Nguyễn Vạn Phú - Nóng vội!

Tại hội nghị sơ kết sáu tháng đầu năm và triển khai kế
hoạch sáu tháng cuối năm của ngành ngân hàng vào cuối tuần
trước, Thống đốc Ngân hàng Nhà nước (NHNN) Nguyễn Văn Bình
thúc giục các ngân hàng phải kéo lãi vay nợ cũ xuống dưới
15%/năm.

Trong bối cảnh dư luận xã hội đang bất bình ngành ngân hàng
vẫn cứ lãi lớn bất kể khó khăn của doanh nghiệp, lời thúc
giục này ắt sẽ được nhiều người ủng hộ. Các doanh
nghiệp đang phải vay vốn với lãi suất cao, không tiếp cận
được các khoản vay ưu tiên, sẽ càng tán thành quan điểm
của Thống đốc.

Thế nhưng xét ở bình diện nguyên tắc thị trường, chỉ thị
của Thống đốc NHNN có nhiều điểm đáng bàn.

NHNN tác động vào mặt bằng lãi suất trên thị trường thông
qua các loại lãi suất điều hành như lãi suất tái cấp vốn,
lãi suất tái chiết khấu. Một loạt các loại lãi suất này
vừa được NHNN điều chỉnh giảm từ đầu tháng 7 như lãi
suất tái cấp vốn giảm từ 11% xuống còn 10%, lãi suất tái
chiết khấu giảm từ 9% xuống còn 8%. Chính sách thường cần
một thời gian để phát huy tác dụng, chứ không thể nóng vội
sử dụng ý chí ra lệnh hành chính. Thật ra, từ đầu năm
đến nay NHNN đã năm lần điều chỉnh giảm các loại lãi
suất điều hành; nếu thị trường không hồi đáp với chính
sách điều chỉnh, chứng tỏ sự điều hành của NHNN chưa đủ
liều lượng hoặc thị trường đang có những đặc điểm làm
cho sự xoay chuyển của NHNN khó khăn hơn nhiều lần.

Đặc điểm thứ nhất là hệ thống ngân hàng hiện không có
động lực để cạnh tranh lành mạnh trong khi lãi suất cho vay
chỉ có thể giảm khi các ngân hàng cạnh tranh nhau để cho vay.
Trong con mắt của công chúng, ngân hàng tốt cũng như ngân hàng
yếu kém đều được sự bảo bọc, che chắn của NHNN trong khi
cạnh tranh để cho vay trong bối cảnh hiện nay là điều đem
lại nhiều rủi ro cho ngân hàng. Chỉ khi nào NHNN loại bỏ yếu
tố che chắn cho mối nguy đạo đức (moral hazard) thì mới mong
khơi dậy yếu tố cạnh tranh ở các ngân hàng.

Đặc điểm thứ hai là nền kinh tế trong mấy năm gần đây
đã trở thành con tin của hệ thống ngân hàng khi doanh nghiệp
quá phụ thuộc vào vốn vay – mức độ sử dụng đòn bẩy
tài chính lên quá cao – không thể một sớm một chiều mà hóa
giải ngay được. Theo chuyên gia kinh tế Jonathan Pincus trong một
bài viết trên tờ Financial Times, tín dụng ngân hàng trên GDP
đã tăng gấp đôi từ 62% vào năm 20005 lên đến 136% năm 2010.
Tín dụng tăng vọt sau hai đợt: đợt đầu do dòng vốn bên
ngoài chảy vào trong các năm 2007 và 2008; đợt sau do dòng vốn
kích cầu chống suy thoái năm 2009 và đầu năm 2010. Bùng nổ
tín dụng như thế đương nhiên dẫn tới nợ xấu. Ngân hàng
hiện phải lo giải quyết nợ xấu cũng đã ngập đầu – làm
sao trông mong họ giảm lãi suất để tăng cho vay? Ngược lại
ở phía doanh nghiệp, làm sao để giảm bớt tỷ lệ vay nợ so
với tỷ lệ vốn chủ sở hữu là xu hướng nên không thể
trông mong họ hăm hở đi vay như những năm tín dụng dễ dãi
trước đây.

Mới chỉ cách đây mấy tháng, báo chí liên tục đưa tin tăng
lãi suất để chống lạm phát. Nay không thể đột ngột quay
ngoắt 180 độ, thúc giục giảm lãi suất nếu không muốn lạm
phát bùng nổ trở lại. Lãi suất tăng đã làm bộc lộ những
yếu kém của cả doanh nghiệp lẫn ngân hàng. Một bên là đầu
tư kém hiệu quả, bung ra tràn lan, nhất là sang lãnh vực địa
ốc; một bên là khả năng quản lý rủi ro còn kém, lại ham
chạy theo lợi nhuận, bất kể rủi ro. Những khó khăn vừa qua
là bộ lọc, sàng lọc doanh nghiệp mạnh, làm ăn đàng hoàng,
bền vững. Sao không hỗ trợ xu hướng đó mà lại vội vã
thúc đẩy lòng tham của ngày trước bùng phát trở lại?

***********************************

Entry này được tự động gửi lên từ trang Dân Luận
(http://danluan.org/node/13354), một số đường liên kết và hình
ảnh có thể sai lệch. Mời độc giả ghé thăm Dân Luận để
xem bài viết hoàn chỉnh. Dân Luận có thể bị chặn tường
lửa ở Việt Nam, xin đọc hướng dẫn cách vượt tường lửa
tại đây (http://kom.aau.dk/~hcn/vuot_tuong_lua.htm) hoặc ở đây
(http://docs.google.com/fileview?id=0B_SKdt9lFNAxZGJhYThiZDEtNGI4NC00Njk3LTllN2EtNGI4MGZhYmRkYjIx&hl=en)
hoặc ở đây (http://danluan.org/node/244).

Dân Luận có các blog dự phòng trên WordPress
(http://danluan.wordpress.com) và Blogspot (http://danluanvn.blogspot.com),
mời độc giả truy cập trong trường hợp trang Danluan.org gặp
trục trặc... Xin liên lạc với banbientap(a-còng)danluan.org để
gửi bài viết cho Dân Luận!