<center><img
src="http://vneconomy2.vcmedia.vn/zoom/450_291/nAwwYYHUnpS0h4T1VSuE73666g5no/Image/2012/07/No_4935f.jpg"
/></center>
"<em><strong>Nhân dân đóng thuế không phải để đi mua nợ,
tại sao lại bắt nhân dân phải nai lưng ra gánh chịu những
món nợ xuất phát từ những sai lầm của một nhóm
người?</strong></em>", đó là chia sẻ của Viện sỹ, TSKH tiền
tệ - tín dụng Trương Công Phú, nguyên Tổng cục trưởng Tổng
cục Đầu tư phát triển, Chủ nhiệm Hội đồng tư vấn kinh
tế thuộc Ủy ban Mặt trận Tổ quốc Việt Nam.
Ông nói:
- Quan điểm của tôi, từ thực tiễn của các quốc gia trên
thế giới cho thấy có thể thành lập những công ty mua bán
nợ, nhưng nó phải là của tư nhân không thể dính dáng gì
với Nhà nước. Không thể có chuyện Nhà nước thành lập ra
một công ty có vốn ngân sách hoặc có nguồn gốc từ ngân
sách.
Trước hết phải nói rằng tình hình nợ xấu trong nền kinh
tế quốc dân không phải chỉ có gần đây mà đã có từ lâu.
Ngay thời kỳ bao cấp tình hình dây dưa công nợ cũng đã rất
lớn. Thậm chí Chính phủ phải thành lập Ban thanh toán công
nợ dây dưa, chính tôi cũng được tham gia vào ban thanh toán
công nợ hồi đó. Nhưng hồi ấy hầu như không có tư nhân
chỉ có quốc doanh và nợ nần quanh quẩn với nhau, ví dụ anh A
mắc nợ anh B, anh B mắc nợ anh C, anh C lại mắc nợ anh A tức
là lòng vòng với nhau như vậy... Và nợ xấu chủ yếu là do
cơ chế chứ rất ít có chuyện thất thoát, tham nhũng vì thế
việc tổ chức thanh toán những món nợ này dễ hơn. Chỉ cần
dùng phương pháp bù trừ là ra hết và con số còn lại là rất
nhỏ và giải quyết thường là thành công.
<h2>"Nợ kia cũng có ba bảy đường"</h2>
Nợ bây giờ xuất phát từ rất nhiều lý do. Có thể do các
doanh nghiệp, các nhà đầu tư, đầu tư vào sản xuất dài và
ngắn hạn, nhưng người ta không lường trước hết được
những rủi ro sẽ xảy ra nên không thu hồi được vốn sinh ra
công nợ dây dưa. Mặt khác, có thể do dự án tốt nhưng những
người điều hành, thực hiện dự án kém nên nảy sinh những
bất cập. Trước đây khi cho vay chúng tôi thường tìm hiểu con
người, lý lịch và năng lực liệu những người thực hiện
có năng lực điều hành được dự án hay không.
Đặc biệt, nợ xấu xuất phát là do phía ngân hàng, quản lý
không chặt, không tôn trọng đúng cơ chế cho vay. Một trong
những nguyên tắc được cho vay là phải có vật tư đảm bảo.
Ví như cho anh vay 100 tỷ để anh mua 1 con tàu thì anh phải đánh
giá được công nghệ của con tàu đó như thế nào, trình độ
sử dụng hiệu quả ra sao ngân hàng phải đánh giá được.
Nhưng thực tế nhiều khi đã không làm được như vậy. Ngân
hàng phải tính được hiệu quả của từng dự án dù đó là
món lớn như vay mua một con tàu hay những món vay nhỏ hơn rất
nhiều. Vì không làm được nên đơn vị vay đã sai rồi, ngân
hàng lại sai thêm.
Điều này dẫn tới hệ lụy là vay đầu tư không hiệu quả.
Ví như các món nợ của Vinashin dù cho ai đó có nói sẽ thu
hồi được nợ nhưng với tư cách là nhà quản lý kinh tế tôi
không tin sẽ làm được điều này. Với những món vay khổng
lồ như vậy thì chuyện trả lãi đã khó chứ đừng nói đến
chuyện trả gốc.
Tôi muốn nói một chút về tái cơ cấu Vinashin. Hiện nay
người ta đang đẩy một số đơn vị đang thua lỗ sang vào
một số đơn vị khác, nhưng hậu quả xấu là có thể thấy
được. Ví như 1 con gà đã bị dịch rồi, nay đưa sang các
chuồng khác thì bệnh dịch nó sẽ lây lan theo.
Nợ xấu sinh ra do khâu thẩm định kém, nhưng nguy hiểm nhất
là bóng dáng của trục lợi, tham nhũng lấp ló đằng sau đó.
Trên thực tế có những trường hợp khi vay người ta được
hưởng những khoản "hoa hồng" rất lớn. Tôi đã từng
khuyên cán bộ ngân hàng cần cảnh giác với những người vay
mới. Đã sẵn sàng "chi đậm" hoa hồng lên tới hàng chục,
hàng trăm triệu đồng là "có vấn đề", vì họ sắp chết
nên mới có những động thái bất thường ấy.
<h2>Tại sao ngân hàng thích bán nợ xấu?</h2>
Vì nếu bán được những món nợ ấy thì mọi tội lỗi của
họ sẽ được xóa hết, thậm chí được hợp pháp hóa những
món nợ ấy. Hiện mỗi ngân hàng đều có quĩ phòng ngừa rủi
ro trích lập từ lợi nhuận kinh doanh tại sao không dùng quĩ
này để xử lý các món nợ đi. Nhưng thực tế các ngân hàng
chỉ thích bán các món nợ. Sâu xa của vấn đề này là do các
ngân hàng thương mại sợ khi cơ quan chức năng vào cuộc xử
lý sẽ phát hiện ra những khuất tất và sẽ lòi ra nhiều
chuyện khác ra.
Thực ra, qui định của nhà nước cũng đã có cả rồi. Ví như
nếu để phát sinh ra nợ xấu mà do nguyên nhân khách quan, bất
khả kháng như thiên tai, địch họa hay thị trường thế giới
thay đổi đột biến, nghĩa là lỗi không thuộc về bên cho vay
thì có thể dùng quĩ phòng ngừa rủi ro đó để xóa nợ. Nhưng
những món nợ như vậy đã được xử lý hết rồi, nay chỉ
còn lại toàn xương xẩu, nghĩa là những món nợ xấu. Nguyên
nhân của những khoản xương xẩu này là do sai sót trong quản
lý, do tham nhũng nên rất khó xử lý.
Quan điểm của tôi, từ thực tiễn của các quốc gia trên thế
giới cho thấy có thể thành lập những công ty mua bán nợ,
nhưng nó phải là của tư nhân không thể dính dáng gì với Nhà
nước. Không thể có chuyện Nhà nước thành lập ra một công
ty có vốn ngân sách hoặc có nguồn gốc từ ngân sách, ví như
một doanh nghiệp có vốn 100 tỷ làm lãi ra thành 150 tỷ nhưng
phần lãi ấy cũng có nguồn vốn từ ngân sách chứ không thể
là vốn riêng của doanh nghiệp được. Và đương nhiên, tất
cả những khoản vốn này phải sử dụng theo Luật Ngân sách
không thể sử dụng vào những mục đích khác, ví như để mua
bán nợ của các thương mại...
Tôi ủng hộ việc thành lập 1 công ty mua bán nợ, nhưng công ty
đó phải là của tư nhân. Hơn thế, việc hoạt động mua bán
nợ như thế nào cũng phải xem xét kỹ lưỡng, chứ cứ mua nợ
về nhưng không biết sẽ thu hồi lại như thế nào thì trước
sau gì cũng chết.
Nhà nước và Chính phủ phải đề phòng những vấn đề sau:
ví như người ta nói món nợ ấy giá 100 tỷ nhưng nay giá trị
thực còn lại là bao nhiêu lại chưa xác định được. Những
phát biểu gần đây nhiều vị cứ nói chung chung chứ chưa cụ
thể về vấn đề này. Mà cái này quan trọng lắm, nếu xác
định giá nợ cao thì ngân hàng được lợi mà giá thấp thì
người mua nợ có khi không thu hồi được.
Đây là một vấn đề phức tạp, mà thu hồi được hay không
còn phụ thuộc vào một yếu tố quan trọng là chỉ có ngân
hàng và đơn vị vay nợ ngân hàng mới hiểu rõ các ngóc ngách
phát sinh những món nợ xấu. Nên nếu anh là người ngoài cuộc
cứ mua và tự xử lý thì khó lắm, vì ông ngân hàng đã rõ
hết mọi chuyện mà còn không thu được, thì người ngoài vào
thu thì còn lâu!
Khi đã xác định được giá rồi thì vấn đề tiếp theo sẽ
là mua của ai, anh mua của ngân hàng nào hay mua nợ của tất
cả các ngân hàng? Anh có mua hết được nợ không, nếu không
mua được hết thì sẽ dẫn tới tiêu cực: ngân hàng nào
"hậu đãi" anh thì anh sẽ mua nợ cho ngân hàng đó, còn đơn
vị nào không có màu mè thì không mua... Mua của ai, ai được
bán, ai được mua nợ cần phải làm rõ ràng, minh bạch.
Tôi luôn phản đối chuyện Nhà nước đứng ra mua những khoản
nợ này vì rủi ro nhiều lắm, lớn lắm. Cho nên nếu Nhà
nước ứng vốn của ngân sách ra mà mua thì thực chất tiền
này là lấy tiền đóng thuế của dân. Mà nhân dân đóng thuế
không phải để đi mua nợ, tại sao lại bắt nhân dân phải nai
lưng ra gánh chịu những món nợ xuất phát từ những sai lầm
của một nhóm người? Cũng có lập luận tại sao các nước tư
bản lại có công ty mua bán nợ xấu?
Tôi muốn nhấn mạnh rằng Việt Nam tuy là nền kinh tế thị
trường nhưng lại có định hướng xã hội chủ nghĩa, chứ
không phải nền kinh tế thị trường của chủ nghĩa tư bản.
Nhà nước tư bản bảo vệ quyền lợi của tầng lớp tư sản,
nên sẵn sàng lấy tiền thuế của dân để mua nợ nhưng chúng
ta là Nhà nước của dân, do dân và vì dân tại sao lại phải
dùng tiền để mua lại một món nợ của một nhóm lợi ích
nào đó và để cho nhóm này giàu lên?
Hơn thế, ngân sách hàng năm của chúng ta đã được Quốc hội
phê duyệt lấy đâu ra 100.000 tỷ đồng bây giờ, còn nếu sử
dụng đến động thái in tiền ra thì sẽ ngay lập tức sẽ gây
ra lạm phát khiến đời sống nhân dân càng thêm điêu đứng.
Có ý kiến là phát hành trái phiếu trong nước, ngoài nước
để có tiền. Nhưng nếu Chính phủ làm như vậy thì cũng là
lấy tiền của dân sau này phải trả cho họ, nếu không thu
hồi được thì phải lấy thuế trả cho họ chứ. Điều này
là không thể được!
<h2>Nợ xấu không phải do cơ chế</h2>
Chính phủ không thể lấy tiền để nuôi béo giới ngân hàng
thương mại, mà đằng sau những ngân hàng này là thường chỉ
là một số cá nhân. Để làm rõ chuyện này cũng cần thiết
phải đi ngược lại câu chuyện: Tại sao một số người lại
thích đầu tư vào ngân hàng, đặc biệt là các ngân hàng cổ
phần ngoài quốc doanh. Câu chuyện này không đơn giản là
chuyện đầu tư làm ăn của những người có tiền, mà đây
thực chất là những câu chuyện của một số "đại gia"
muốn kiếm lãi khủng.
Vì đầu tư vào các ngành khác thì anh có 1 đồng vốn chỉ huy
động được vài ba đồng khác, nhưng đầu tư vào ngân hàng
thì 1 đồng vốn có thể sẽ huy động được 20 đồng khác.
Hơn thế, với cơ chế hiện hành thì ngân hàng không bao giờ
lỗ. Thời trước, chênh lệch giữa lãi suất huy động và lãi
suất cho vay khoảng 2,5% cũng đã thoải mái rồi, nay thì cho
tới 3%, thậm chí có thể 4%, biên độ chênh lệch này là quá
lớn ví như người ta huy động 10% nhưng có thể cho vay đến 15
- 17%. Trong bối cảnh mà các doanh nghiệp đang chết mòn như
hiện nay, khoản chênh lệch lãi suất theo tôi chỉ 1-2% là vừa
chứ cho 3 - 4% là quá cao!
Cơ chế như vậy đã cho phép ngân hàng lúc nào cũng lãi. Vì
thế không thể nói các khoản nợ xấu tại hệ thống ngân
hàng thương mại là do cơ chế quá ngặt nghèo mà là do trình
độ quản trị, yếu kém, sơ hở ngay trong hệ thống và phần
khác là do thất thoát, tham nhũng...
***********************************
Entry này được tự động gửi lên từ trang Dân Luận
(http://danluan.org/node/13449), một số đường liên kết và hình
ảnh có thể sai lệch. Mời độc giả ghé thăm Dân Luận để
xem bài viết hoàn chỉnh. Dân Luận có thể bị chặn tường
lửa ở Việt Nam, xin đọc hướng dẫn cách vượt tường lửa
tại đây (http://kom.aau.dk/~hcn/vuot_tuong_lua.htm) hoặc ở đây
(http://docs.google.com/fileview?id=0B_SKdt9lFNAxZGJhYThiZDEtNGI4NC00Njk3LTllN2EtNGI4MGZhYmRkYjIx&hl=en)
hoặc ở đây (http://danluan.org/node/244).
Dân Luận có các blog dự phòng trên WordPress
(http://danluan.wordpress.com) và Blogspot (http://danluanvn.blogspot.com),
mời độc giả truy cập trong trường hợp trang Danluan.org gặp
trục trặc... Xin liên lạc với banbientap(a-còng)danluan.org để
gửi bài viết cho Dân Luận!
Không có nhận xét nào:
Đăng nhận xét