<em>15.08.2012</em>
Nền kinh tế toàn cầu đang bị khốn đốn không còn là điều
bí mật. Châu Âu đang ở giữa một cơn khủng hoảng với
nguyên nhân bắt nguồn từ sai lầm trong cơ cấu của quá trình
thống nhất kinh tế và tài chính. Hoa Kỳ, chậm rãi đi lên từ
một cơn khủng hoảng tài chính và hiện tượng hạ đòn bẩy
lan tràn, hiện đang trải qua một quá trình tăng trưởng chậm,
một vấn nạn thất nghiệp dai dẳng và một chuyển đổi
nghiêm trọng trong phân bố thu nhập cũng như những thử thách
về cơ chế với quyết định về chính sách thiếu hiệu quả
và dứt khoát.
Trong khi đó, trong những nền kinh tế lớn đang lên, quá trình
cách tân của Trung Quốc đang chững lại, đợi chờ việc thay
đổi hàng ngũ lãnh đạo trong mùa thu này, vốn sẽ làm sáng
tỏ hơn những mục tiêu lợi ích nội bộ cũng như quan hệ
quyền lực. Ấn Độ, vốn đã đánh mất đà tiến cải cách,
hiện đang trải qua một thời kỳ trì hoãn kinh tế và có tiềm
năng suy giảm lòng tin của các nhà đầu tư.
Những ảnh hưởng tiêu cực của các khó khăn này hiện đang
tương tác, bổ sung cho nhau và lan tràn lên toàn bộ nền kinh
tế toàn cầu. Tuy thế, bất chấp mối quan ngại rõ ràng là
sự tình đang diễn ra vô cùng sai lạc, việc chẩn đoán cho
một thay đổi quan trọng vẫn quá ảm đạm và ngày càng xấu
đi.
Nguyên nhân nào dẫn đến việc thiếu vắng rõ rệt những
quyết định hữu hiệu về chính sách trên một bình diện
rộng lớn bao gồm các quốc gia và khu vực như thế?
Có quan điểm qui lỗi cho một <em>"lỗ hổng lãnh đạo"</em>
- một chẩn đoán thường thấy tại châu Âu. Tại những nơi
khác - đặc biệt là Hoa Kỳ - nền chính trị đầy chia rẽ mang
tính được ăn cả ngã về không được cho là nguyên nhân cản
trở những tiềm năng lãnh đạo chính trị có hiệu quả.
Nhưng, vì thiếu vắng sự phân tích sâu rộng hơn, nguyên nhân
lỗ hổng lãnh đạo trở thành một lời giải thích mang tính
đổ đồng. Điều chúng ta cần biết là <i>tại sao</i> những
thành phần lãnh đạo mới tại các quốc gia dân chủ như Pháp,
Anh, Nhật và Hoa Kỳ đã không đưa ra được thay đổi nhỏ
nào.
Một giải thích thứ hai nhằm trả lời cho câu hỏi ấy là:
Trong khi cần có những hành động cứng rắn, tính phức tạp
của những điều kiện kinh tế, và sự thiếu nhất trí về
biện pháp chính trị đúng đắn nào cần có, cho thấy một
rủi ro từ một sai lầm nghiêm trọng. Đối với những nhà
chính trị và cầm quyền chuyên nghiệp trong những hoàn cảnh
này, làm ít có thể là nhiều. Trên quan điểm này, tâm lý
ngại mạo hiểm vừa phản ảnh lại vừa củng cố sự khác
biệt giữa những động cơ cá nhân (lòng mong muốn được tái
đắc cử, tái bổ nhiệm, hoặc được thăng tiến), và những
nhu cầu chung (khắc phục các khó khăn).
Câu trả lời thứ ba là các công cụ chính trị thì đơn giản
là không hữu hiệu trong điều kiện hiện tại. Giải thích này
cũng có một số giá trị. Việc hạ đòn bẩy kinh tế cần có
thời gian. Việc tái lập những mô hình tăng trưởng lâu bền
cần kéo dài nhiều năm chứ không phải vài tháng. Kết quả
trông đợi có thể nằm ngoài nền tảng của thực tế. Nhưng
sự thiếu vắng của một giải pháp nhanh chóng không có nghĩa
rằng không thể làm được điều gì để tăng cường vận
tốc và chất lượng của quá trình phục hồi kinh tế.
Những quyền lợi cố hữu cũng có thể đóng một vai trò trong
vấn đề này. Những sức mạnh của phát kiến công nghệ và
thị trường toàn cầu đã tạo ra một chuyển đổi quan trọng
về thu nhập đến lợi nhuận và thành phần 20% trong nấc thang
phân chia thu nhập, thường là với cái giá của thành phần thu
nhập hạng trung, thành phần thất nghiệp và giới trẻ. Lợi
nhuận của những xu hướng này có thể đã huy động đủ
nhiều ảnh hưởng chính trị để giữ nguyên <i>tình trạng
hiện tại</i>, làm nổi bật những vấn đề về phân chia thu
nhập vốn thường không được lưu ý đến trong việc hiểu rõ
những phản ứng về chính sách hoặc sự thiếu vắng của
những phản ứng này.
Cũng có những giải thích mang tính cơ cấu đối với việc
thiếu vắng chính sách. Hệ thống chính quyền và cơ cấu hiến
pháp khác nhau đến mức chúng cần có một mối đồng thuận
rộng rãi để có quyết định chính thức, hoặc để thay đổi
chiều hướng chính sách khi phản ứng lại những cú sốc hoặc
sự chuyển hướng của điều kiện.
Một số cho rằng những hệ thống chính trị bị ràng buộc
hơn thì vận hành tốt trong thời điểm ổn định, nhưng lại
hoạt động kém dưới điều kiện biến động, tương tự như
tình hình đang phổ biến hiện tại. Những người khác ủng
hộ chính quyền bị ràng buộc trên cơ sở rằng nó bảo vệ
mọi người khỏi những tệ nạn phí phạm, tìm kiếm đặc
lợi và can thiệp vào quyền tự do lựa chọn, và điều ấy,
khi cần, giới lãnh đạo được hứng khởi có thể gây dựng
được sự đồng thuận cần có nhằm giải quyết những hoàn
cảnh thay đổi. Những trở ngại lớn trong thay đổi quan trọng
về hướng đi của chính sách bắt buộc các quan chức đưa ra
phương cách có tính thuyết phục cao.
Điều này vốn đã là một việc làm khó trong thời điểm mà
sự thay đổi nhanh chóng của nền kinh tế toàn cầu đã làm
nhiều người vẫn đang tìm cách hiểu được điều gì đang
xảy ra và nó mang ý nghĩa gì đối với sự tăng trưởng, ổn
định, sự phân chia thu nhập và công ăn việc làm. Trước một
vấn đề phức tạp như thế, không gì ngạc nhiên khi những
bất đồng thật sự về chính sách sẽ dẫn đến việc tranh
cãi triền miên và tương đối ít hành động.
Hơn nữa, những thành phần kỹ trị trong chính quyền phải
thường xuyên được cân bằng với tính trách nhiệm dân chủ.
Trong mọi xã hội, các cá nhân được đào tạo đặc biệt và
có kinh nghiệm đặc biệt được bổ nhiệm để vận hành
những chức năng kỹ thuật phức tạp. Quyền tự do hành động
của họ bị ràng buộc bởi thời hạn và những quá trình tái
bổ nhiệm vốn sẽ quyết định bản chất và mức độ trách
nhiệm của họ đối với các quan chức do dân cử và công
chúng. Có thể có quá ít quyền tự do hành động (dân tuý)
hoặc quá ít trách nhiệm (chuyên quyền).
Sự quân bình cần thiết này có thể khác nhau tuỳ theo những
điều kiện địa phương. Ví du như nhiều nhà quan sát về Trung
Quốc tin rằng tính trách nhiệm ở quốc gia này cần được
tăng thêm trong giai đoạn hiện tại của cuộc cách mạng kinh
tế, xã hội và chính trị. Những người khác cho rằng các
nền dân chủ phương Tây lại có khó khăn ngược lại: sự
bội thực của những quyền lợi chuyên chính trị đã dẫn
đến việc thiếu đầu tư và kém cân bằng giữa những cơ
hội và khả năng hiện tại so với tương lai.
Điều này đưa đến cho chúng ta một chướng ngại vật quan
trọng: Giới lãnh đạo chính quyền, doanh nghiệp, tài chính và
học thuật thì không được tin tưởng. Sự thiếu vắng niềm
tin vào giới tinh tuyển có thể tốt trong vài mức độ, nhưng
hàng loạt những thăm dò cho thấy rằng nó đang suy giảm nhanh
chóng, chắc chắn tăng cường việc người dân miễn cưỡng
trao quyền cho chính phủ để lèo lái trong một môi trường kinh
tế toàn cầu đầy bấp bênh.
Nạn thiếu vắng lòng tin có thể có nhiều nguyên nhân, bao gồm
sự thất bại trong phân tích: những ngân hàng trung ương, giới
đầu tư thị trường, các cơ quan đánh giá tín dụng, và
những nhà kinh tế đều hầu như đều sai lầm khi dự đoán
sự đi lên của mối rủi ro mang tính hệ thống trong những năm
trước khi cơn khủng hoảng này xảy ra, nói gì đến việc đưa
ra những hành động sửa đổi đúng đắn. Nhưng nguyên nhân
quan trọng hơn nữa là sự nghi ngờ rằng giới lãnh đạo đang
đặt quyền lợi của mình lên trên những giá trị chung của
xã hội.
Những giả thuyết rằng giới lãnh đạo, các cơ quan, các nhà
phân tích, hoặc các công cụ chính sách thì đã lạc hậu cho
nhiệm vụ hiện thời rõ ràng là có chứa đựng một phần sự
thật. Nhưng vấn đề sâu đậm hơn chính là sự tan vỡ của
chính những giá trị và mục tiêu - đó là sự suy giảm của
chất keo xã hội. Hàn gắn lại nó sẽ cần đến các nhà phân
tích, giới lãnh đạo, những người đứng đầu doanh nghiệp
và các tổ chức xã hội dân sự cùng làm sáng tỏ những
nguyên nhân, chia xẻ lỗi lầm, theo đuổi những giải pháp
uyển chuyển trong đó phí tổn được chia đều và đặc biệt
là, giải thích rằng những khó khăn nghiêm trọng thì không
thể được giải quyết qua đêm được.
Nguồn: <a
href="http://www.project-syndicate.org/commentary/why-are-governments-paralyzed-by-michael-spence-and-david-brady">Project-syndicate.org</a>
***********************************
Entry này được tự động gửi lên từ trang Dân Luận
(http://danluan.org/node/13962), một số đường liên kết và hình
ảnh có thể sai lệch. Mời độc giả ghé thăm Dân Luận để
xem bài viết hoàn chỉnh. Dân Luận có thể bị chặn tường
lửa ở Việt Nam, xin đọc hướng dẫn cách vượt tường lửa
tại đây (http://kom.aau.dk/~hcn/vuot_tuong_lua.htm) hoặc ở đây
(http://docs.google.com/fileview?id=0B_SKdt9lFNAxZGJhYThiZDEtNGI4NC00Njk3LTllN2EtNGI4MGZhYmRkYjIx&hl=en)
hoặc ở đây (http://danluan.org/node/244).
Dân Luận có các blog dự phòng trên WordPress
(http://danluan.wordpress.com) và Blogspot (http://danluanvn.blogspot.com),
mời độc giả truy cập trong trường hợp trang Danluan.org gặp
trục trặc... Xin liên lạc với banbientap(a-còng)danluan.org để
gửi bài viết cho Dân Luận!
Không có nhận xét nào:
Đăng nhận xét