Trong tuần qua, một câu chuyện nổi lên trong lĩnh vực kinh tế
là việc xuất khẩu hàng hóa của nhiều doanh nghiệp sang Trung
Quốc đang có dấu hiệu bị gây khó khăn, đình trệ. Những
thông tin từ hải quan các cửa khẩu ở các tỉnh có đường
biên giới giáp Trung Quốc như Lào Cai, Lạng Sơn, Hà Giang…
đều cho thấy có sự hạn chế, suy giảm rõ rệt về lượng
hàng, kim ngạch xuất khẩu sang Trung Quốc mà không phải do
nguyên nhân từ phía Việt Nam .
Những con số thống kê mới nhất đều chứng minh rõ xu hướng
này. Tại Móng Cái (Quảng Ninh), tính đến nay, khu vực cửa
khẩu này còn tồn hơn 3.800 container hàng hóa các loại, trên
1.300 container hàng để lâu ngày phải cắm điện bảo quản
chờ xuất. Ở Lạng Sơn, như tại cửa khẩu Tân Thanh nếu như
đầu năm bình quân mỗi ngày có khoảng 300-400 xe vận chuyển
hàng hóa qua thì đến thời điểm này, theo Cục Hải quan Lạng
Sơn, chỉ còn khoảng 100-200 xe/ngày. Khu vực cửa khẩu quốc
tế Hữu Nghị cũng vậy, thông tin cho biết từ tháng 6 đến
nay, hoạt động xuất khẩu đã giảm đáng kể…
Một ví dụ đáng suy nghĩ nhất là mới đây, một đoàn xe 6
chiếc chở 8 lô hàng của công ty TNHH Thương mại dịch vụ
tổng hợp Hà Thành của Việt Nam chở hàng sang cho một đối
tác Trung Quốc tại Pò Chài (Bằng Tường-Trung Quốc) đã bị
Hải quan Trung Quốc giữ lại toàn bộ mà không nêu rõ lý do.
Trong khi đó, theo kiểm tra hồ sơ của Cục Hải quan Lạng Sơn
thì 8 lô hàng này đầy đủ giấy tờ, hóa đơn và không có gì
vi phạm. Điều này cho thấy, việc hạn chế hàng xuất khẩu
của Việt Nam có thể không chỉ nhằm vào hàng tiểu ngạch mà
cả ở hàng hóa xuất khẩu chính ngạch. Vụ bắt giữ hàng vô
cớ này đang khiến cho nhiều doanh nghiệp Việt Nam cảm thấy,
việc làm ăn với các đối tác Trung Quốc đang trở lên bất an
hơn bao giờ hết.
Nguyên nhân chính hiện được cơ quan quản lý Việt Nam xác
định là do phía Trung Quốc tăng cường giám sát, chống buôn
lậu, tăng cường kiểm tra, kiểm dịch…mà theo ngôn ngữ của
các doanh nghiệp thường xuyên xuất, nhập khẩu hàng sang Trung
Quốc gọi là "cấm biên". Thường mỗi năm phía Trung Quốc
có 1-2 đợt tăng cường, mỗi đợt 1-2 tháng nhưng năm nay,
đợt "tăng cường" này đã kéo dài bất thường từ tháng 4
đến nay và dự kiến sẽ còn kéo dài thêm vài tháng nữa.
Chưa thể khẳng định là những bất đồng trong quan điểm về
chủ quyền lãnh thổ tại Biển Đông là nguyên nhân sâu xa dẫn
đến việc tăng cường kiểm tra, kiểm soát… dẫn đến hạn
chế, làm giảm hàng hóa xuất khẩu của Việt Nam vào Trung
Quốc. Nhưng những động thái tương tự mà cơ quan quản lý
phía Trung Quốc áp đặt, hạn chế lên mặt hàng chuối vả
một số hàng nông sản khác mà Philipines xuất khẩu sang nước
này sau sự kiện tranh chấp ở bãi cạn Scarborought của
Philippines cũng là điều khiến doanh nghiệp, cơ quan quản lý
ngoại thương của Việt Nam lưu tâm. Bởi với Trung Quốc, từ
những khúc mắc trong quan hệ ngoại giao dẫn đến những cản
trở trong quan hệ thương mại, làm ăn với nước khác đã
không còn là chuyện lạ.
Trên một phạm vi rộng hơn, cũng đã đến lúc cần nhìn lại
quan hệ hợp tác kinh tế về nhiều mặt với người láng
giềng Trung Quốc để có những điều chỉnh cho phù hợp. Hợp
tác kinh tế với Trung Quốc tất nhiên, do sự gần gũi về
địa lý, sự tương đồng về cơ cấu kinh tế, những sự
thiếu hụt hay dư thừa về một số chủng loại nguyên, nhiên
vật liệu, hàng hóa ở cả 2 nước cần có giao thương, trao
đổi để bù đắp là rất cần thiết và có thể nói, cũng
đã đem đến những hiệu quả nhất định. Nhưng quan sát trong
nhiều năm gần đây, điều rõ ràng là Việt Nam đang chịu
thiệt hơn rất nhiều trong quan hệ kinh tế, thương mại, đầu
tư với Trung Quốc và đã có những cảnh báo cần sớm có
điều chỉnh để tránh một sự lệ thuộc, mất cân bằng trong
quan hệ kinh tế với quốc gia này.
Nhìn vào thực tế quan hệ thương mại với Trung Quốc, hơn 10
năm qua, Việt Nam không khi nào được lợi. Theo các con số
thống kê của Tổng cục Hải quan, Bộ Công thương, từ chỗ
xuất siêu sang Trung Quốc 135 triệu USD năm 2000, Việt Nam đã
bắt đầu chịu thâm hụt với Trung Quốc vào năm 2001, và mức
thâm hụt này đã tăng liên tục, đặc biệt là từ năm 2006
đến nay. Năm 2007, nhập siêu từ Trung Quốc của Việt Nam là
9,145 tỷ USD. Năm 2008 tăng vọt lên con số 11,16 tỷ USD. Năm
2009, con số này đã tăng tiếp lên 11,532 tỷ USD. Năm 2010, nhập
siêu từ Trung Quốc đã nâng lên mức báo động đỏ: ước
12,6 tỷ USD, bằng 105% mức nhập siêu cả năm (12 tỷ USD) của
Việt Nam. Năm 2011, nhập siêu từ Trung Quốc đã lên đến 13,5
tỷ USD-một con số có thể nói: kinh hoàng!
Sự bất tương xứng trong quan hệ thương mại 2 bên như vậy
có thế nói là nghiêm trọng và nó chính là một nguyên nhân
gây bất ổn cho điều hành kinh tế vĩ mô của Việt Nam. Bộ
Công thương vẫn lý giải là do ngành công nghiệp phụ trợ
trong nước yếu kém, Việt Nam phải nhập khẩu các nguyên liệu
vật liệu phục vụ cho hoạt động sản xuất trong nước và
cho xuất khẩu; Trung Quốc có những loại đầu vào phù hợp
với nhu cầu của các doanh nghiệp trong nước, nên nhập khẩu
từ thị trường này tăng…Nhưng dù nói thế nào, con số nhập
siêu chênh lệch một cách nguy hiểm như vậy là khó có thể
chấp nhận được. Và đáng lo ngại là những giải pháp để
nhằm làm giảm bớt sự mất cân bằng về thương mại rõ ràng
đang chưa đỉ đến đâu khi 7 tháng đầu năm nay, theo con số
của Bộ Công thương đưa ra, nhập siêu từ Trung Quốc đã lên
tới 8 tỷ USD.
Nhìn vào nhiều quan hệ hợp tác đầu tư, kinh doanh khác, đều
có những cơ sở để những người có trách nhiệm phải xem
lại, điều chỉnh các quan hệ đó để đảm bảo lợi ích cho
Việt Nam. Việc phải tiếp tục mua điện từ Trung Quốc với
giá không còn rẻ qua các tỉnh giáp biên như Lào Cai, Hà
Giang…trong khi nhiều nhà máy điện trong nước phải kêu gào
EVN mua điện cho họ, với giá rẻ là điều khó chấp nhận.
Thêm nữa, hàng loạt nhà máy điện do các nhà thầu Trung Quốc
trúng thầu, khiến Việt Nam phải nhập khẩu lượng máy móc,
thiết bị có giá trị rất lớn, lên đến hàng tỷ USD cho mỗi
công trình… góp phần quan trọng làm nghiêng lệch cán cân
thương mại về phía Trung Quốc, trong khi phần lớn các công
trình này chậm tiến độ nghiêm trọng. Đây là những vấn
đề đáng đặt câu hỏi lớn về trách nhiệm của những
người có thẩm quyền khi không sớm nhìn nhận ra vấn đề
trên, để cho nền kinh tế không khỏi bị những ảnh hưởng
nhất định, không chỉ bây giờ mà có thể lâu dài về về sau
do để xảy ra tình trạng lệ thuộc về năng lượng, về
những nguồn năng lượng bị chậm tiến độ ấy…
Do đó, hơn lúc nào hết, vào thời điểm này, tuy cũng đã là
khá muộn, rõ ràng cần phải xem xét lại toàn diện quan hệ
hợp tác thương mại, kinh tế, đầu tư Việt-Trung. Đành rằng,
nhìn tổng thể, nhiều hoạt động hợp tác đó xuất phát từ
những nhu cầu hợp lý, khách quan giữa 2 nền kinh tế, của
cộng đồng doanh nghiệp 2 nước. Nhưng nhìn thực tế kết quả
trao đổi, hợp tác 2 bên thì Việt Nam đã chịu thiệt hại, ở
thế bất lợi rất nhiều năm và đến nay, cần phải có những
sự nghiên cứu, điều chỉnh mạnh để giảm bớt, càng nhanh
càng tốt mức độ bất tương xứng trong quan hệ thương mại 2
bên. Việc vừa qua, Bộ Khoa học và Công nghệ đã đưa ra các
giải pháp hạn chế nhập khẩu máy móc, công nghệ lạc hậu do
Trung Quốc thải loại từ hơn 1800 nhà máy lạc hậu, ô nhiễm
là một bước đi đúng. Nhưng ở nhiều lĩnh vực khác như
xuất, nhập khẩu hàng tiêu dùng, cơ khí, điện năng, khai
khoáng…cần phải có sự vào cuộc, xem xét và điều chỉnh
mạnh mẽ để Việt Nam không bị thiệt thòi, ở chiếu dưới
trong mọi quan hệ hợp tác về kinh tế, thương mại và đầu
tư với người láng giềng đặc biệt khôn khéo, khó chơi này.
Mạnh Quân
***********************************
Entry này được tự động gửi lên từ trang Dân Luận
(http://danluan.org/node/13895), một số đường liên kết và hình
ảnh có thể sai lệch. Mời độc giả ghé thăm Dân Luận để
xem bài viết hoàn chỉnh. Dân Luận có thể bị chặn tường
lửa ở Việt Nam, xin đọc hướng dẫn cách vượt tường lửa
tại đây (http://kom.aau.dk/~hcn/vuot_tuong_lua.htm) hoặc ở đây
(http://docs.google.com/fileview?id=0B_SKdt9lFNAxZGJhYThiZDEtNGI4NC00Njk3LTllN2EtNGI4MGZhYmRkYjIx&hl=en)
hoặc ở đây (http://danluan.org/node/244).
Dân Luận có các blog dự phòng trên WordPress
(http://danluan.wordpress.com) và Blogspot (http://danluanvn.blogspot.com),
mời độc giả truy cập trong trường hợp trang Danluan.org gặp
trục trặc... Xin liên lạc với banbientap(a-còng)danluan.org để
gửi bài viết cho Dân Luận!
Không có nhận xét nào:
Đăng nhận xét