Bút Lông - Đại diện của… đại diện?!

Trước những lo ngại về hiệu quả kinh doanh của doanh nghiệp
nhà nước (DNNN) với các cú "đắm tàu" của Vinashin,
Vinalines… Bộ Tài chính đang dự thảo một đề án "cài
người" vào DNNN để giám sát.

Cụ thể, theo thông báo của Bộ trưởng, Chủ nhiệm Văn phòng
Chính phủ Vũ Đức Đam sau cuộc họp Chính phủ tháng 6, dự
kiến của Bộ Tài chính sẽ là trả lương cho công chức
"nằm vùng" tại DNNN. Công chức này sẽ chịu trách nhiệm
theo dõi, báo cáo mọi hoạt động, quyết định, diễn biến…
của ban lãnh đạo DNNN nhằm phát hiện sớm các rủi ro cũng
như các quyết định "liều" của những nhân vật như Phạm
Thanh Bình, Dương Chí Dũng…

Mới nghe thì có vẻ như đó là quyết sách mang tính đột phá,
có thể giúp trấn an dư luận về hoạt động của các tập
đoàn, tổng công ty nhà nước. Song nếu nhìn lại thì các cơ
chế đại diện, giám sát như thế đã triển khai nhiều lần
mà chưa khi nào có sự đánh giá toàn diện cả.

Cụ thể, ngay Hội đồng Quản trị (HĐQT) - nay là Hội đồng
Thành viên - tại DNNN thì đều là người của Nhà nước cử
đến đại diện cho phần vốn của Nhà nước tại DNNN. Trong
HĐQT một số DNNN lớn (như dầu khí) còn có thành viên là thứ
trưởng đương chức; ngoài ra cơ cấu còn có phân công người
giữ vị trí trưởng ban kiểm soát, tức là tất cả những con
người này đều có nhiệm vụ theo dõi, bảo toàn và phát
triển phần vốn của DNNN.

Hơn thế, ngoài các thiết chế thuộc về nội bộ DNNN, mới
đây Bộ Tài chính còn lập ra một DN "đặc thù" chuyên giám
sát và quản lý phần vốn tại DNNN theo mô hình DN, là SCIC.
Loại DN này vừa cấp vốn theo hình thức đầu tư (thông qua mua
cổ phần, cổ phiếu, góp vốn…), vừa cử người đến trực
tiếp đại diện cho phần vốn của Nhà nước, có trường hợp
còn kiêm luôn vị trí điều hành.

Tuy nhiều cơ chế "đại diện" như vậy, song vừa qua đã
xảy ra hàng loạt "sự cố" gây mất vốn nhà nước mà
nguyên nhân chính từ phía người "đại diện". Nhà nước
mất tiền, người "đại diện" bị đi tù hoặc truy nã, dân
thì bức xúc… hết vụ nọ đến vụ kia nhưng rồi không ai
chỉ ra đích danh nguyên nhân chốt của vấn đề. Đó chính là
vì các vị "đại diện" <span class="underlined-text">đều không
phải là người bỏ vốn ra kinh doanh</span> nên vì nhiều lý do,
họ đã không làm tốt chức năng đại diện một cách thực
chất.

Vậy thì phương án "cài người" mà Bộ Tài chính đang dự
kiến sẽ vẫn chỉ là một loại "bình mới, rượu cũ" mà
thôi.

Phương án khả dĩ nhất vẫn là đẩy nhanh tiến trình cổ
phần hóa, đa dạng hóa thành phần các "ông chủ" của DNNN;
áp đặt các phương thức công khai, minh bạch như các công ty
đại chúng (loại đang niêm yết cổ phiếu trên thị trường
chứng khoán) để các nhà đầu tư nhỏ, dân chúng giám sát.

***********************************

Entry này được tự động gửi lên từ trang Dân Luận
(http://danluan.org/node/13271), một số đường liên kết và hình
ảnh có thể sai lệch. Mời độc giả ghé thăm Dân Luận để
xem bài viết hoàn chỉnh. Dân Luận có thể bị chặn tường
lửa ở Việt Nam, xin đọc hướng dẫn cách vượt tường lửa
tại đây (http://kom.aau.dk/~hcn/vuot_tuong_lua.htm) hoặc ở đây
(http://docs.google.com/fileview?id=0B_SKdt9lFNAxZGJhYThiZDEtNGI4NC00Njk3LTllN2EtNGI4MGZhYmRkYjIx&hl=en)
hoặc ở đây (http://danluan.org/node/244).

Dân Luận có các blog dự phòng trên WordPress
(http://danluan.wordpress.com) và Blogspot (http://danluanvn.blogspot.com),
mời độc giả truy cập trong trường hợp trang Danluan.org gặp
trục trặc... Xin liên lạc với banbientap(a-còng)danluan.org để
gửi bài viết cho Dân Luận!