<div class="special_quote"><strong>Lời người dịch:</strong> Cách
đây 10 ngày Dân Luận đăng lại bài của tác giả Nguyễn Hải
Hoành nói về xã hội công dân Trung Quốc trên Tạp chí Tia
Sáng. Theo tác giả, sau Đại hội lần thứ XVII của ĐCSTQ,
"lần đầu tiên (Đảng) chính thức nêu ra yêu cầu phải tăng
cường xây dựng các tổ chức xã hội... Công dân tích cực
tham gia chính trị là cơ bản thực hiện dân chủ... Tham gia
một cách có trật tự của công dân là mục đích của Đảng".
Nói tóm lại, Xã hội dân sự đang thành hình ở Trung Quốc,
được ĐCSTQ phong là xã hội công dân "do Nhà nước lập ra và
chỉ đạo", có thể được coi là Xã hội dân sự theo đúng
nghĩa của nó không? Đó cũng là nỗi băn khoăn của một số
người đối với Phong trào Con đường Việt Nam. Nói vậy,
không có nghĩa là dưới chế độ cộng sản như ở Trung Quốc,
không có những tổ chức bột phát tạo nền móng cho một xã
hội dân sự thật sự. Những người theo đạo Phản thệ ở
Trung Quốc đã chứng minh là điều đó có thể được. Phong
trào Con đường Việt Nam, nếu muốn chứng tỏ không phải
được phát khởi từ một "gợi ý" của ban Tuyên giáo, cũng có
thể phỏng theo những người Phản thệ Trung Quốc, hoạt động
như một tổ chức dân sự, hợp nhất với những tổ chức
"ngoài luồng", Phật giáo, Cao Đài, Hòa Hảo, Công giáo, Tin
Lành... trong đấu tranh đòi hỏi dân quyền, dân chủ, và phải
từ khước quyền được "tham gia chính trị" để khỏi trở
thành một thứ Mặt trận Tổ quốc "đổi mới".</div>
<strong>Bắc Kinh:</strong> Trong một bài viết nổi tiếng của
Marx về tôn giáo, người ta chỉ nhớ độc một câu: "Tôn giáo
là thuốc phiện của nhân dân". Tôn giáo là ảo tưởng, là tha
hóa. Không ai nhắc lại là, cũng ngay dòng trên cùng bài, nhà
triết học đột phá người Đức này đã đưa ra nhận xét
"tôn giáo là tiếng thở than của con người bị áp bức, là
linh hồn của một thế giới không tim và cũng là tinh thần thay
thế tinh thần đã bị những bó buộc xã hội loại trừ".
Người Ki Tô giáo Trung Quốc sẵn sàng lấy lại từng chữ
một trong câu nói này của K. Marx để áp dụng cho mình. Ngày
nay ở Trung Quốc, những người theo Ki Tô giáo tất nhiên là vì
có đức tin, nhưng cũng vì muốn dấn thân - theo nghĩa mạnh
nhất của từ ngữ -, như đã được chúng minh qua những
chuyện mới đây. Người Ki Tô giáo Trung Quốc là những
người đứng hàng đầu trong xã hội dân sự, tranh đấu để
làm tiến triển Nhà nước pháp quyền và sự tôn trọng nhân
vị.
Chuyện đầu tiên là vụ Trần Quang Thành đã làm lung lay mối
quan hệ Mỹ - Trung: chuyện đã biến chuyển một cách ngoạn
mục khi người luật sư khiếm thị này đã từ trên giường
bệnh của một nhà thương ở Bắc Kinh, điện thoại thẳng
đến Nghị viện Mỹ. Ở Washington bên kia đầu giây, một
người cầm điện thoại di động đứng trước micro dịch
những lời nói cho các nghị sĩ Hoa Kỳ nghe. Người thông dịch
này tên là Bob Fu, một người Mỹ gốc Hoa đã trốn qua Hoa Kỳ
năm 1990. Người này theo Ki Tô giáo, thuộc tổ chức Cứu trợ
Trung Quốc có trụ sở ở Texas, đã từ lâu tham gia những hoạt
động hỗ trợ các giáo hội "nằm dưới đất" Trung Quốc.
"Trần Quang Thành không phải là người Ki Tô giáo, nhưng chúng
tôi, người Ki Tô giáo Trung Quốc, cầu cho tất cả những ai
muốn tìm sự thật", ông Zhang Mingxuan, một mục sư ở tỉnh
Hồ Nam nói như vậy. Nghĩa cử mà ông bênh vực - tranh đấu
chống cưỡng bách phá thai trong chính sách một con - đã gây
một tiếng vang lớn trong giới Ki Tô giáo, nhất là ở Hoa Kỳ.
<h2>Cái chết khả nghi</h2>
Sở dĩ Trần Quang Thành được báo chí nói đến và trốn
thoát một cách huyễn hoặc trước mũi của cả chục người
vệ binh bao vây làng ông ở tỉnh Sơn Đông, là nhờ sự giúp
đỡ của cả một mạng lưới những người Ki Tô giáo cốt
cán. He Peirong bí danh "hạt ngọc" người phụ nữ trẻ hăng say,
can đảm đã đem xe đến sát ven làng tù túng của Trần Quang
Thành, bốc được Trần Quang Thành đem về Bắc Kinh, cũng là
một người theo Ki Tô giáo tuy biết là họ Trần không tin
đạo. Trần cũng tâm sự là anh chả theo đạo nào cả, nhưng
chắc chắn là "có Trời giúp" khi, mặc dù bị tàn tật, đã
vượt được bức tường và mọi chướng ngại vật, trốn
thoát. "Tôi không theo đạo nào cả nhưng tôi tin là sức mạnh
của Trời đã giúp tôi", Trần tuyên bố như vậy.
Cách đây 4 ngày, lại cũng vẫn những tổ chức Ki Tô giáo ở
Hồng Kông đã dẫn đầu một cuộc biểu tình khổng lồ để
đòi Bắc Kinh phải trả lời về cái chết khả nghi của Lý
Vương Dương trong phòng một bệnh viện ở tỉnh Hồ Nam. Ông
Lý là một nhân vật có tầm vóc lịch sử trong số những
người li khai: bị ở tù 21 năm sau vụ Thiên An Môn, mới
được thả ra năm ngoái khi đã 62 tuổi, mắt bị đui tai bị
điếc. Người ta nói ông này tự treo cổ tự tử. Có cái lạ
là những người thân cận thấy ông treo cổ chết mà chân vẫn
chấm đất!
<h2>Đảng không còn lí tưởng mà chỉ là bộ máy điều
hành</h2>
Như Trần Quang Thành, Đảng cũng tin là có Trời, nhưng là
Trời của những người phục tòng Đảng ở dưới thế: Trời
được khoanh tròn trong 5 tôn giáo được Đảng chính thức công
nhận dưới sự chủ trì của một tổ chức Nhà nước và
được điều khiển bởi các cấp cao của Đảng. Đối với
Đảng vấn đề tôn giáo thật ra chỉ là vấn đề kiểm sát
xã hội. Trong số các tôn giáo, Ki Tô giáo, vì có âm hưởng
"Tây phương", hay ít nhất là có âm hưởng ngoại nhập, đặc
biệt có một chỗ riêng trong màn Radar của các lãnh đạo cộng
sản Trung Quốc. Chuyện này không phải mới mẻ gì. Cựu giáo
sư luật học Vương Nghi nhắc lại là từ 200 năm cho đến nay,
vì óc độc lập, những người Ki Tô giáo vẫn bị "mọi chính
phủ nghi ngờ" dưới bất cứ thời đại nào, đế chế, cộng
hòa hay cộng sản. Không đạo nào có thể ở trên Thiên tử.
Thiên tử tự cho mình quyền chỉ định đạo nào là chính
thống và chỉ định ai là những giáo trưởng. "từ một thế
kỷ nay, Trung Quốc cố gắng để trở thành một quốc gia hùng
mạnh và thống nhất. Cái đòi hỏi này nằm trên mọi quyền
cá nhân. Từ 1949, hiện tượng này còn được chế độ cộng
sản khuếch đại hơn", một mục sư ờ Thành Đô, tỉnh Tứ
Xuyên nói như vậy. Ông này là một tai mắt trong cộng đồng Ki
Tô giáo, được George Bush tiếp ở Nhà Trắng năm 2006. Ông nói
tiếp, Ki Tô giáo trái ngược lại, cổ vũ cho sự nẩy nở cá
nhân.
Số người Ki Tô giáo hiện nay ở Trung Quốc chiếm ít nhất
là 5% dân số. Theo thống kê chính thức, người theo đạo Công
giáo là là 5,7 triệu người, nhưng người ta ước lượng ít
nhất là 12 triệu người. Phía những người theo đạo Phản
thệ, theo thống kê chính thức là 12 triệu, nhưng ít nhất là
35-40 triệu (có người còn nói là từ 70 đến 90 triệu
người). Có điều chắc chắn là cộng đồng phản thệ tăng
nhanh hơn hàng ngũ Công giáo rất nhiều. Theo Anthony Lam, nghiên
cứu viên ở Holy Spirit Study Center Hongkong, "Những người theo
đạo Phản thệ tổ chức từng mạng lưới gồm những nhóm
nhỏ 30 - 40 người, rất thích hợp với xã hội Trung Quốc
hiện giờ. Những người này rất năng động và gắn bó với
đời sống hàng ngày trong làng xã hay trong khu phố những thành
phố lớn". Trong thực tế, những cộng đồng Ki Tô giáo này
biết ứng đáp với những mong đợi của người dân trong khi
những cán bộ địa phương của Đảng mỗi ngày một xa rời
họ, những lãnh đạo cấp cao Trung Quốc tự thổ lộ như vậy.
Người Ki Tô giáo có thể làm đảo lộn xã hội? Mới đây
giáo sư Fenggang Yang trường đại học Purdue, nói với tạp chí
Here and Now là sau thảm kịch Thiên An Môn, rất nhiều người
đấu tranh tư tưởng và nhiều người trí thức quay về với
đức tin Ki Tô giáo. "Những người này thấy là Đảng không
đem lại cái họ muốn tìm nên họ phải kiếm cái để thay
thế. Đối với rất nhiều người trẻ, Ki Tô giáo là cái để
thay thế." Ông cũng là người đã trở lại Ki Tô giáo khi qua
được Hoa Kỳ..." Sau Thiên An Môn, tôi là kẻ "vô gia cư" về
phương diện tinh thần, thời kỳ đó cũng rất đau đớn cho
tôi. Tôi thấy cần có một mái nhà tinh thần, và sau khi kiếm
tìm trong các đạo truyền thống, tôi thấy Ki Tô giáo có nhiều
ý nghĩa nhất cho tôi."
<h2>Cô quạnh về tinh thần</h2>
Sự cô quạnh về tinh thần từ sau biến cố Thiên An Môn
(vừa mới kỷ niệm năm thứ 23), vẫn là nỗi lo sợ cho nhiều
người Trung Quốc, mặc dù bản chất của sự trống rỗng này
có chút thay đổi. Mục sư Chan Kim-Kwong, từ Hồng Kông thường
xuyên theo dõi hiện tình các cộng đồng Phản thệ trên lục
địa, giảng giải: "Hiện nay Đảng không còn lý tưởng mà
chỉ là một bộ máy điều hành. Đảng tạo cho nhiều người
cơ hội làm giầu nhưng không tạo ra những ý nghĩa và những
giá trị. Xã hội cũng thay đổi rất nhiều. Từ mô hình xã
hội cộng sản bình đẳng, mọi người bị đẩy đến một xã
hội phức tạp, nhiều tầng lớp, có quá nhiều bất bình
đẳng, trong đó không còn có những giá trị xã hội rõ ràng
để giúp mọi người trong cách cư xử." Theo ông, nhờ có
đức tin những người "mất phương hướng " này tự quản lí
được những bất chắc về tương lai.
Cũng không có nghĩa là đoạn đường đi của những người Ki
Tô giáo Trung Quốc đã bị chính trị hóa. Một giáo sư đại
học ẩn danh nói: "Người Ki Tô giáo Trung Quốc rất ít để ý
về chính trị, nhưng khi quyền cá nhân của họ, quyền thực
thi đức tin hay quyền được sống có phẩm cách bị xâm phạm,
thì họ sẵn sàng tranh đấu." Người Ki Tô giáo vì vậy mà
luôn luôn là ngọn giáo của xã hội dân sự. Trong số những
luật sư dấn thân trong địa hạt bảo vệ quyền dân sự có
rất nhiều người Ki Tô giáo. Mục sư Wang Yi cũng khẳng định:
"Từ vụ Thiên An Môn, xã hội không có định hướng rõ ràng.
Hiện nay nhiều người trí thức nhắc nhở một cách mơ hồ
dân chủ, dân quyền, mà không biết làm thế nào đi xa hơn
được. Người Ki Tô giáo thực thi nó bằng cách cho mỗi "cộng
đồng tại gia" của mình quyền được tự do biểu lộ, tự do
hội họp, tự do xuất bản, dù chỉ giữa họ với nhau." Những
người này được sự hỗ trợ về tinh thần và tài chính của
những mạng lưới quốc tế đầy thế lực.
Mục sư Wang Yi tin chắc rằng những người Ki Tô giáo là
những người "tiên khởi, chỉ cho xứ sở thấy một mô hình
bất phụ thuộc" Và nhờ vậy những người này "sẽ có ảnh
hưởng rất lớn trên xã hội Trung Quốc tương lai". Những
cộng đồng Ki Tô giáo không chịu sự giám hộ của Nhà nước
đi theo con đường này, sẽ phải trải qua những giai đoạn bị
đàn áp mỗi ngày một mạnh như đã xẩy ra trong mấy tháng
vừa rồi. Nhưng mục sư Zhang Mingxuan quả quyết không hề sợ.
Ông nói "Tôi không hận thù gì chính phủ, tôi cầu cho họ."
Ông không biết là chính quyền chả cần ông cầu khẩn cho
họ.
***********************************
Entry này được tự động gửi lên từ trang Dân Luận
(http://danluan.org/node/13217), một số đường liên kết và hình
ảnh có thể sai lệch. Mời độc giả ghé thăm Dân Luận để
xem bài viết hoàn chỉnh. Dân Luận có thể bị chặn tường
lửa ở Việt Nam, xin đọc hướng dẫn cách vượt tường lửa
tại đây (http://kom.aau.dk/~hcn/vuot_tuong_lua.htm) hoặc ở đây
(http://docs.google.com/fileview?id=0B_SKdt9lFNAxZGJhYThiZDEtNGI4NC00Njk3LTllN2EtNGI4MGZhYmRkYjIx&hl=en)
hoặc ở đây (http://danluan.org/node/244).
Dân Luận có các blog dự phòng trên WordPress
(http://danluan.wordpress.com) và Blogspot (http://danluanvn.blogspot.com),
mời độc giả truy cập trong trường hợp trang Danluan.org gặp
trục trặc... Xin liên lạc với banbientap(a-còng)danluan.org để
gửi bài viết cho Dân Luận!
Không có nhận xét nào:
Đăng nhận xét