôn trọng nguyên tắc thị trường trong
lãnh vực ngân hàng đã lụi tàn? Nguyên do chính là vì <span
class="underlined-text">giới ngân hàng từng bỏ lơ nguyên tắc
thị trường</span> để được hưởng lợi từ lâu nay khó lòng
nói khác.
Nếu áp dụng đúng nguyên tắc và tôn trọng luật
lệ một cách đằng thẳng, nhiều ngân hàng không thể nào
vượt qua yêu cầu tăng vốn điều lệ mấy năm trước, không
thể nào cho nhiều dự án "sân sau" vay vượt quá tỷ lệ quy
định, không thể nào cho vay vượt quá mức huy động… Tình
trạng sở hữu chéo giữa các ngân hàng cũng không dễ diễn ra.
Quan trọng hơn cả, tình hình nợ xấu không thể che giấu và
báo cáo sai lệch như thời gian qua được. Vì nỗi lo cho sự an
toàn của cả hệ thống, NHNN từng đối xử với mọi ngân
hàng, cả tốt lẫn xấu như nhau, không công khai sức khỏe của
từng ngân hàng để khách hàng chọn lựa, không xử lý mạnh
các sai phạm của một số ngân hàng khác…
Sự nương nhẹ của cả hai bên dẫn tới tình trạng như hiện
nay khi NHNN điều hành thị trường bằng mệnh lệnh hành chính
và hướng điều hành là tùy thuộc vào lợi ích hay mục tiêu
ngắn hạn. Cứ mãi như thế, biết bao giờ mới khởi động
quá trình tái cơ cấu thật sự hệ thống ngân hàng, làm cho nó
lành mạnh và hoạt động đúng nguyên tắc thị trường?
<center>* * *</center>
* Thu nhập đầu người của Việt Nam tính trên cơ sở cân
bằng sức mua (PPP) đang giảm mạnh. Để dễ hình dung, hãy lấy
một ví dụ được đơn giản hóa: cách đây 5 năm, khi tỷ giá
tiền đồng là khoảng 16.000 đồng ăn 1 đô-la Mỹ, tiền công
hớt tóc là 16.000 đồng. Lúc đó so với giá hớt tóc bên Mỹ
đến 10 đô-la, dân Việt Nam chỉ cần tốn chừng 1 đô-la. Nay
giả thử giá hớt tóc bên Mỹ không thay đổi nhưng ở Việt
Nam đã lên trên 40.000 đồng; với tỷ giá trên 20.000 đồng ăn
1 đô-la Mỹ, người ta phải bỏ ra chừng 2 đô-la mới đủ
tiền hớt tóc.
Lạm phát cao trong nhiều năm liền trong khi tỷ giá thay đổi
chậm hơn tốc độ lạm phát là nguyên nhân cho tình trạng nói
trên. Việc thổi phồng giá trị tài sản các loại nói ở
phần trước cũng là tác nhân quan trọng. Nếu trước đây mặt
bằng giá cả tương đối rẻ ở Việt Nam là một lợi thế
thì nay lợi thế đó đang dần biến mất.
Nhiều nhà đầu tư nước ngoài than, chi phí ở Việt Nam tăng
vọt trong khi doanh thu tính bằng tiền đô-la không tăng với
mức tương ứng, làm hoạt động của họ ngày càng thêm khó
khăn. Chi phí này gồm nhiều thứ, từ lương công nhân, tiền
thuê đất, mua nhà xưởng, tiền điện, nước, xăng dầu, giá
các nguyên liệu đầu vào mua ở Việt Nam. Lương công nhân
đắt đỏ hơn một phần thì lương giới quản lý càng đắt
đỏ bội phần vì đã tăng nhanh trong những năm qua.
Tình hình này càng gay gắt ở những doanh nghiệp xuất khẩu,
làm hàng Việt Nam mất tính cạnh tranh trên thị trường thế
giới. Thế là nhà xuất khẩu quay sang ép giá nông dân, làm giá
đủ loại nông sản đang giảm mạnh.
Thu nhập đầu người tính theo PPP giảm là quá trình mà mọi
nước đang phát triển phải đi qua nhưng ở Việt Nam trong
những năm qua, quá trình nay diễn ra quá nhanh chóng. Hậu quả
là mức sống của người dân, nhất là dân nghèo, đang giảm
sút. Nếu trước kia họ tự an ủi, thu nhập của họ dù chỉ
bằng 1 phần 10 thu nhập của một người bạn bên Mỹ nhưng
hớt tóc cũng chỉ tốn ít hơn 10 lần; nay thì hết có chuyện
so sánh như thế, không chỉ chuyện hớt tóc mà còn học phí cho
con, tiền khám chữa bệnh, tiền đi lại...
Khổ nổi nhiều nơi không để ý đến yếu tố này mà chỉ
khăng khăng so sánh với giá ở các nước khác mỗi khi muốn
lập luận cho thuận tai việc tăng giá một mặt hàng hay dịch
vụ nào đó.
***********************************
Entry này được tự động gửi lên từ trang Dân Luận
(http://danluan.org/node/13613), một số đường liên kết và hình
ảnh có thể sai lệch. Mời độc giả ghé thăm Dân Luận để
xem bài viết hoàn chỉnh. Dân Luận có thể bị chặn tường
lửa ở Việt Nam, xin đọc hướng dẫn cách vượt tường lửa
tại đây (http://kom.aau.dk/~hcn/vuot_tuong_lua.htm) hoặc ở đây
(http://docs.google.com/fileview?id=0B_SKdt9lFNAxZGJhYThiZDEtNGI4NC00Njk3LTllN2EtNGI4MGZhYmRkYjIx&hl=en)
hoặc ở đây (http://danluan.org/node/244).
Dân Luận có các blog dự phòng trên WordPress
(http://danluan.wordpress.com) và Blogspot (http://danluanvn.blogspot.com),
mời độc giả truy cập trong trường hợp trang Danluan.org gặp
trục trặc... Xin liên lạc với banbientap(a-còng)danluan.org để
gửi bài viết cho Dân Luận!
Không có nhận xét nào:
Đăng nhận xét