<em><strong>Thế hệ các nhà lãnh đạo kế tiếp của Trung Quốc
dự định sẽ được chọn vào cuối năm nay. Nhưng sức mạnh
và sự đỡ đầu của các phe phái có thể vượt qua những
người có tài.</strong></em>
<div class="boxleft300"><img
src="http://anhbasam.files.wordpress.com/2012/06/h29.jpg?w=300&h=224"
/></div>
Khi các nhà lãnh đạo hàng đầu của Trung Quốc sẵn sàng cho
việc rút lui vào mùa hè này ở Beidaihe, một khu nghỉ mát riêng
biệt có bãi biển, khoảng 225 km về phía bắc của Bắc Kinh,
các nước còn lại trên thế giới vẫn mù tịt về việc tranh
giành quyền lực trong nội bộ đảng cầm quyền lớn nhất
thế giới. Theo quy ước, việc bổ nhiệm các vị trí hàng
đầu của đảng thường hoàn tất khi các nhà lãnh đạo Trung
Quốc thoát khỏi cái nóng ngột ngạt của mùa hè, sự ô
nhiễm, và ẩm ướt nhấn chìm Bắc Kinh, để bơi lội và thư
giãn ở Beidaihe vào cuối tháng 7, một nơi được biết đến
với khí hậu mát mẻ và không khí trong lành.
Vụ thanh lọc tệ hại, Bạc Hy Lai, có thể tạm thời đã loại
bỏ mối đe dọa chết người, để thống nhất trong giới lãnh
đạo cao cấp, nhưng điều đó không thể chấm dứt sự tranh
giành khốc liệt các chức vụ cao cấp, cũng như các chức vụ
mà họ mong muốn hoặc làm giảm sự mơ hồ về tác động của
việc thay đổi lãnh đạo liên quan đến chính sách đối nội
và đối ngoại của Trung Quốc. So với quá trình chuyển đổi
lãnh đạo trước đây, sự thay đổi sắp xảy ra có lẽ là
một trong những thay đổi quan trọng nhất về mức độ và
thời gian.
Trong số chín ủy viên Ban Thường vụ Bộ Chính trị (PSC), bảy
người sẽ nghỉ hưu. Sẽ có bảy gương mặt mới nếu đảng
quyết định duy trì số lượng ủy viên Ban Thường vụ Bộ
Chính trị hiện tại. Nếu đảng giảm số lượng ủy viên Bộ
Chính trị xuống còn bảy người, một quyết định có thể
giúp sắp xếp lại [ban lãnh đạo] hiệu quả hơn, năm ủy viên
mới sẽ được chọn tại đại hội đảng sắp tới, đã lên
kế hoạch vào mùa thu. Trong khi các nhà phân tích tập trung toàn
bộ sự chú ý vào các ứng viên hàng đầu của Ban Thường vụ
Bộ Chính trị, cơ quan có quyền ra các quyết sách quan trọng
nhất của đảng, đáng chú ý là trong số 25 ủy viên Bộ Chính
trị, sẽ có ít nhất 15 gương mặt mới. Trong số [15 người]
này, hai hoặc ba ủy viên mới dưới 52 tuổi, sẽ có khả năng
trở thành các đối thủ mạnh cho hai chức vụ hàng đầu của
đảng trong 5 năm. Nói cách khác, quá trình chuyển đổi này
không những sẽ lựa chọn thế hệ các nhà lãnh đạo kế
tiếp, mà còn xác định các ứng viên có triển vọng để kế
nhiệm Tập Cận Bình với chức tổng bí thư Đảng Cộng sản
và Lý Khắc Cường, chức thủ tướng chính phủ sắp tới.
Về vấn đề thời gian, sự chuyển giao quyền lực đang diễn
ra vào thời điểm quan trọng trong việc cầm quyền của đảng.
Về mặt kinh tế, "Mô hình Trung Quốc" được phóng đại,
bị xem như kiệt sức. Tăng trưởng kinh tế đang chậm lại, do
xuất khẩu sụt giảm cũng như nhu cầu nội địa thấp. Các
rủi ro rất lớn trong hệ thống tài chính đang chồng chất.
Lĩnh vực bất động sản thì đang trên bờ vực phá sản.
Những người có óc xét đoán nhất, gồm cả những người bên
trong chính phủ, đã nhận ra rằng, không thể tiếp tục tăng
trưởng dựa vào đầu tư và xuất khẩu. Cải cách cơ cấu khó
khăn đang chờ đợi ban lãnh đạo kế tiếp.
Về mặt chính trị, sự kiện Bạc Hy Lai đã tiết lộ những
rạn nứt sâu kín bên trong giới cầm quyền trong việc phân chia
quyền lực và bảo vệ lợi ích cá nhân của họ. Đoàn kết
trong giới lãnh đạo cao cấp là chất keo gắn kết mọi người
trong chế độ lại với nhau, cho thấy có các dấu hiệu xung
đột. Người dân Trung Quốc ngày càng muốn có tiếng nói vệ
việc đất nước được điều hành như thế nào. Mặc dù hệ
thống kiểm duyệt của đảng tốn kém, nhưng sự lây lan của
cuộc cách mạng thông tin, đặc biệt là Weibo, phiên bản Twitter
của Trung Quốc, thách thức quyền lực của đảng. Bất đồng
chính kiến càng trở nên thách thức hơn, như trường hợp
trốn thoát táo bạo của ông Trần Quang Thành, thoái khỏi sự
quản chế bất hợp pháp tại gia hồi cuối tháng 4. Các lời
kêu gọi dân chủ và cải cách chính trị, từ lâu bị đảng
đàn áp, đã xuất hiện trở lại trên các phương tiện truyền
thông Trung Quốc. Đây là những dấu hiệu cảnh báo mô hình
chính trị sau [sự kiện Thiên An Môn] năm 1989, kết hợp đàn
áp có chọn lọc với những lời hứa luôn gia tăng mức sống,
sắp sửa được làm sáng tỏ.
Cho nên câu hỏi được đặt ra là, liệu các nhà lãnh đạo
mới có chuẩn bị cho những thách thức này không?
Dưới mắt của giới ưu tú phương Tây thì doanh nhân và chính
trị gia đều như nhau, các nhà lãnh đạo Trung Quốc thực tế
đồng nghĩa với "thông minh, có khả năng [lãnh đạo], năng
động, quyết định, và hướng tới tương lai". Thường sau
các cuộc họp tương đối ngắn, nhiều người trong số họ có
ấn tượng, qua cảm nhận về sự tinh tế, thông minh và kỹ
năng lãnh đạo của các quan chức Trung Quốc.
Dĩ nhiên, sự thật thì hoàn toàn khác. So với những nhà lãnh
đạo cách mạng tiền nhiệm của họ, thế hệ các nhà lãnh
đạo hiện tại rõ ràng là được giáo dục tốt hơn, trẻ
hơn, văn hóa tinh tế hơn. Nhưng hệ thống hiện tại ở Trung
Quốc có thực sự thúc đẩy các nhà lãnh đạo có khả năng
nhất lên nắm các chức vụ hàng đầu hay không? Các lãnh đạo
như thế có thể thực sự lãnh đạo một cách hiệu quả khi
được đưa vào [nắm giữ các chức vụ hàng đầu]?
Bằng chứng dựa vào các nghiên cứu và tin tức từ báo chí ở
Trung Quốc, cho thấy rằng, thay vì chứng minh những thành tựu
đã đạt được, sự đỡ đầu cá nhân và sức mạnh phe phái
thì quan trọng hơn nhiều trong việc lựa chọn các nhà lãnh
đạo hàng đầu, so với các yếu tố khách quan như lý lịch
điều hành công việc. Ví dụ, Victor Shih thuộc Đại học San
Diego (UCSD) và các cộng sự của ông đã nghiên cứu kỹ các
dữ liệu hồ sơ nhân sự tổng quát và tốc độ tăng trưởng
kinh tế nội địa để tìm xem việc thăng tiến của các quan
chức ở Trung Quốc có thực sự phụ thuộc vào khả năng của
họ là làm cho kinh tế tăng trưởng hay không. Kết luận của
nhóm nghiên cứu là, sự đỡ đầu chính trị (đặc biệt các
mối quan hệ với các nhà lãnh đạo đầy quyền lực), quyết
định việc thăng tiến, thay vì tốc độ tăng trưởng.
Phát hiện này tương tự cũng đúng trong việc lựa chọn của
các nhà lãnh đạo hàng đầu. Với một số ít trường hợp
ngoại lệ, hầu hết các ứng viên dự kiến sẽ vào các chức
vụ hàng đầu trong Ban Thường vụ và Bộ Chính trị, không có
lý lịch có thể truyền cảm hứng về sự tự tin và sự
ngưỡng mộ [của người dân]. Ngoài các giới hạn nghiêm ngặt
nhất và giới hạn khách quan như độ tuổi của họ, yếu tố
duy nhất ảnh hưởng đến cơ hội để họ được vào các
chức vụ hàng đầu là liệu những người ở đằng sau họ có
quyền hành mạnh mẽ để ủng hộ họ hay không.
Việc đỡ đầu chính trị cho các chức vụ hàng đầu trong quá
trình thay đổi lãnh đạo chỉ có thể sản sinh một liên minh
mong manh, sắp đặt mọi thứ lại với nhau một cách cẩu thả,
thông qua các cuộc thương lượng và mặc cả. Những bổ nhiệm
quan trọng được thực hiện không dựa trên năng lực cá nhân
hoặc thành tích đã được chứng minh, mà dựa vào sự trung
thành cá nhân và những cất nhắc về việc bổ nhiệm như thế
có thể giúp cân bằng sự phân chia quyền lực giữa các phe
phái như thế nào. Những trường hợp như thế, vai trò của
những người làm chính sách không phù hợp với các kỹ năng
của họ, vẫn thường xảy ra, không phải là trường hợp
ngoại lệ.
Tuy nhiên, hậu quả tai hại nhất của hệ thống lựa chọn
lãnh đạo phức tạp này là, chắc chắn kết quả của sự
lãnh đạo tập thể nghiêng về sự thỏa hiệp giữa các phe
phái, thậm chí làm tê liệt chính sách. Thực tế là Trung Quốc
đã thất bại trong việc thực hiện các cải cách kinh tế cần
thiết để tái cân bằng lại nền kinh tế trong thập kỷ
trước đó, về căn bản phải được quy cho hệ thống rạn
nứt trong việc chọn lãnh đạo như thế.
Để công bằng đối với Đảng Cộng sản, căn bệnh chính
trị này không chỉ xảy ra đối với riêng Trung Quốc. Tất cả
các chế độ độc tài không có nguyên tắc vững chắc trong
việc chọn lãnh đạo, mà thông qua độc quyền mặc cả, với
kết quả có thể tiên đoán là: các chế độ này trở nên
cứng nhắc và cuối cùng sẽ bị rơi khỏi quyền lực.
Không chắc liệu các nhà lãnh đạo Trung Quốc có sẵn sàng làm
bất cứ điều gì để thay đổi hệ thống hiện tại hay
không, mặc dù họ nhận thấy những sai sót chết người đó.
Cho nên hội nghị vào mùa hè này ở Beidaihe sẽ cho ra nhiều
màn hồi hộp và đầy kịch tích, thay vì cho ra những nhà lãnh
đạo đúng đắn, chỉ đạo Trung Quốc đi theo một hướng
khác.
Nguồn: <a
href="http://thediplomat.com/2012/06/28/why-china-cant-pick-good-leaders/?all=true">The
Diplomat</a>
Bản tiếng Việt © Ba Sàm 2012
***********************************
Entry này được tự động gửi lên từ trang Dân Luận
(http://danluan.org/node/13216), một số đường liên kết và hình
ảnh có thể sai lệch. Mời độc giả ghé thăm Dân Luận để
xem bài viết hoàn chỉnh. Dân Luận có thể bị chặn tường
lửa ở Việt Nam, xin đọc hướng dẫn cách vượt tường lửa
tại đây (http://kom.aau.dk/~hcn/vuot_tuong_lua.htm) hoặc ở đây
(http://docs.google.com/fileview?id=0B_SKdt9lFNAxZGJhYThiZDEtNGI4NC00Njk3LTllN2EtNGI4MGZhYmRkYjIx&hl=en)
hoặc ở đây (http://danluan.org/node/244).
Dân Luận có các blog dự phòng trên WordPress
(http://danluan.wordpress.com) và Blogspot (http://danluanvn.blogspot.com),
mời độc giả truy cập trong trường hợp trang Danluan.org gặp
trục trặc... Xin liên lạc với banbientap(a-còng)danluan.org để
gửi bài viết cho Dân Luận!
Không có nhận xét nào:
Đăng nhận xét