<div class="rightalign"><em>Tặng Mỵ Châu và Cụ Hinh</em></div>
Mỵ Châu đi rồi, chỉ còn lại một mình Cụ Hinh bên đầm sen.
Ly café đã cạn, nhưng cụ cũng không gọi ly mới. Người đã
đi rồi, uống một mình phỏng có vui gì. "Mà mình đến đầm
sen để uống café, hay uống café để đến đầm sen nhỉ?",
Cụ Hinh trầm ngâm tự hỏi.
Trong lúc còn băn khoăn như thế, Cụ Hinh bỗng giật mình vì
tiếng gọi của Mỵ Châu:
"Cụ Hinh này, em đã đi rồi mà bứt rứt không yên, nên quay
lại hỏi thêm chút nữa".
"Ban nãy cụ nói, sở dĩ dân ta ra khỏi nghìn năm bắc thuộc,
phần nhiều là nhờ nông dân ta không biết chữ vuông. Như
thế, dân ta không bị đồng hóa vì dốt phải không ?".
"Cũng có thể coi là như thế". Cụ Hinh thủng thẳng đáp.
"Cái này làm em nhớ đến một nhận xét của cụ Hữu Ngọc,
khi thăm Đường Lâm – ngôi làng cổ mà cụ cho là duy nhất
còn giữ được truyền thống Việt Nam - đã thốt lên: "May
quá, cái nghèo đã cứu vớt được di sản văn hóa".
"Như vậy là ta giữ được mình vì ta dốt và nghèo phải
không Cụ Hinh?".
"Cũng có thể là như thế". Cụ Hinh lại thủng thẳng đáp,
nhưng đã ra chiều ưu tư lắm.
" Vậy giờ ta khấm khá hơn, bớt dốt bớt nghèo hơn, thì ta
sẽ đánh mất mình chăng?".
"Cũng… cũng có thể là như thế". Cụ Hinh lúng túng nhìn ra
hồ sen.
Mỵ Châu cũng nhìn ra hồ sen theo. Cả hai trầm ngâm không nói.
Được một lúc lâu, nhân lúc Cụ Hinh thở dài rất nhẹ, Mỵ
Châu hỏi:
"Thế còn cái vụ hầm dừ nữa. Những người có học thì
đã bị hầm dừ hết cả rồi sao?".
Cụ Hinh lại nén tiếng thở dài. Lúc lâu sau mới đáp:
"Ngày xưa thì đúng là như thế. Những người có học đều
bị hầm dừ trong kinh sử bắc phương cả".
"Thế ngày nay thì sao?"
"Thì họ bị hầm nhừ trong một loại kinh sử khác".
Lần này thì Cụ Hinh không thở dài mà thở sâu, rồi hoang mang
nhìn ra mặt hồ sen như cầu cứu.
Mỵ Châu cũng hoang mang nhìn ra mặt hồ. Nhưng vốn trẻ người
nên chỉ được một lát, Mỵ Châu lại chất vấn:
"Nếu vậy thì sao hả Cụ Hinh?"
Cụ Hinh quay lại nhìn vào mắt Mỵ Châu, chậm rãi:
"Nếu vậy thì lại như xưa. Họ sẽ không có nhu cầu tự
thân về tự do học thuật, tự do tư tưởng, không có sự khao
khát về khoa học và triết học. Thói ngông ngu lại được che
đậy bởi mặt chữ, à không, bởi tấm bằng, và vẫn được
đẩy lên".
Nhưng Mỵ Châu vẫn chưa hài lòng, nên chất vấn tiếp:
"Em thấy vẫn có nhiều người khao khát tự do học thuật,
tự do tư tưởng đấy chứ".
"Thì đó là những người bị hầm dở dang, nên chưa dừ,
hoặc đã tự thoát ra khỏi cái nồi kinh sử đó qua sự tiếp
xúc với thế giới bên ngoài, nơi có tự do học thuật và tự
do tư tưởng. Nhưng số này ít lắm". Cụ Hinh kiên nhẫn giải
thích.
Mỵ Châu hoang mang, đan ngón tay vào nhau. Một lúc sau mới cất
tiếng:
"Thế còn nông dân của ta thì sao?"
"Thì vẫn bảo tồn truyền thống bằng cái dốt và nghèo.
Vẫn cam chịu cho đến khi không thể cam chịu được nữa. Khi
đó họ sẽ "vượt rào" như ngày trước".
"Thế khi họ khấm khá lên thì sao? Không lẽ cứ để họ
dốt và nghèo mãi?". Mỵ Châu tiếp tục chất vấn Cụ Hinh.
"Cái này thì ta, ta… cũng không rõ. Nhưng có lẽ họ sẽ…
chơi bạt mạng bất cần đời. Cứ nhìn những người nông dân
bán đất, nhận tiền đền bù rồi bài bạc, đua xe, hút xách
thì rõ".
"Sao họ lại có thể làm thế được nhỉ?". Mỵ Châu chớp
chớp mắt, băn khoăn.
"Thì có ai dạy họ phải làm gì đâu?". Cụ Hinh thở dài.
"Thế những người có học đâu? Họ làm gì cả vậy?". Mỵ
Châu rấm rứt.
"Thì họ đang mải mê với đống kinh sử mới chứ còn làm
gì nữa". Cụ Hinh gấm gẳn đáp. Không rõ là vì bị Mỵ Châu
hỏi dồn, hay vì "những người có học đang mải mê với
đống kinh sách mới".
Rồi cả hai cùng hoang hoải nhìn ra mặt hồ sen. Giờ là cuối
tháng tư, đầu tháng năm, sen bắt đầu hé nụ.
Lát sau, khi đã lấy lại được vẻ ung dung tự tại của mình,
Cụ Hinh buột miệng:
"Những câu hỏi của cô hay lắm. Biết hỏi thì sẽ biết câu
trả lời. Vậy cô có thể viết lại cho đến đầu đến đũa
thành một bài báo được không?".
Giờ thì đến lượt Mỵ Châu thở dài:
"Viết ra rồi thì em biết gửi đâu?".
Cụ Hinh nén tiếng thở dài, mỉm cười ra chiều minh triết,
không đáp.
"Thôi em về. Cảm ơn Cụ Hinh. Lần này thì em trả tiền. À,
mà có uống gì đâu mà phải trả tiền". "Em đi nha, bye
à".
***********************************
Entry này được tự động gửi lên từ trang Dân Luận
(http://danluan.org/node/13955), một số đường liên kết và hình
ảnh có thể sai lệch. Mời độc giả ghé thăm Dân Luận để
xem bài viết hoàn chỉnh. Dân Luận có thể bị chặn tường
lửa ở Việt Nam, xin đọc hướng dẫn cách vượt tường lửa
tại đây (http://kom.aau.dk/~hcn/vuot_tuong_lua.htm) hoặc ở đây
(http://docs.google.com/fileview?id=0B_SKdt9lFNAxZGJhYThiZDEtNGI4NC00Njk3LTllN2EtNGI4MGZhYmRkYjIx&hl=en)
hoặc ở đây (http://danluan.org/node/244).
Dân Luận có các blog dự phòng trên WordPress
(http://danluan.wordpress.com) và Blogspot (http://danluanvn.blogspot.com),
mời độc giả truy cập trong trường hợp trang Danluan.org gặp
trục trặc... Xin liên lạc với banbientap(a-còng)danluan.org để
gửi bài viết cho Dân Luận!
Không có nhận xét nào:
Đăng nhận xét